ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн тухай иргэний бодол


2015 оны 11 сарын 17, 10:45

12246694_1638211693087830_5732170902521515310_nҮндсэн хуулийг өөрчлөн сайжруулах дээр санал нэг байна. Гэхдээ ийм улс төрийн орчин, нөхцөл, сонирхлын зөрчил, ийм алсын хараа, мэдлэгийн түвшинд, ийм давчуу хэн нэгний жижиг төлөвлөгөөний дагуу яавч биш.

Үндэсний хөгжлийн алсын хараа, Монгол Улс дэлхийд хэн болох, ямар үзэгдэхийг хүсэж байгаагаа, мөн өөрсдийн нөхцөл орчноо тодорхойлж байгаад, түүндээ тохируулан нийгмийн суурь болох Үндсэн хуулиа засаж, сайжруулдаг ёстой. Яг энэ ёсны дагуу 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг олноороо яарч давчдалгүй хэлэлцэж, зөвшилцөн баталж, Монгол Улс, монголчууд хэн байхыг хүсэж байгаагаа тодорхойлсон билээ.

Иймдээ ч Үндсэн хууль бол зүгээр нэг хууль биш, үндэсний нэгдэл, үндэстний хүсэл, нийгмийн зөвшилцлийг агуулж байдаг нийгмийн гэрээ юм. Зүйрлэх юм бол байшингийн суурь фундам нь. Байшинг яаж ч шинэчлэн засаж барьж, хана, цонх нэмж хасаж, будаж өнгөлж болно, харин суурь фундамыг тэр бүр өөрчлөх боломжгүй, суурийг өөрчлөх бол байшингийн загвар өөрчлөгдөж, байшинг нурааж шинээр барихтай ижил зүйл болно.

1992 онд баталсан Үндсэн хууль ямар ч байсан өнгөрсөн 23 жилийн бужигнааныг зөөллөж, бусдын нөлөөнд оруулчихгүй шиг, хэн нэг шуналтан, тэнэгийн гарт улсыг атгуулчихгүй шиг, бусдад худалдагдчихгүй шиг, үндэсний эв нэгдлийг ханган, аажим ч гэсэн урагшлах боломжийг олгосон сайн хууль, зөв цутгасан суурь гэдэгт би лав эргэлзэхгүй байна. Энэ зөв цутгасан бат бэх суурийн ачаар дотор нь хөгшин залуугүй гэнэдэж, тэнэгтэж, хувьчилж, худалдаж, ухаж төнхөж, шуналтаж, шидэлцэж, жагсаж, алалдаж, цэцэрхэж, бужигнаж, гэр доторхоо бусниулсан ч байшин маань харин гажсангүй, нурсангүй, гаднаас хулгай зэлгий, дээрэм танхай ч их орж ирсэнгүй, улс гэр, байшинтайгаа эсэн мэнд байцгаана. Ойлгомжгүй ч юм шиг хирнээ цаг үедээ тохирсон суурь хууль байгаагүй бол бид ингээд тогтвортой, нам тайван сууж байхгүй ч байж мэдэх юм шүү. Анзаарахгүй байгаа боловч энэ Үндсэн хуулийн ач гавьяа, гүйцэтгэсэн үүрэг асар их. Дэлхийн хөгжиж буй улс орнуудыг, ялангуяа ижил төсөөтэй шилжилт хийсэн хуучин социалист улс орнуудыг жишээд хараарай, тэдний эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, улс төр, гадны оролцоо, болсон үйл явдал, үр хөврөл, одоо асуудал нь, эрсдэл нь, шийдэл нь, байгаа боломж нь гэх мэт. Судлаад, бодоод үзвэл 'хуулиа өөрчилье, болохгүй байна" гэхээс өмнө "өөрсдөө өөрчлөгдье, чадахгүй байна" гэсэн өөр бодол, дүгнэлт төрөх болно.

Одоо тэгвэл 23 жилийн өмнө цутгасан нийгмийн энэ суурь фундамаа өөрчлөх гадаад дотоод орчин бүрэлдэж, бидний, ялангуяа одоогийн лидерүүдийн мэдлэг, алсын хараа, туршлага, ёс зүй тэгширч бэлэн болсон уу? Амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг шинээр цутгаж, байшингийн загвараа өөрчилж, цоо шинээр барих нь байна шүү дээ. Монголчууд бид бэлэн үү?

Үндсэн хууль, тогтолцоо болохгүй байна, тэнд ингэдэг тэгдэг, өөрчилчихье ингэчихье тэгчихье гээд яараад байгаа гишүүдийн дунд сонгодог парламент ямар нөхцөлд ажилладаг, юу нь болдоггүй, манайд тохирох эсэх, эрсдэл юу байна, нуухаа авах гээд нүдээ сохлочихвий гэх мэт тооцож, үнэлсэн хүн байна уу? Ардчилалтай, сонгодог парламент ажилладаг гэх улсад очиж тухтай үзсэн, сурч судалсан, асуудлыг нь сонсож үзсэн хүн байна уу?

