ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн тухай иргэний бодол


2015 оны 11 сарын 17, 10:45

12246694_1638211693087830_5732170902521515310_nҮндсэн хуулийг өөрчлөн сайжруулах дээр санал нэг байна. Гэхдээ ийм улс төрийн орчин, нөхцөл, сонирхлын зөрчил, ийм алсын хараа, мэдлэгийн түвшинд, ийм давчуу хэн нэгний жижиг төлөвлөгөөний дагуу яавч биш.

Үндэсний хөгжлийн алсын хараа, Монгол Улс дэлхийд хэн болох, ямар үзэгдэхийг хүсэж байгаагаа, мөн өөрсдийн нөхцөл орчноо тодорхойлж байгаад, түүндээ тохируулан нийгмийн суурь болох Үндсэн хуулиа засаж, сайжруулдаг ёстой. Яг энэ ёсны дагуу 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг олноороо яарч давчдалгүй хэлэлцэж, зөвшилцөн баталж, Монгол Улс, монголчууд хэн байхыг хүсэж байгаагаа тодорхойлсон билээ.

Иймдээ ч Үндсэн хууль бол зүгээр нэг хууль биш, үндэсний нэгдэл, үндэстний хүсэл, нийгмийн зөвшилцлийг агуулж байдаг нийгмийн гэрээ юм. Зүйрлэх юм бол байшингийн суурь фундам нь. Байшинг яаж ч шинэчлэн засаж барьж, хана, цонх нэмж хасаж, будаж өнгөлж болно, харин суурь фундамыг тэр бүр өөрчлөх боломжгүй, суурийг өөрчлөх бол байшингийн загвар өөрчлөгдөж, байшинг нурааж шинээр барихтай ижил зүйл болно.

1992 онд баталсан Үндсэн хууль ямар ч байсан өнгөрсөн 23 жилийн бужигнааныг зөөллөж, бусдын нөлөөнд оруулчихгүй шиг, хэн нэг шуналтан, тэнэгийн гарт улсыг атгуулчихгүй шиг, бусдад худалдагдчихгүй шиг, үндэсний эв нэгдлийг ханган, аажим ч гэсэн урагшлах боломжийг олгосон сайн хууль, зөв цутгасан суурь гэдэгт би лав эргэлзэхгүй байна. Энэ зөв цутгасан бат бэх суурийн ачаар дотор нь хөгшин залуугүй гэнэдэж, тэнэгтэж, хувьчилж, худалдаж, ухаж төнхөж, шуналтаж, шидэлцэж, жагсаж, алалдаж, цэцэрхэж, бужигнаж, гэр доторхоо бусниулсан ч байшин маань харин гажсангүй, нурсангүй, гаднаас хулгай зэлгий, дээрэм танхай ч их орж ирсэнгүй, улс гэр, байшинтайгаа эсэн мэнд байцгаана. Ойлгомжгүй ч юм шиг хирнээ цаг үедээ тохирсон суурь хууль байгаагүй бол бид ингээд тогтвортой, нам тайван сууж байхгүй ч байж мэдэх юм шүү. Анзаарахгүй байгаа боловч энэ Үндсэн хуулийн ач гавьяа, гүйцэтгэсэн үүрэг асар их. Дэлхийн хөгжиж буй улс орнуудыг, ялангуяа ижил төсөөтэй шилжилт хийсэн хуучин социалист улс орнуудыг жишээд хараарай, тэдний эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, улс төр, гадны оролцоо, болсон үйл явдал, үр хөврөл, одоо асуудал нь, эрсдэл нь, шийдэл нь, байгаа боломж нь гэх мэт. Судлаад, бодоод үзвэл 'хуулиа өөрчилье, болохгүй байна" гэхээс өмнө "өөрсдөө өөрчлөгдье, чадахгүй байна" гэсэн өөр бодол, дүгнэлт төрөх болно.

Одоо тэгвэл 23 жилийн өмнө цутгасан нийгмийн энэ суурь фундамаа өөрчлөх гадаад дотоод орчин бүрэлдэж, бидний, ялангуяа одоогийн лидерүүдийн мэдлэг, алсын хараа, туршлага, ёс зүй тэгширч бэлэн болсон уу? Амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг шинээр цутгаж, байшингийн загвараа өөрчилж, цоо шинээр барих нь байна шүү дээ. Монголчууд бид бэлэн үү?

