ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

Н.Жанцанноров: Морин хуураа “өлгөөтэй бурхан” болгох ёсгүй


2015 оны 02 сарын 21, 18:16

Ийгл телевизийн “Бадарчийн Жаргалмаа” нэвтрүүлгийн сар шинийн дугаарын зочны хойморьт Төрийн хошой шагналт, Ардын жүжигчин, хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноровыг урин оролцуулсан юм.

-Урилгыг маань хүлээн авч, хүрэлцэн ирсэн танд баярлалаа. Сар шинэдээ сайхан шинэлэв үү?

-Сайхан шинэллээ. Монголчуудын хувьд өнөтэй сайхан жил боллоо. Ер нь цас л гэж айдастай олон жил байдаг байсан. Энэ жилийн хувьд ихэнх нутгаар сайхан цасгүйдэх маягтай жил болж өнгөрлөө.

-Би тантай ардын өв уламжлалын талаар болон бид ёс заншлаа хэр дээдэлж байгаа талаар хөөрөлдье гэсэн юм. Тантай хөөрөлдөхгүй бол өөр хөөрөлдөх хүнгүй болоод байх шиг байна. Бид энэхүү уламжлалаа хэр авч явж, үр хойчдоо өвлүүлж байна гэж боддог вэ?

-Ер нь надаас өөр өв уламжлалын талаар ярих хүмүүс бол олон бий. Яг би өв уламжлалын талаар мэргэшсэн хүн биш ч Монгол Улсын нэг иргэний хувьд өөртөө байгаа өв уламжлалаа хүмүүс түгээн дэлгэрүүлэх, өөрийнхөө боломжоороо түүнийг сахих, хамгаалах явдал юм. Монгол Улс бол дэлхийд нээлттэй орон. Бусад улс гүрний хүмүүс манайд их зорчдог, Монгол Улсыг их сонирхдог, мэдэхийг хүсдэг. Ийм үед нэг талаас эерэгээр монголчуудынхаа уламжлал, зан заншлыг тэдэнд хүргэх, байгаагаараа байж чадах юм бол бие биенээсээ илүү хүндлэл хүлээх талаасаа ёс заншил их чухал юм. Яагаад ёс заншлыг чухалд тооцоод байна гэхээр ер нь хөгжил гээч нь яваад байхаар үндэстнүүд хоорондоо ойролцоо шинэ зан заншилтай болчихдог юм байна. Жишээ нь дэлхий даяар хавдартай тэмцэх өдөр, утга зохиолын өдөр гэх мэт дэлхийн өдрүүд хуваагдаад түүнийгээ дэлхий даяараа нэг ойролцоо маягаар тэмдэглэхээр дэлхий нийтийн хэв шинжтэй уламжлалууд үүсч тогтоод байх юм. Тэр дотроос үндэсний соёлоо авч үлдэхийн тулд өөрсдөө бид үнэнээр нь буюу уламжлалаар нь дагаж мөрдөж байвал бидэнд их хэрэгтэй байгаа юм. Уламжлалын тухайд манай ихэнх уламжлал нүүдэлчин ахуй амьдралтайгаа холбоотой байдаг. Одоо манайх хотожсон, үйлдвэржсэн орон болж байдаг. Цагаан сараа бол хүн амын 70-аад хувь нь суурин газар тэмдэглэж эхэлсэн шүү дээ. Тэгэхээр энэ суурин соёл иргэншил бол цаашдаа яваад байх учраас нүүдэлчин соёл, уламжлалаа яаж хэвээр авч үлдэх үү, яаж энэ суурьшсан соёлд зохи цуулах уу, эсвэл хуучин уламжлалт соёлоос юуг нь орхиод шинэ маягт тааруулах уу гэдэг асуудлууд бодлого, хүч хичээл зүтгэл гаргагүй бол өө тэгдэг юм гээд байх юм бол уламжлал хатуу, хуучнаараа явахад хэцүү юм байна.

