ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

Н.Жанцанноров: Морин хуураа “өлгөөтэй бурхан” болгох ёсгүй


2015 оны 02 сарын 21, 18:16

Ийгл телевизийн “Бадарчийн Жаргалмаа” нэвтрүүлгийн сар шинийн дугаарын зочны хойморьт Төрийн хошой шагналт, Ардын жүжигчин, хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноровыг урин оролцуулсан юм.

-Урилгыг маань хүлээн авч, хүрэлцэн ирсэн танд баярлалаа. Сар шинэдээ сайхан шинэлэв үү?

-Сайхан шинэллээ. Монголчуудын хувьд өнөтэй сайхан жил боллоо. Ер нь цас л гэж айдастай олон жил байдаг байсан. Энэ жилийн хувьд ихэнх нутгаар сайхан цасгүйдэх маягтай жил болж өнгөрлөө.

-Би тантай ардын өв уламжлалын талаар болон бид ёс заншлаа хэр дээдэлж байгаа талаар хөөрөлдье гэсэн юм. Тантай хөөрөлдөхгүй бол өөр хөөрөлдөх хүнгүй болоод байх шиг байна. Бид энэхүү уламжлалаа хэр авч явж, үр хойчдоо өвлүүлж байна гэж боддог вэ?

-Ер нь надаас өөр өв уламжлалын талаар ярих хүмүүс бол олон бий. Яг би өв уламжлалын талаар мэргэшсэн хүн биш ч Монгол Улсын нэг иргэний хувьд өөртөө байгаа өв уламжлалаа хүмүүс түгээн дэлгэрүүлэх, өөрийнхөө боломжоороо түүнийг сахих, хамгаалах явдал юм. Монгол Улс бол дэлхийд нээлттэй орон. Бусад улс гүрний хүмүүс манайд их зорчдог, Монгол Улсыг их сонирхдог, мэдэхийг хүсдэг. Ийм үед нэг талаас эерэгээр монголчуудынхаа уламжлал, зан заншлыг тэдэнд хүргэх, байгаагаараа байж чадах юм бол бие биенээсээ илүү хүндлэл хүлээх талаасаа ёс заншил их чухал юм. Яагаад ёс заншлыг чухалд тооцоод байна гэхээр ер нь хөгжил гээч нь яваад байхаар үндэстнүүд хоорондоо ойролцоо шинэ зан заншилтай болчихдог юм байна. Жишээ нь дэлхий даяар хавдартай тэмцэх өдөр, утга зохиолын өдөр гэх мэт дэлхийн өдрүүд хуваагдаад түүнийгээ дэлхий даяараа нэг ойролцоо маягаар тэмдэглэхээр дэлхий нийтийн хэв шинжтэй уламжлалууд үүсч тогтоод байх юм. Тэр дотроос үндэсний соёлоо авч үлдэхийн тулд өөрсдөө бид үнэнээр нь буюу уламжлалаар нь дагаж мөрдөж байвал бидэнд их хэрэгтэй байгаа юм. Уламжлалын тухайд манай ихэнх уламжлал нүүдэлчин ахуй амьдралтайгаа холбоотой байдаг. Одоо манайх хотожсон, үйлдвэржсэн орон болж байдаг. Цагаан сараа бол хүн амын 70-аад хувь нь суурин газар тэмдэглэж эхэлсэн шүү дээ. Тэгэхээр энэ суурин соёл иргэншил бол цаашдаа яваад байх учраас нүүдэлчин соёл, уламжлалаа яаж хэвээр авч үлдэх үү, яаж энэ суурьшсан соёлд зохи цуулах уу, эсвэл хуучин уламжлалт соёлоос юуг нь орхиод шинэ маягт тааруулах уу гэдэг асуудлууд бодлого, хүч хичээл зүтгэл гаргагүй бол өө тэгдэг юм гээд байх юм бол уламжлал хатуу, хуучнаараа явахад хэцүү юм байна.