Үндсэн хууль, тогтолцоо болохгүй байна, тэнд ингэдэг тэгдэг, өөрчилчихье ингэчихье тэгчихье гээд яараад байгаа гишүүдийн дунд сонгодог парламент ямар нөхцөлд ажилладаг, юу нь болдоггүй, манайд тохирох эсэх, эрсдэл юу байна, нуухаа авах гээд нүдээ сохлочихвий гэх мэт тооцож, үнэлсэн хүн байна уу? Ардчилалтай, сонгодог парламент ажилладаг гэх улсад очиж тухтай үзсэн, сурч судалсан, асуудлыг нь сонсож үзсэн хүн байна уу?

Өнгөрсөн 23 жилийн асуудал, алдаа нь бүтэхгүй Үндсэн хуульд байв уу, эсвэл мэдлэг, чадвар, сэтгэлгүй хүмүүст нь байв уу? Жишээ нь, давхар дээлийг тайлахад Үндсэн хууль саад болоод байна уу, сайд нь саад болоод байна уу?

Ямартаа ч энэ хууль бол УИХ-ын гишүүд найрч, шахаж, тохирч, түлхэж байгаад баталж, цуцалж л байдаг УИХ-ын зүгээр нэг тогтоол огт биш. Үндсэн хууль бол өнөөдрийн Монгол Улс, үндэстний зөвшилцлийг баттай агуулж буй ганц баримт бичиг юм шүү. Үүнээс өөр биднийг, монголчуудын хүслийг маргаангүй нэгтгэж буй баримт бичиг одоогоор өөр байхгүй. Үүнийг үндэсний хөгжлийн бодлого, алсын хараагаа тодорхойлж байж няхуур, зөв өөрчлөх ёстой, түүнээс биш цөөн хэдэн хүний ирэх ганц нэг сонгуулийн эрх ашиг, тооцоогоор яаран давчдаж биш.

Та амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг энэ УИХ-д итгэн цутгуулж, байшингаа шинээр бариулмаар байна уу? Эсвэл “би мэднэ, чадна, гялс” гээд байгаа энэ хэдэн "эмчээр" элэг шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийлгэх үү? Тодрууулахад, энэ “би чадна” баг байшингийн суурь цутгах байтугай цонх шиллэж чадаагүй, элэг шилжүүлэх байтугай мухар олгойн хагалгаа амжилттай хийж үзээгүй баг юм.

Тун удахгүй танаас “шинэ байшинд ормоор байна уу?”, эсвэл “та эдгэмээр байна уу?” гэж санал асуух болно. Та "ТИЙМ" гэж хариулаад хагалгаанд орох уу, байшингаа нураалгаж бариулах уу?