-Ер нь дэлхий даяаршиж, дэлхий нийт хоорондоо ойртож байна гэдэг нэг талаараа эерэг сайн боловч, үндэстэн мөхөх бусадтайгаа уусах эрсдэлтэй байж болзошгүй юм. Бид өнөөдөр уламжлалаа хадгалан үлдэж Монгол дээл хувцас, Монгол бичиг өв соёл, Монгол наадмаа ЮНЕСКО-д бүртгүүлээд бид дэлхий нийтэд данстай боллоо гэж байгаа боловч түүнийг тэр хэв шинжээр нь хадгалж чадаж байна уу үгүй юу гэдэгт анхаарах ёстой болоод байгаа юм даа?

-Энэ бол онцгой асуудал. Бид ЮНЕСКО-д бүртгүүллээ гээд ярьж байна. Ингээд бүртгүүлчихээд шагнуулчихаж байгаа юм шиг ойлгогдоод байх юм. Одоо энэ наадам, хөөмий, Монгол бичиг манайх болчихлоо ашгүй өөр улс орон бүртгүүлсэнгүй гэдэг ч юм уу. Манайх гэдгийг баталгуужуулчихлаа гэж байгаа байхгүй юу.

-Цаасан дээр тамгалж аваад нэг санаа амарчихаад байх шиг байгаа юм.

-Уг нь глобалчлал гэж байгаагүй бол ингэж баталгаажуулах нь ямар ч хэрэггүй зүйл байхгүй юу. Яагаад баталгаажуулаад байна гэхээр хүн төрөлхтөн явсаар ойролцоо болох юм байна. Эрдэмтэд үүнийг мэдээд байна шүү дээ. Тэгэхээр өөр өөрийн үндсэний юмыг авч хоцрохгүй бол энэ чинь болохоо болих юм байна. Тиймээс түүнийг нь бүртгэж байх ёстой юм байна. Бүртгэл гэдэг нь та тийм юмтай бол түүнийгээ хүн төрөлхтний өмнө уламжлан авч хариуцна, үеийн үедээ үлдээн дэлхийн хүмүүст түгээн дэлгэрүүлэх юм шүү гэсэн үүргийг хэлж байгаа болохоос шагнаж байгаа юм биш. Тэгж цаас өгснөөр манай юм болчихож байгаа ч юм биш. Үүнийг бүртгүүлэх гэж хөөцөлдсөн хэдэн хүмүүс юм уу, яам хөгүүлдэг ч эд биш. Бүгдээрээ л уламжлах ёстой. Жишээ нь морин хуураа хөгжүүлэх гээд Улаанбаатар телевиз “Хөхөө Намжил”-ыг хийж байгаа. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч хэдэн жилийн өмнө морин хуураа дээдлэн, хөгжүүлье гэж зарлиг гаргахад бид сэтгэл маш өндөр хүлээж авсан. Одоо бол бид морин хуураа дээдэлж чаддаг болсон. Айл бүр ханандаа өлгөж байна. Гэвч түүнийгээ дэлгэрүүлдэггүй “Өлгөөтэй бурхан” болгочихлоо.

-“Өлгөж дээдэлбэл үгүйрнэ хөглөж дээдэлбэл хөгжинө” гэсэн үг яваад байна.

-Тийм шүү. Цагаан сараар юм уу, наадмаар шороог нь нэг арчдаг л болоод байна. Монгол түмний нэг үндэстэн Казакууд л гэхэд тэд цөмөөрөө домбор хөгжмөө ток, ток хийлгээд байна. Тэнд Монгол хүн хуураа татах асуудал бол хэцүү биш. Заавал Батчулуун багш, Батсайхан, Жигжиддорж шиг тоглох албөагүй. Тэр бол мэргэжлийн асуудал. Цөмөөрөө морин хуураа татаад байх юм бол нэг муу доголон хуурын явдал татаад байгаа цагт дэлгэрүүллээ, хөгжүүллээ гэж ярьж болохоор байгаа юм.

-Үүнд бодлого хэрэгтэй юу эсвэл тухайн салбарынхны оролцоо хэрэгтэй юу. Сэтгэл дутаад байна уу?