-Ер нь дэлхий даяаршиж, дэлхий нийт хоорондоо ойртож байна гэдэг нэг талаараа эерэг сайн боловч, үндэстэн мөхөх бусадтайгаа уусах эрсдэлтэй байж болзошгүй юм. Бид өнөөдөр уламжлалаа хадгалан үлдэж Монгол дээл хувцас, Монгол бичиг өв соёл, Монгол наадмаа ЮНЕСКО-д бүртгүүлээд бид дэлхий нийтэд данстай боллоо гэж байгаа боловч түүнийг тэр хэв шинжээр нь хадгалж чадаж байна уу үгүй юу гэдэгт анхаарах ёстой болоод байгаа юм даа?

-Энэ бол онцгой асуудал. Бид ЮНЕСКО-д бүртгүүллээ гээд ярьж байна. Ингээд бүртгүүлчихээд шагнуулчихаж байгаа юм шиг ойлгогдоод байх юм. Одоо энэ наадам, хөөмий, Монгол бичиг манайх болчихлоо ашгүй өөр улс орон бүртгүүлсэнгүй гэдэг ч юм уу. Манайх гэдгийг баталгуужуулчихлаа гэж байгаа байхгүй юу.

-Цаасан дээр тамгалж аваад нэг санаа амарчихаад байх шиг байгаа юм.

-Уг нь глобалчлал гэж байгаагүй бол ингэж баталгаажуулах нь ямар ч хэрэггүй зүйл байхгүй юу. Яагаад баталгаажуулаад байна гэхээр хүн төрөлхтөн явсаар ойролцоо болох юм байна. Эрдэмтэд үүнийг мэдээд байна шүү дээ. Тэгэхээр өөр өөрийн үндсэний юмыг авч хоцрохгүй бол энэ чинь болохоо болих юм байна. Тиймээс түүнийг нь бүртгэж байх ёстой юм байна. Бүртгэл гэдэг нь та тийм юмтай бол түүнийгээ хүн төрөлхтний өмнө уламжлан авч хариуцна, үеийн үедээ үлдээн дэлхийн хүмүүст түгээн дэлгэрүүлэх юм шүү гэсэн үүргийг хэлж байгаа болохоос шагнаж байгаа юм биш. Тэгж цаас өгснөөр манай юм болчихож байгаа ч юм биш. Үүнийг бүртгүүлэх гэж хөөцөлдсөн хэдэн хүмүүс юм уу, яам хөгүүлдэг ч эд биш. Бүгдээрээ л уламжлах ёстой. Жишээ нь морин хуураа хөгжүүлэх гээд Улаанбаатар телевиз “Хөхөө Намжил”-ыг хийж байгаа. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч хэдэн жилийн өмнө морин хуураа дээдлэн, хөгжүүлье гэж зарлиг гаргахад бид сэтгэл маш өндөр хүлээж авсан. Одоо бол бид морин хуураа дээдэлж чаддаг болсон. Айл бүр ханандаа өлгөж байна. Гэвч түүнийгээ дэлгэрүүлдэггүй “Өлгөөтэй бурхан” болгочихлоо.

-“Өлгөж дээдэлбэл үгүйрнэ хөглөж дээдэлбэл хөгжинө” гэсэн үг яваад байна.

-Тийм шүү. Цагаан сараар юм уу, наадмаар шороог нь нэг арчдаг л болоод байна. Монгол түмний нэг үндэстэн Казакууд л гэхэд тэд цөмөөрөө домбор хөгжмөө ток, ток хийлгээд байна. Тэнд Монгол хүн хуураа татах асуудал бол хэцүү биш. Заавал Батчулуун багш, Батсайхан, Жигжиддорж шиг тоглох албөагүй. Тэр бол мэргэжлийн асуудал. Цөмөөрөө морин хуураа татаад байх юм бол нэг муу доголон хуурын явдал татаад байгаа цагт дэлгэрүүллээ, хөгжүүллээ гэж ярьж болохоор байгаа юм.

-Үүнд бодлого хэрэгтэй юу эсвэл тухайн салбарынхны оролцоо хэрэгтэй юу. Сэтгэл дутаад байна уу?