Бадрах Найдалаа

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Түүх өгүүлэх гэрэл зургууд
    Гэрэл зураг цаг үргэлж түүхийг хадгалан үлдээж байдаг ба архивын гэрэл зургууд үнэхээр үнэ цэнэтэйд тооцогддог байна. Учир нь тэдгээр гэрэл зургуудын тусламжтайгаар цаг хугацаагаар аялж, түүх болон үлдсэн зүйлсийг олж харах боломжтой байдаг аж. Танд хүргэж буй дараах гэрэл зургууд зүгээр нэг түүхийг өгүүлээд зогсохгүй манай гараг цаг хугацааны явцад хэрхэн өөрчлөгдөж шинэчлэгдсэнийг хар...
  • Акробатчин хосуудын хуримын гайхалтай зургууд
    Акробатчин хосууд болох Чийта Плат болон Риан Вүүдяард нар дэлхийн өөр өөр улс орнуудад хуримаа хийхээр төлөвлөсөн ба 90 хоногт 38 өөр газар хуримын ёслол үйлджээ. Бангкок, Тайланд болон Кенийн Масай Мара тосгон Бангкок, Тайланд Мумбай, Энэтхэг  Ирланд Энэтхэг, Ажантын агуй Найроби, Анаашны төв Богота, Колумб Мадрид, Испани Испани бо...
  • Үндэсний хобби: Германчуудын бараг 90 шахам хувь нь барбекю хийдэг
    Герман Улсын 10 хүн тутмаас 9 хүн грилл дээр дуртай мах, эсвэл ногоо шардаг бол ердөө үлдсэн хэсэг нь огт барбекю хийдэггүй байна. Германчуудын бараг шахам 90 хувь нь барбекю шардаг болохыг ням гарагт буюу 05 сарын 02 өдрийн Dpa агентлагаас явуулсан санал, асуулгын үр дүнгээс харж болно. Тус агентлагийн захиалгаар олон нийтийн санал, асуулгын YouGoy хүрээлэнгээс явуулсан судалгааны да...
  • Оддын будаггүй төрх
    Ума Турман Анна Линн Маккорд Шарон Стоун Женнифер Лоуренс Николетт Шеридан Тайра Банкс Хилари Дафф Беонси Мила Кунис Ким Кардашиан Кети Перри Памела Андерсон
  • Би Баярмаа багшдаа хайртай
    “Баярмаа багшийн группийнхэн” гэдэг лут нэртэй, багшдаа дулдуйдан бас ч гэж нэлээд биеэ тоох хандлагатай хэдэн нөхөд орос хэлний хичээлийнхээ дараа үндсэн ангидаа орж ирэхэд манай нөгөө группийнхэн тэвэг тоглосон, пуужин нисгэсэн хэдэн атаманууд л сууж байдаг сан. Тэвгэнд бухимдаж пуужинд оногдсон хэсэг нөхөд Баярмаа багшийн группийнхнийг атаархангуй сонжих нь сэтгэлд ...
  • Хөөрхөн юм аа, цаана байгаа өвөө хүртэл зүгээргүй
  • АНАСТАСИЯ ЦЭДЭНБАЛ-ФИЛАТОВА - БАРИМТАТ КИНО
    Монголын түүхийн нэгээхэн үетэй холбогдсон дайчин Орос эмэгтэйн тухай сонирхолтой баримтат кино байна. Тухайн үед хоосон шахам байхад нь Улаанбаатарт ирж барьж босголцсон, Монголын хүүхдийн төлөө олон зүйл хийсэн буянтай хүн юм байна гэж ойлголоо. Ганцхан хүн бүхэл бүтэн улс оронд ийм олон зүйлийг хийж бүтээж чаддаг гээд бодохоор илүү хичээж ажиллах итгэл төрлөө. Гайхалтай бас гунигта...
  • Нэгэн зураач насанд хүрэгчдийн буддаг ном хийжээ
    Их Британийн  авьяаслаг зураач Иоханна Басфорд  насанд хүрэгчддэд зориулсан буддаг ном хэвлүүлэн гаргасан ба энэ ном 1 саяас илүү хувь борлогдоод байгаа юм байна. Уг номыг та Амазон сайтаас худалдан авах боломжтой ба номонд  ан амьтад, үлгэрийн мэт ой мододын зураг бий  гэнэ.
  • Facebook-ээр яаж сээтэн хаях вэ?
    Facebook-ээр дажгүй залуучуудын зургийг үзээд л орхихын оронд шууд өөрөө уургалаад авбал ямар вэ? Эхний алхмаа өөрсдөө хийсэн эмэгтэйн зоригийг эрчүүд үнэлдэг юм шүү. Тэдний ихэнх нь дуртайяа хүлээж авна гэдэгт мөрийцсөн ч яахав.     Өөрийн профилээ бүрдүүл. Бүтэн нэрээ бичихээ мартуузай. Өөрийн дуртай дуучид, сонсдог хамтлаг уншдаг ном, дуртай онч мэргэн үг зэрэг мэд...
  • Майкл Жордан, Коби Брайнт хоёр