-Ерөөсөө л сэтгэл дутаж байна. Нэг муу хэлдэг хүн байна аа даа. Дамдины Сүхбаатар гэж. Түүний нэг хэлдэг үг тархсан байдаг. “Хүн бүрийн хүчин зүтгэл хэрэгтэй” гэсэн үг байдаг. Манайх шиг цөөн хүн амтай том үндэстэнд эдийн засгийн өндөр хүчтэй бус оронд үндэсний соёлын асуудалд хүн бүрийн хүчин зүтгэл хэрэгтэй. Бид сүүлийн олон жил бодлого гаргачихаар болчихдог юм шиг бодоод байх юм. Бодлого гэвэл ингэж явбал зүйтэй гэсэн тоглоомын дүрмийн зарчмыг тодохойлоод тоглоцгоож эхэлж байгаа. Харин бодлого нь өөрөө тоглоомонд дүрэм, зарчим болж байгаа учраас оролцдоггүй, тоглох нь та бид болж байгаа юм. Мэдээж жаахан албадах хандлага зарим үед хэрэгтэй ч түүнийг зөв хийж зохицуулах ёстой.

-Та сая Д.Сүхбаатар хэцүү хүн гээд дурьдлаа. Түүхэнд үлдээсэн түүний сайн мууг баллуурдах хандлага их байдаг. Зөвхөн Сүхбаатар дээр ч биш, Ленин гээд л. Энэ хэр зөв үзэл вэ?

-Шулуухан хэлбэл буруу л даа. Яагаад гэдгийнхээ тухай бодох ёстой. Аливаа юм бол цаг, хугацаатай. Цаг хугацаа хэвээрээ байна гэж хэзээ ч байдаггүй. Тэгэхээр тухайн цагт бий болж, бүтээгдсэн зүйлүүд тухайн цагийнхаа харьцангуй үнэнд тулгуурлаж байгаа. Жинхэнэ үний асуудал бол хэцүү. Өөрийнхөө цагаар тэрхүү цаг үеийг шүүнэ гэдэг бол тун хэцүү. Асуудал энд л байгаа юм. Би энэ сайхан билэгт өдөр тэр тэгж, энэ ингэж гэж яриад баймааргүй байна. Бид эцэг эхийнхээ үлдээсэн хувцас, эдлэл бүгд л нандин байдаг шүү дээ. Чи алтан аягатай байсан ч аавын тань барьж байсан тагш түүнээс илүү үнэ цэнэтэй. Монгол хүн бол тийм хатуу, хэцүү үед байсан нөхөр байна билээ больё гэж буцахаасаа илүүтэй болбол түүний байранд дээр өөрөө очиж сурах хэрэгтэй. Тухайн цэаг үед яагаад Сүхбаатар гэж хүн ийм байр суурьтай байсан юм. Яагаад бусдыг нь ингэж онцгойлоогүй юм бэ гээд.

-Та бид хоёрын ярилцлага баярын билэгт сайн өдөрт ч гэсэн жаахан шүүмжлэх тал руугаа хандаад байна л даа. Өнөөдөр бодлогын хэмжээнд төр засгийн шийдвэр гаргадаг нөхдүүд алдаж байхад та, парламентад өмнө нь сууж байсан хүмүүс хэлэх ёстой. Яагаад би ингэж хэлэв гэхээр өнөөгийн төр засгийн нөхдүүдэд төрийн хүний шинж алдагдаад байна уу гэсэн бодол байдаг. Тэд түүх, соёл, уламжлалаа мэдэхгүйгээсээ алдаад байна уу, эсвэл санаатайгаар алдаад байна уу гэдэг зүйлийг бид өнөөдөр ярих ёстой юм шиг санагдаад байгаа юм?