-Ерөөсөө л сэтгэл дутаж байна. Нэг муу хэлдэг хүн байна аа даа. Дамдины Сүхбаатар гэж. Түүний нэг хэлдэг үг тархсан байдаг. “Хүн бүрийн хүчин зүтгэл хэрэгтэй” гэсэн үг байдаг. Манайх шиг цөөн хүн амтай том үндэстэнд эдийн засгийн өндөр хүчтэй бус оронд үндэсний соёлын асуудалд хүн бүрийн хүчин зүтгэл хэрэгтэй. Бид сүүлийн олон жил бодлого гаргачихаар болчихдог юм шиг бодоод байх юм. Бодлого гэвэл ингэж явбал зүйтэй гэсэн тоглоомын дүрмийн зарчмыг тодохойлоод тоглоцгоож эхэлж байгаа. Харин бодлого нь өөрөө тоглоомонд дүрэм, зарчим болж байгаа учраас оролцдоггүй, тоглох нь та бид болж байгаа юм. Мэдээж жаахан албадах хандлага зарим үед хэрэгтэй ч түүнийг зөв хийж зохицуулах ёстой.

-Та сая Д.Сүхбаатар хэцүү хүн гээд дурьдлаа. Түүхэнд үлдээсэн түүний сайн мууг баллуурдах хандлага их байдаг. Зөвхөн Сүхбаатар дээр ч биш, Ленин гээд л. Энэ хэр зөв үзэл вэ?

-Шулуухан хэлбэл буруу л даа. Яагаад гэдгийнхээ тухай бодох ёстой. Аливаа юм бол цаг, хугацаатай. Цаг хугацаа хэвээрээ байна гэж хэзээ ч байдаггүй. Тэгэхээр тухайн цагт бий болж, бүтээгдсэн зүйлүүд тухайн цагийнхаа харьцангуй үнэнд тулгуурлаж байгаа. Жинхэнэ үний асуудал бол хэцүү. Өөрийнхөө цагаар тэрхүү цаг үеийг шүүнэ гэдэг бол тун хэцүү. Асуудал энд л байгаа юм. Би энэ сайхан билэгт өдөр тэр тэгж, энэ ингэж гэж яриад баймааргүй байна. Бид эцэг эхийнхээ үлдээсэн хувцас, эдлэл бүгд л нандин байдаг шүү дээ. Чи алтан аягатай байсан ч аавын тань барьж байсан тагш түүнээс илүү үнэ цэнэтэй. Монгол хүн бол тийм хатуу, хэцүү үед байсан нөхөр байна билээ больё гэж буцахаасаа илүүтэй болбол түүний байранд дээр өөрөө очиж сурах хэрэгтэй. Тухайн цэаг үед яагаад Сүхбаатар гэж хүн ийм байр суурьтай байсан юм. Яагаад бусдыг нь ингэж онцгойлоогүй юм бэ гээд.

-Та бид хоёрын ярилцлага баярын билэгт сайн өдөрт ч гэсэн жаахан шүүмжлэх тал руугаа хандаад байна л даа. Өнөөдөр бодлогын хэмжээнд төр засгийн шийдвэр гаргадаг нөхдүүд алдаж байхад та, парламентад өмнө нь сууж байсан хүмүүс хэлэх ёстой. Яагаад би ингэж хэлэв гэхээр өнөөгийн төр засгийн нөхдүүдэд төрийн хүний шинж алдагдаад байна уу гэсэн бодол байдаг. Тэд түүх, соёл, уламжлалаа мэдэхгүйгээсээ алдаад байна уу, эсвэл санаатайгаар алдаад байна уу гэдэг зүйлийг бид өнөөдөр ярих ёстой юм шиг санагдаад байгаа юм?