Өнгөрсөн 23 жилийн асуудал, алдаа нь бүтэхгүй Үндсэн хуульд байв уу, эсвэл мэдлэг, чадвар, сэтгэлгүй хүмүүст нь байв уу? Жишээ нь, давхар дээлийг тайлахад Үндсэн хууль саад болоод байна уу, сайд нь саад болоод байна уу?

Ямартаа ч энэ хууль бол УИХ-ын гишүүд найрч, шахаж, тохирч, түлхэж байгаад баталж, цуцалж л байдаг УИХ-ын зүгээр нэг тогтоол огт биш. Үндсэн хууль бол өнөөдрийн Монгол Улс, үндэстний зөвшилцлийг баттай агуулж буй ганц баримт бичиг юм шүү. Үүнээс өөр биднийг, монголчуудын хүслийг маргаангүй нэгтгэж буй баримт бичиг одоогоор өөр байхгүй. Үүнийг үндэсний хөгжлийн бодлого, алсын хараагаа тодорхойлж байж няхуур, зөв өөрчлөх ёстой, түүнээс биш цөөн хэдэн хүний ирэх ганц нэг сонгуулийн эрх ашиг, тооцоогоор яаран давчдаж биш.

Та амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг энэ УИХ-д итгэн цутгуулж, байшингаа шинээр бариулмаар байна уу? Эсвэл “би мэднэ, чадна, гялс” гээд байгаа энэ хэдэн "эмчээр" элэг шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийлгэх үү? Тодрууулахад, энэ “би чадна” баг байшингийн суурь цутгах байтугай цонх шиллэж чадаагүй, элэг шилжүүлэх байтугай мухар олгойн хагалгаа амжилттай хийж үзээгүй баг юм.

Тун удахгүй танаас “шинэ байшинд ормоор байна уу?”, эсвэл “та эдгэмээр байна уу?” гэж санал асуух болно. Та "ТИЙМ" гэж хариулаад хагалгаанд орох уу, байшингаа нураалгаж бариулах уу?