-Ер нь төр гэдэг юм бол миний ухаарч байгаагаар бидний одоогийн хараад байгаагас арай өөр юм байна. Төр бол өөрөө монгол хүний талаар голч баримтлалтай, мянга мянган жилд эвдэгдэж болохгүй, нэг тийм гэрээр бол багана байж байдаг түүн дээр ямар ч бүрээс, юуг ч тавьж зузаалж байдг багана нь байгаа юм. Хэрвээ тэр багана ганхах юм бол хэцүү. Уран бүтээлчид уран бүтээлээрээ их хэлж, ярьдаг. Цагаан сараар гардаг “Мандухай Цэцэн хатан” кино байна. Тэр кинонд Батмөнх Даян хааныг өсгөж тийм том хаан болгодог Сатай сайд гээд байдаг. Тухайн үед тийм хүн байсан ч юм уу үгүй ч юм уу. Уран бүтээлчид бид төр бол багана байдаг. Тэр нь бэлтгэгддэг, тэр нь Ерөнхийлөгч, хаан, сайд болдоггүй, улс төр ярьдаггүй, сонгуульд ордоггүй төрийн төлөө явж байдаг бүлэг нөхдүүд байдаг. Бараг л шинэ Ерөнхийлөгч гарч ирэхэд тав юм уу арван тэдгээр хүмүүс хүлээж аваад тамгаа та авлаа. Одоо и нгэж явна, урд хойд хөрштэйгөө ийм байсан, дэлхийтэй ингэж явна, танай нам ингэж дэвшүүлсэн үүнийг ингэж тааруулна гээд л.