-Ер нь төр гэдэг юм бол миний ухаарч байгаагаар бидний одоогийн хараад байгаагас арай өөр юм байна. Төр бол өөрөө монгол хүний талаар голч баримтлалтай, мянга мянган жилд эвдэгдэж болохгүй, нэг тийм гэрээр бол багана байж байдаг түүн дээр ямар ч бүрээс, юуг ч тавьж зузаалж байдг багана нь байгаа юм. Хэрвээ тэр багана ганхах юм бол хэцүү. Уран бүтээлчид уран бүтээлээрээ их хэлж, ярьдаг. Цагаан сараар гардаг “Мандухай Цэцэн хатан” кино байна. Тэр кинонд Батмөнх Даян хааныг өсгөж тийм том хаан болгодог Сатай сайд гээд байдаг. Тухайн үед тийм хүн байсан ч юм уу үгүй ч юм уу. Уран бүтээлчид бид төр бол багана байдаг. Тэр нь бэлтгэгддэг, тэр нь Ерөнхийлөгч, хаан, сайд болдоггүй, улс төр ярьдаггүй, сонгуульд ордоггүй төрийн төлөө явж байдаг бүлэг нөхдүүд байдаг. Бараг л шинэ Ерөнхийлөгч гарч ирэхэд тав юм уу арван тэдгээр хүмүүс хүлээж аваад тамгаа та авлаа. Одоо и нгэж явна, урд хойд хөрштэйгөө ийм байсан, дэлхийтэй ингэж явна, танай нам ингэж дэвшүүлсэн үүнийг ингэж тааруулна гээд л.