Бадрах Найдалаа

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Японоос хуучин машин авахдаа анхаарах мэдээлэл
    Машины дуудлага худалдааны хуудас Япон автомашинтай цуг ирдэг дуудлага худалдааны буюу "аукционы" хуудаст хүмүүс төдийлөн ач холбогдол өгдөггүй. Энэ бол автомашиныг дуудлага худалдаанд оруулахын урьд тусгай мэргэжилтнүүд шалгаж үзээд бөглөдөг хуудас бөгөөд тухайн автомашины техникийн байдал, иж бүрдэл, нэмэлт хэрэгсэл болон түүний өө сэв, дутагдлын талаархи дэлгэрэнгүй мэдэ...
  • Найзууд киноноос авсан найзуудаараа зураг авахуулах сонирхолтой санаанууд
    АНУ-ын телевизийн олон ангит цуврал "Найзууд" инээдмийн киног мэдэхгүй хүн цөөхөн биз. Найзуудын гайхалтай нөхөрлөл, тэдний хооронд үүсэх хайр дурлал гээд тэдний өдөр тутмын амьдрал дахь хөгжилтэй түүхийг өгүүлэх нөхөрлөлийн тухай киноноос авсан найзуудаараа зураг авахуулах сонирхолтой санаануудыг хүргэж байна. Анд нөхөд гэдэг хүний амьдралын хамгийн чухал үнэт зүйлсийн нэг. Т...
  • ТОМУУНЫ /ХАНИАДНЫ/ ТУХАЙ
    Томуу гэдэг нь амьсгалын замын гоц халдварт өвчин юм. Томууны вирусыг 1933 онд албан ёсоор нээсэн боловч эпидем хэлбэрийн тархалт түүнээс өмнө мэдэгдсэн байна. Тухайлбал, 1918-1919 оны алдартай “испанк” 50 сая хүний амь насыг авч одсон юм. Өнөөгийн үед ч гэсэн томуу, томуу төст өвчин хүний амь нас, эрүүл мэндэд хамгийн ихээр занахийлсэн хэвээр байна. • Томууны үндсэн ...
  • Надад тулах цэг өг, тэгвэл би ...?
     Хаана ч хэзээ ч унтаж чаддаг, унтах урлагийг бүрэн эзэмшсэн   нойрны мастеруудад ч атаархаж байна шүү.
  • Шинэ дарга онигоонд орсон нь
    Заставын шинэ дарга арай л ичгэвтэр байдалд орж уу үгүй юу?
  • Аглаг бүтээлийн сүм
    Аглаг бүтээлийн сүм нь Төв аймгийн Борнуур сумын нутаг Далийн аманд байршилтай бөгөөд 2008 онд шав нь тавигдаж 2012 оноос ашиглалтанд орсон. Байгалийн гайхалтай өвөрмөц тогтоц газарт бүтээн байгуулагдсан шинэ үеийн Монгол сүмийн төлөөлөл... Эргэн тойрон дахь уул ус, мод, хадны тогтоц нь хүний сэтгэл татахуйц, өвөрмөц тогтоцтой цэвэр агаар, цэнгэг устай горхи хоржигнож хүн амьтны сэт...
  • Мона Лизаг дахин загварчилвал...
  • АЛДАРТ “ТОРГОНЫ ЗАМ”
    Марко Поло аав ах нарын хамт Торгоны замаар Монгол руу аялан ирсэн байдаг. 2000 гаруй жилийн өмнөөс ашиглаж байсан “Торгоны их зам” нь эртний Хятадын Хан улсын нийслэл Чанань (Иань) хотоос гараагаа эхэлж, Ганьсу муж, Синь цзя хотуудаар өртөөлөн Дундад Азийн улс орныг дамжин Энэтхэг, Перс, Араб, Газрын дундад тэнгис, Ром, Франц хүрдэг байжээ. Эрдэмтэн С.Н.Рубенко-гийн тэмдэглэ...
  • Жонни Депп хүүхдийн эмнэлэгт зочлон шүтэн бишрэгчдээ баярлуулжээ
  • Сайхан зураг дарахын тулд яахаас ч буцахгүй зурагчид
  • 86 настай эмээ Инстаграмд дагагчдаа гайхшруулсаар
    Сүүлийн үед хувцас загварыг сурталчлах эмээ нарын цуваа хөврөх болсон. Энэ удаад Бадди Винкл хэмээх 86 настай эмээ  DimePiece брэндийн усны хувцасны "сайн дурын" модел болон зургаа авахуулж Инстаграм, Твиттер хуудсууддаа нийтэлдэг болсон нь хүмүүст таалагдаж байгаа гэнэ. Энэхүү эмээ эхэн үедээ цахим хуудсуудыг хэрхэн ашиглахаа сайн мэдэхгүй даруу зургууд оруулж байсан ч сү...
  • Рианнагийн тухай баримтат кино хийнэ
    Америкийн продюссер Петер Бэрг Барбадосийн гүнж Рианнагийн талаар баримтат кино хийхээр төлөвлөж байна. Энэхүү кинонд дуучны алдарт хүрсэн замнал, түүний амьдралын хүнд бэрх үеийг харуулах  бөгөөд  уг кино бусад хөгжмийн кинонуудаас огт өөр арга барилаар бүтэх нь. Рианнагийн 2012 онд тоглосон "Battleship" киноноос илүү  "тэсрэлт" хийж чадахуйц сонирхол...
  • Леди Гага ээж болохыг хүсэж байна
    Hollywood.com сайтад мэдээлснээр  Леди Гага сүйт залуу Тэйлор Киннитэй хүүхдийн асуудлаар "нохой муур мэт" маргалдаж байгаа гэнэ. Тэд Валентины өдрөөр сүй тавьсан ба Леди Гага зүгээр нэг ноход тэжээгээд явахыг хүссэнгүй ээж болох хүсэлтэйгээ хэлсэн ч найз залуу нь үүнд бэлэн биш байгаа бололтой. Үүнээсээ болж тэд ихэд муудалцах болсныг тэдний ойрын их сурвалжууд дурдсан б...