Г.Даша

Эх сурвалж: Eagle.mn

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Обама, Саркози нар үнэхээр өгзөг ширтсэн үү?
  • Амелиа ба амьтад
    Мэргэжлийн зурагчин болох Робин Шварц охиныхоо амьтадтай байгаа зургийг 3 настайгаас нь эхлэн хальсанд буулган хадгалжээ. Охин үнэхээр амьтдад хайртай юм.
  • Хөгшин өвөө Кэри Ирвинг
    АНУ-ын алдарт сагсчин "Клевлэнд Кавалерс" багийн 2 дугаартай тоглогч Кэри Ирвинг хэсэгхэн хугацаанд ирээдүй рүү аялж өвөө болж үзсэн байна. Түүний  богино хугацаанд хийсэн ирээдүйн аялал ямархуу болсныг дараах бичлэгээс сонирхоорой.
  • Н.Энхбаяр: Сонскуайн, сонскуайн
    Монгол төрийг нуруундаа үүрч явсан хоёр эр. За даа хутгаж ч явсан, хулгайлж ч явсан эрчүүд дээ. Харин хоёулаа шийтгэлгүй. Тэр цаг энэ байдлаараа мөдгүй ээ. Харин яаж яваад энэ хоёр ингэчээд байгаам бүү мэд. Тас согтуу л байх шиг. Бие биедээ юм хэлээд ч байх шиг. Баяр нь Энхбаяртаа нэг юм хэлсэн бололтой. Харин Намбар гуайн хүү түүнийг нь сонсоогүй, сонсохыг ч хүсээгүй юм уу. Хариулт нь...
  • Ким Кардашиан нутагтаа очжээ
    Ким Кардашиан гэр бүлийн хамтаар Армянд ирээд байгаа ба Хлое, Ким, Роб нарын төрсөн эцэг нь Армян хүн байсан аж. Реалити шоуны од энд ирсэндээ тун их баяртай байгаа ба нутгийн хоол амтална гэхээс тэсэн ядаж байгаа тухайгаа цахим хуудсандаа  бичжээ. Тэд Армянд байх 7 хоногийн хугацаандаа реалити шоугаа үргэлжлүүлэхийн хажуугаар үндэсний архивын удирдлагуудтай уулзаж өөрсдийн өвөг дэ...
  • Ирина Шейкийн дараагийн болзоот залуу хэн бэ?
    Нью-Иоркийн нэгэн үдшийг хамтдаа өнгөрүүлж явсан шинэхэн хосууд зурагчдын дуранд өртжээ. Ирина Шейк шинэхэн амрагаараа Холливуудын сайхан залуусын нэг "Америк Мэргэн бууч" Брэдли Куперыг сонгоод байна. Эх сурвалж: www.dailymail.co.uk
  • 8 шувуу, 1 орог зусаг, 1 нохой нийлээд үүрдийн найзууд гэнэ дээ
  • Жинхэнэ Терминатор гудамжинд...
  • Ж.НУРЛАН Монгол Улсын Гавьяат тамирчин болжээ
    Монгол улсаас төрсөн анхны Бодибилдингийн Дэлхийн аварга Ж.Нурлан Монгол улсын Гавьяат Тамирчин цолоор шагнуулж байгаа юм байна. Тэрээр 2014 онд Энэтхэгийн Мумбай хотод зохион байгуулагдсан бодибилдингийн ДАШТ-ий 40-49 насны "Мастерын ангилал"-д алтан медаль хүртэж, энэ спортын төрөлд Монголын бодибилдингийн анхны Дэлхийн аварга цолтон болсон юм. Шинэхэн гавьяатад нийт энэ ...
  • Эмэгтэй морины сүү
    Амьдрал бол асуулт ба хариулт.  "АХА" нэвтрүүлэг хөлсний тэрэг, зоогийн газар, нийгмийн сүлжээ, албан газар, айл гэрт гарсаар байна.   -Айргийг юугаар хийдэг вэ?  -Эмэгтэй морины милкээр   -Буриад чинь Тува бил үү? -Нийслэл нь Элстэй байх аа   -Эрүүл явбал улсын наадмыг яана гэдэг билээ? -Найрна   -“Чио чио сан” т...
  • Хийжүүлсэн ундааны аймшигт нууц
    Ганц лааз хийжүүлсэн ундаа хүний биед хичнээн хор хөнөөлтэйг Бразилийн Матто Гроссогийн их сургуулийн судлаачид тогтоожээ. Бразилыг 18 жил удирдсан Жетулиу Варгас эх нутагтаа "КОКА-КОЛА" худалдахыг хориглож байсан нь гайхахаар зүйл биш байсныг доорх байримтуудаас ойлгож болно. Сэнгэсэн хүйтэн ундаа юм уу шар айраг уусны дараах жаран минут буюу бүтэн цагийн хугацаанд бие тань хэ...
  • Бүсгүйчүүдэд буруу ойлголт төрүүлдэг эрчүүдийн 6 үйлдэл
         Найз залуугаа ойлгомжгүй санагдах үед өөрт нь хайргүй болчихож гэж бүсгүйчүүд шаналдаг. Гэхдээ эрчүүдийн гаргаж байгаа үйлдлийг эмэгтэйчүүд тэр бүр зөв ойлгодоггүй. Тиймээс бүсгүйчүүлд буруу ойлголт төрүүлдэг эрчүүдийн 6 үйлдлийг нэрлэе. 1. Зурвасанд хариу өгөхгүй удах. Гэнэт урдах шигээ зурвас илгээхээ больж, тоо нь огцом цөөрөхөд эмэгтэй хүн тайван бус бол...