Г.Даша

Эх сурвалж: Eagle.mn

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Цагийг нь олж дарсан зургууд
  • Роналдо: Хүмүүс намайг галзуу гэж бодсон байх
    Криштиан Роналдо хүмүүсийг гайхшруулаад авлаа.
  • Японы Ерөнхий сайд эхнэртээ хаягджээ
    Японы Ерөнхий сайд Шинзо Абэгийн эхнэр бол үзэсгэлэнтэй бас ч үгүй нэлээд сэргэлэн бүсгүй. Тэрээр хаана ч очсон нэр хүндтэй нэгэн. Харин яг ийм явдал тохиолдвол Ш.Абэ иймэрхүү байдлаар доголон нулимсаа арчиж, эхнэр нь харин маасайтал инээгээд явж өгөх нь. Хэхэ, ийм зүйл болоогүй л дээ. Сайхан хосуудад амжилт, аз жаргалыг хүсье.
  • Бүх цаг үеийн хамгийн үнэтэй 10 машин
    Бүх цаг үеийн хамгийн үнэтэй 10 машиныг www.thesupercars. org сайт онцолжээ. Авто машин сонирхогчид дэлхийн хамгийн ховор, хамгийн онцгой хэмээн үзэж, үнэ хайрлалгүй өөрийн болгосон машинуудтай танилцана уу.     1930 ОНЫ BENTLEY  SPEED SIX-5.1 сая ам.доллар   Энэхүү жагсаалтын аравдугаарт 1930 оны Bentley  Speed Six бичигджээ. 1920-иод онд Bentley Ли Манс &...
  • Дэлхийн улс орнуудын хүнсэн далбаа
    1. Итали 2. Их Британи 3. Америк 4. Бразил 5. Франц 6. Швейцари 7. Грек 8. Турк 9. Хятад  10. Япон 11. Өмнөд Солонгос 12. Тайланд 13. Индонези 14. Энэтхэг 15. Вьетнам
  • 2016 оны Австралийн тэтгэлэгт хөтөлбөрийн чиглэл
    Монгол, Австралийн  хамтран хэрэгжүүлдэг сургалтын тэтгэлэгт хөтөлбөрийн 2016 оны чиглэл гарлаа. Австралийн их сургуулиудад магистр, докторын зэрэг олгох сургалтад жил бүр 43 тэтгэлэг олгодог. Энэ жил төрийн болон хувийн хэвшилд ажиллагсдад актуар судлал, хөрөнгийн менежмент, аудит, худалдааны эрх зүй, бизнесийн засаглал, эконометрикс, хөдөлмөрийн харилцаа, шүүх нягтлан бод...
  • Цусны дээд ба доод даралт ойртоно гэдэг нь
    Бид өдөр тутам хэн нэгнээс дээд доод даралт ойртож, цусны даралтууд ойртоод гэх зэрэг яриаг сонсож байсан. Цусны дээд ба доод даралт ойртоно гэдэг нь артерийн судасны даралтыг хэлж байгаа юм. Артерийн даралтыг бид дээд ба доод утгаар авч үздэг. Дээд даралт гэж систолын буюу зүрхний агшилт хийж шахаж байх үеийн даралтыг хэлдэг. Харин диастолын даралт буюу зүрх суларч байх үед үүсдэг...
  • АЛДАРТ “ТОРГОНЫ ЗАМ”
    Марко Поло аав ах нарын хамт Торгоны замаар Монгол руу аялан ирсэн байдаг. 2000 гаруй жилийн өмнөөс ашиглаж байсан “Торгоны их зам” нь эртний Хятадын Хан улсын нийслэл Чанань (Иань) хотоос гараагаа эхэлж, Ганьсу муж, Синь цзя хотуудаар өртөөлөн Дундад Азийн улс орныг дамжин Энэтхэг, Перс, Араб, Газрын дундад тэнгис, Ром, Франц хүрдэг байжээ. Эрдэмтэн С.Н.Рубенко-гийн тэмдэглэ...
  • 2015 он өмнөх жилүүдээс "1 секундээр илүү" байх нь.
    Франц дахь"Олон улсын Дэлхийн Тойрог Замын Хөдөлгөөний Газар"-н эрдэмтдийн мэдээлж байгаагаар 2015 он өмнөх жилүүдээс 1 секундээр илүү байх бөгөөд ирэх 6-р сарын 30-наас зөрүүг гаргаж, "засварын секунд" буюу нарны цагийг дэлхийн цагтай тохируулах юм байна. Үүнээс үүдэн интернет орчинд элдэв эвдрэл үүсч болзошгүй гэнэ. Дашрамд дурьдахад дэлхий тэнхлэгээ урьдынхаас...
  • 30 жил уулзаагүй хосууд нэг нэгнээ хараад яасан бэ?
    Хайр бол хорвоогийн хамгийн ээдрээтэй тодорхойлоход бэрх зүйл юм. Ялангуяа уран бүтээлчид нэг нэгэндээ дурлахад тэдний хайрын өнгө аяс  бусдаас онцгой байдаг мэт харагддаг. Марина Абрамович хэмээх уран бүтээлч эмэгтэй 1970-ад оны үед найз залуу Улейгээс салжээ. 30 гаруй жилийн дараа Марина нэгэн үзүүлбэр үзүүлэхээр болсон нь танхимын голд сууж, танихгүй хүмүүстэй 1 минутын турш&nbs...
  • ХИРГҮЙ ЦЭВЭР СЭТГЭЛ