  • Эрчүүд эмэгтэйчүүдийг дуурайсан нь
    Охидын бүлгийнхний зураг Хүмүүс бусдыг дууриаж янз бүрийн зураг авахуулж, бичлэг хийж хошигнож шоглодог моод нэлээд дэлгэрээд байгаа. Тэр бүү хэл эрчүүд бүсгүйчүүдийг дууриаж хошигнох ч энүүхэнд бөгөөд тун саяхнаас Instagram-д @brosbeingbasic гэх нэртэй хуудаснаа хэсэг бүлэг залуучууд эмэгтэйчүүдийг дууриан хошигносон зургуудыг тавьж нэлээд нэрд гараад байгаа юм байна. Мэдээж охид бүс...
  • Ном уншихын ач холбогдол
    Орчин үед бүгд л ажил ихтэй завгүй болчхоод ном уншиж амжихаа байсан гэнэ. Жаахан зав гарвал телевизор харах буюу компьютер шагайна. Ном уншихаа больсоор бид ямар чухал зүйлээ алдаж байгааг нэг удаа ч гэсэн эргэцүүлж бодож үзсэн үү? Бидний товч зөвлөгөөг уншаад, өдөр бүрийн графикт ажил дотроо “ном унших” гээд оруулчхаарай. Ном сэтгэн бодох чадварыг хөгжүүлдэг Бид но...
  • ЗӨВ ХООЛЛОЛТЫН ЦАГААН ТОЛГОЙ
    Бүтээгдэхүүний найрлага дахь тос ямар ач холбогдолтой вэ?• Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн – бүх тоснуудаас хүний эрүүл мэндэд хамгийн тустай тосыг агуулна. Сүүний найрлагад тосны жагсаалтын хүчлээс 100 гаруй нь агуулагдана.Сүү, сүүн бүтээгдэхүүнийг өдөр тутам хэрэглэдэг хүнд зүрхний шигдээс өвчин тусах эрсдэл хэд дахин буурдаг бөгөөд учир нь сүүний тос судас бөглөрүүлдэггүй. ...
  • Бяцхан хүүхдүүд болон тэдний тоглоомууд
    Өхөөрдөм бяцхан хүүхдүүдийг харахад өөрийн эрхгүй хайр хүрч, тэдэнтэй хамт байхад энэ хорвоо дэлхий хэмжээлшгүй аз жаргалаар дүүрэн мэт санагддаг. Хэдийгээр хүүхдүүд тоглоом биш боловч заримдаа тэднийг бариад базчихмаар аль эсвэл хазчихмаар хүртэл санагдах тохиолдол байдаг бөгөөд та бүхэнд хүүхэлдэйнүүдтэйгээ усны дусал мэт адил өхөөрдөм хөөрхөн хүүхдүүдийн зургийг хүргэж байна. ...
  • Улс төрчдийн хөгжилтэй бичлэг
  • АНГЛИ ХЭЛНИЙ ДҮРМИЙН ТАБЛИЦ: Англи хэл сураад байждээ
    Цахим Англи хэл хуудаснаас англи хэл сонирхогчдод зориулж АНГЛИ ХЭЛНИЙ ДҮРМИЙН ТАБЛИЦ гаргасан байна. Иймрхүү дүрмийн таблиц нь англи хэл сурч буй хүмүүст дүрмийг нэг доор утгыг нь харьцуулан ойлгох боломжийг олгодгоороо маш сайн талтай. Хэлтэй бол хөлтэй. Та бүхэн энэхүү англи хэлний дүрмийн таблицыг тултал нь ашиглаж, толгойдоо хийгээд аваарай. -------------------------...
  • Бурхантай бүү наймаалц
    Ухаарал өгсөн их гоё нийтлэл байна. Та ч бас тайван суугаад, эсвэл хадгалж аваад дараа нь тухтай суугаад ухаараад нэг уншаад үзээрэй. Гомдол гэдэг зүйлийг өөрөөс холдуулж уучилж мартах гэдэг хүнд өөрт нь ямар хэрэгтэй зүйл болох, бусдын ба өөрийн аминч үзлийн талаар дахин нэг бодох хэрэгтэй болов уу. Ажил бүтээгээд өгчих, өвчин эдгээгээд өгчих гэж бурхантай наймаа ярина. Залбирах нь хү...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах
    • хариулах
unshigch (зочин)
Erdenetiig chi zalgina bi zalgina gj bulaatsaldaad l turd bailgaj terbum terbumaar ni shahaani gazar heweer ni bailgahaar bolloo. Ug ni buruu argaar awsan nj togtoodon bol butsaagaad TENDER ZARLAAD ZUV HUVICHLAH / ZUVHUN MONGOL HVND/ ystoI bsan ym.
    • хариулах
unshigch (зочин)
Mongol ulsiig maani ene heweer ni bailgaj zalgihiig hvsegchid l oorchlohiig hvsehgvi bh da. Sain tungaaj bodoj gehdee AMJIJ hiihgvi bol bid teer door angaliin yroold unasan tsagtaa l ter ved hiihgvi yaw da geh wii de. Hedhen hanahaa .edhgvi mangasuud gadniihantai niileed 26 jil zalgilaa. Odoo vldseniig ni zalgih gd ALT HUTULBUR-2 gd l , 5-ntolgoi, noyn uul gd zalgihaar beldej bn da
    • хариулах
(зочин)
АРД ИРГЭДИЙН ЭРХИЙГ ХЯЗГААРЛАЖ ТӨРИЙН ЭРГЭЛТ ХИЙХ НАМУУДЫН ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭТ ӨРГӨТГӨХ ГЭСЭН ХЭСЭГ БҮЛЭГ ХҮМҮҮСИЙН Л ОРОЛДЛОГО ЮМ БОЛ УУ ДАА

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.