  • Хамгийн хурдан хугацаанд гар утсаараа текст бичсэн амжилт
    Бразилын 16 настай Марсель Фернандес гэх хүү хамгийн хурдан хугацаанд гар утсаараа текст бичиж шинэ амжилтыг тогтоосон байна. Тэрээр 25 үгтэй текстийг touchscreen дэлгэц бүхий утсан дээрээ 18,19 секундын дотор бичжээ. Ингэснээрээ тэрээр Гиннессийн шинэ амжилтын эзэн болж байгаа юм. Түүнээс өмнөх Гиннесийн амжилт нь 18,44 секундээр тогтоогдож байжээ. Марсель нь 2009 оноос эхлэж гиннесийн...
  • Шинэ оюутны мэдэхэд илүүдэхгүй зүйлс
    Амьдралын их далайд анхны алхмаа хийхийг их сургуульд элсэн орж оюутан хэмээх нэр зүүхтэй адилтгаж болно. Тиймдээ ч оюутан ахуйн цаг хүний амьдралын салшгүй нэг хэсэг болдог. Энэ л үеэс хүн аливаа зүйлийг эргэцүүлэх чадвартай болж бие даан шийдвэр гарган бие хүн болон төлөвшиж нэг үгээр эрдэм ном сурахаас гадна амьдрах ухаанд суралцдаг билээ. Их сургуульд элсэж шинэ оюутан болж бу...
  • Fifty Shades of Grey-г үзсэн ээж, эмээ маань юу гэв?
    Миний хувьд би ээж болон эмээтэйгээ хагас нүцгэн шахуу Jamie Dornan хэрхэн аяглаж байгаа талаар ярилцсан нь анхны удаа нээлттэй байсан минь тэр байлаа. Учир нь энэ кино нээлтээ хийх болсон цагаас хойш хүмүүст үзэхгүй байх анхааруулга явж, зарим газарт хорьж байсан. Найз маань надтай үзэх хүсэлт тавьсан тул би үзэхээсээ өмнө өөрийн үнэнч зөвлөх болсон эмээ болон ээжтэйгээ зөвлөлдөхийг хү...
  • Гунигийн бороонд шүхэргүй алхмаар....
    Гунигийн бороо орж байна гадаа Шүхрээ би авсангүй Гутлын өсгий шалбааг дундуур тэнэж Гунигаа би бороонд угааж алхана. Хагацлын нулимс урсаж байна Би арчаагүй Хааяа хааяа гардаг юм Миний шорвог амьдралын амт. Итгэлийн солонго татаж байна Би нүдээ салгаагүй харсан Инээд чинь надаа эргэлзээгүй ирсэн Итгэлээ бас эргэлзээгүй өгсөн. Хайрын харцаар харж байна тэр намайг Хамаагүйээ ...
  • Номонд дурлагсдад зориулсан үнэртэй ус
    Уншигч та хуучирч муудсан номыг дэлгэн, шаргалтаж гандсан цааснуудыг нь эргүүлэх зуураа уртаа гэгч нь амьсгаа аваад тэрхүү хуучин номны үнэрийг үнэртэж байсан байх. Номноос үнэртдэг энэхүү нууцлаг үнэрийг зарим хүмүүс таалдаггүй байхад зарим хүмүүс энэхүү үнэрт ихэд дурладаг байна. Харин уг содон бөгөөд нууцлаг үнэрт дурлагсад энэхүү үнэрийг дан ганц номноос төдийгүй хаа яваа газартаа &...
  • Бүгдээрээ үсэрсээр байгаад чадчихлаа шүү... Ёстой хөөрхөн
    Бяцхан дэгдээхэйнүүдийн үнэхээр хөөрхөн бичлэг. Оролдлого бүхэн амжилтанд хүргэдэггүй ч бууж өгөхгүй л бол саад бүрийг давж гарах боломж бий. Амьдралын хичээл боллоо. Маш хөөрхөн, хөгжилтэй бичлэг байна. :)
  • Ноён хадагтай Смит киноны 10 жилийн ой тохиож байна
    Холливуудын хамгийн хүчирхэг хосуудын нэг болох Брэд Питт, Анжелина Жоли нарын хамтран тоглож хайр дурлалын харилцаагаа эхлүүлж байсан хайр дурлалын сэдэвтэй инээдмийн төрлийн кино болох Ноён хадагтай Смит буюу Mr. & Mrs. Smith кино нээлтээ хийснээс хойш аль хэдийн 10 жил өнгөрчээ. Тус кино яг одоогоос 10 жилийн өмнө буюу 2005 оны 6-р сарын 7-нд Лос Анжелес хотод нээлтээ хийж байсан...
  • Аглаг бүтээлийн сүм
    Аглаг бүтээлийн сүм нь Төв аймгийн Борнуур сумын нутаг Далийн аманд байршилтай бөгөөд 2008 онд шав нь тавигдаж 2012 оноос ашиглалтанд орсон. Байгалийн гайхалтай өвөрмөц тогтоц газарт бүтээн байгуулагдсан шинэ үеийн Монгол сүмийн төлөөлөл... Эргэн тойрон дахь уул ус, мод, хадны тогтоц нь хүний сэтгэл татахуйц, өвөрмөц тогтоцтой цэвэр агаар, цэнгэг устай горхи хоржигнож хүн амьтны сэт...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.