    “Хиргүй цэвэр сэтгэл” гэдэг ухагдахуун ер нь америк хавийн ахуй амьдралд л тэрхүү үлгэр дуурайлал болсон зүйл нь байсан байх. Жишээ нь юу юуны гэнэ үү нэг мундаг их сургуулийн юу юуны гэнэ үү нэг мундаг эрдэмтэн эмэгтэй “Хүүхдийн хиргүй цагаан сэтгэл гэж юутай ариун нандин” гэх мэтээр тун утга балархай үгийг бүр нэг уярч хайлсан нүдээр шүүрс алдан өгүүлэхэд дэргэд...
  • 86 настай эмээ Инстаграмд дагагчдаа гайхшруулсаар
    Сүүлийн үед хувцас загварыг сурталчлах эмээ нарын цуваа хөврөх болсон. Энэ удаад Бадди Винкл хэмээх 86 настай эмээ  DimePiece брэндийн усны хувцасны "сайн дурын" модел болон зургаа авахуулж Инстаграм, Твиттер хуудсууддаа нийтэлдэг болсон нь хүмүүст таалагдаж байгаа гэнэ. Энэхүү эмээ эхэн үедээ цахим хуудсуудыг хэрхэн ашиглахаа сайн мэдэхгүй даруу зургууд оруулж байсан ч сү...
  • ЭДЕНИЙ ЦЭЦЭРЛЭГ /бяцхан өгүүллэг/
    Цаг хугацаа зогсолтгүй урсан өнгөрсөөр. Цаг хугацаа нэгэн хэм, нэгэн хурдаар урагшилсаар. Гэвч хүмүүн төрөлхтөн тэр цаг мөчид ч тайван агаад юуг ч үл тоох аж. Хээр тал, гуу жалга, мөрөн далайн эрэг хаа сайгүй хүмүүс хонин сүрэг мэт налайн бэлчинэ. Хаашаа ч харсан хот суурин үгүй. Хот тосгон, гудамж талбай, байшин барилга юу ч үл үзэгдэнэ. Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс бэлхүүс хавиа хөнгөн хал...
  • ЭЛГЭЭ ЭМЧИЛЬЕ
    Ажилгүй инженер залуу зүгээр суухаар зүлгэж суу гээд хувийн эмнэлэг байгуулжээ. Тэгээд бүх эмчилгээ 200мянган төгрөг . Эмчилж чадахгүй бол 400мянган төгрөг буцааж өгнө гэж зарлал хадав. Анагаахын 1 оюутан мөнгө олохоор шийдэн 200мянган төгрөг цуглуулан очжээ. -Эмч ээ, би юмны амт мэдрэхээ больчихлоо. Надад туслаач? - Сувилагч аа, 22дугаар шингэнийг өвчтөнд өгнө үү? -түй чорт, энэ ...
  • Улс төрчдийн хөгжилтэй бичлэг
  • Блейк Лайвли болон Райан Рейнольдс нарын хүүхдийн хүйс ил боллоо
    Холливудын сайхан хосын тоонд зүй ёсоор багтдаг 27 настай Блейк Лайвли болон түүний нөхөр Райан Рейнольдс нар оны өмнөхөн анхны хүүхдээ өлгийдөн авсан. Хосууд хүүхдийнхээ хүйс, нэрийг ихэд нууцалж байсан ч саяхан Твиттерт Вестчестерийн төв эмнэлгийн ажилтан " Бяцхан охин Вайлет болон ээжийн бие сайн байгаа гэж найдаж байна, та нарт туслах нэр төрийн хэрэг байлаа" гэсэн утгатай ...
  • 15 уран бүтээлч хамтран Лондонгийн хүүхдийн эмнэлгийг "гоёжээ"
    Хүүхэд бүү хэл том хүмүүст эмнэлэг бол "аймар" газар гэсэн ойлголт байдаг.  Британийн урлагийн холбооны сайн дурын 15 уран бүтээлч хамтран  эмнэлгийн дотоод заслыг хүүхдэд илүү тухтай, харагдах байдал нь нүдэнд дулаан байхаар бодож засжээ. 1. Дотрын эмгэг судалгааны тасаг. Зураач: Мораг Майерскоф "Би их олон жил энэ хээний талаар сэтгэлдээ ургуулан бодож ирсэн ...
  • Бүсгүйчүүдэд буруу ойлголт төрүүлдэг эрчүүдийн 6 үйлдэл
         Найз залуугаа ойлгомжгүй санагдах үед өөрт нь хайргүй болчихож гэж бүсгүйчүүд шаналдаг. Гэхдээ эрчүүдийн гаргаж байгаа үйлдлийг эмэгтэйчүүд тэр бүр зөв ойлгодоггүй. Тиймээс бүсгүйчүүлд буруу ойлголт төрүүлдэг эрчүүдийн 6 үйлдлийг нэрлэе. 1. Зурвасанд хариу өгөхгүй удах. Гэнэт урдах шигээ зурвас илгээхээ больж, тоо нь огцом цөөрөхөд эмэгтэй хүн тайван бус бол...
  • Супербаатрууд бодит амьдрал дээр юу хийж явна вэ?
  • Компаний тухай дэлхийн улсууд, нийгмийн ойлголтууд (1)
    Улс үндэстэн бүр хөгжлийн явцад үйлдвэрлэлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, түүний өсөн нэмэгдэх хэмжээ эдийн засгийн өсөлтийг бий болгож, цалин өсч, хэрэглэгчидийн худалдан авах чадвар сайжирч, түүгээр дамжуулж амьдралийн түвшин өсч байдаг. Ийм жишээ олон. 1990-ээд онд бид картын бараанд жагсдаг байсан бол одоо хотын төвд багтахгүй машин түгжирч, хаа сайгүй өндөр барилга баригдаж, гэр хороолол б...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.