    Энэ хоёр одыг сагсан бөмбөг сонирхогчид хэзээ ч мартахгүй, бас үргэлж харьцуулж байх биз. Майкл хийдгээ хийчихсэн, гавьяаны амралт, гайхалтай бизнесээ хослуулж яваа. Харин Коби, тэр саяхан энэ улирлыг дуусгаад зодог тайлахаа мэдэгдсэн. Тэд үнэхээр тод од, сагсанбөмбөгийн түүхийг эргүүлэгчид. Мянган мянган залуус тэднийг л харж суралцдаг бол тэд, ялангуяа Коби ч бас Майклаас суралцдаг бай...
  • Өвлийн гайхалтай дүр төрх
    Өнөөдөр буюу 12-р сарын 25-ны өдөр дэлхийн олон улс оронд Зул сарын баярын өдөр тохиож байна. Тийм ч учраас танд өвлийн улирал болон Зул сар, Шинэ жилийн баярын уур амьсгалыг мэдрүүлэх гайхалтай зургуудыг хүргэж байна. Мэдээж өвлийн улирлын хамгийн сайхан зүйл бол цас мөсөн гоёлоо өмссөн байгаль эхийн дүр төрх болоод өнгө өнгийн, янз янзын шилэн болон гэрлэн чимэглэлээ зүүсэн гацу...
  • Гоёмсог хийцтэй хуримын бялуунууд
  • Бондын "Спектр" шинэ цувралын трэйлэр гарчээ
    Шотланд Виски гэгддэг  Даниель Крейг жилээс жилд сайжирсаар. Зарим кино шүүмжлэгчид түүнийг Бондын хамгийн тохирох дүр хэмээн хүлээн зөвшөөрдөг. Энэ удаа Скайфаллын үргэлжлэл болох "Спектр" 11 сард нээлтээ хийх ба хамгийн эхний трэйлэрээ цацаж эхлээд байна. Уг кинонд  Спектр хэмээх нууц байгууллагын зүрхэнд хүрч устгахаар тэмцэх Бондын үйл явдал гарах юм . Э...
  • Үл бүтэх амьтад байна
  • ЮМ /бяцхан өгүүллэг/
    Нэг дэхь эрдэмтэн хэлэв: - Би үүнийг эртний хүмүүсийн хэрэглэж байсан зэвсгийн төрлийн зүйл болов уу гэж бодож байна. Үүнийг гартаа бариад хүний хацар нүүр зэргийг алгадвал нэлээд хүнд цохилт болно. Мөн, нөгөө талын дайралтыг хорьж хамгаалахад ч гэсэн бүрэн дүүрэн ашиглаж болно. Балар эртний хүмүүс үүнийг бие хамгаалах зэвсэг болгон хэрэглэж байсан болов уу. Хоёр дахь эрдэмтэн босон ирэ...
  • Арслангуудтай наадаж байгаа эр. Зоригтой юм аа
  • Бяцхан үрсийн өхөөрдөм шумбалт
  • Дэлхийн хамгийн эртний түүхтэй компани
         100-аас дээш жилийн түүхтэй компани хамгийн олон байдаг улсыг  тодруулжээ. Энэ жагсаалтын   2-р байрыг Герман улс 1500 компани,  3-р байрыг Франц улс 330 компанитайгаар эзэлсэн бол Япон улс 1-р байрт оржээ. Япон бусдаасаа хол илүү байлаа, учир нь Японд нэгэн  зууны түүхтэй компани 50000 гаруй байдаг байна.  Мөн хамгийн эрт байгуулагдсан "...
  • Роналдо ижил хүйстэн байж болзошгүй
    Дэлхийн шилдэг хөлбөмбөгчин Роналдо загвар өмсөгч Ирина Шейкээс салаад хэсэг хямралд орлоо хэмээн цахим ертөнцөд шуугиж байсан. Өөрийн Твиттер хуудаснаа "Чи эргээд ирэхгүй гэж үү, энэ бүхэн өнгөрсөн" гэх мэтээр сэтгэл хөдлөлөө ил гаргасан жиргээг нийтэлж даруй арилгаж байсан тэрээр Мексик гаралтай загвар өмсөгч Ванесса Хөпенкотентай нэр холбогдоод байсан бол өнгөрсөн долоо хон...
  • Шүдний эмчийн нэгэн зөвлөгөөнөөс хүргэж байна
    Таны шүдэнд нарийхан хар зураас, эсвэл цэгэн зураас харагдаж байна уу? Үүнийг анхааралтай уншаарай найзуудаа Шүдийг гадуур нь бүрхэх паалан бол хүний биеийн ясан дахь хамгийн хатуу эд бөгөөд анатомийн онцлогоосоо болоод шүд дотроосоо хөндий үүсч цоорч эхэлдэг гэж ойлгож болно. Яг л гурвалжин дүрсний орой нь танд цэгэн болон зураасан хар харагдана. Энэ паалангийн түвшинд мэдрэл с...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах
    • хариулах
unshigch (зочин)
Erdenetiig chi zalgina bi zalgina gj bulaatsaldaad l turd bailgaj terbum terbumaar ni shahaani gazar heweer ni bailgahaar bolloo. Ug ni buruu argaar awsan nj togtoodon bol butsaagaad TENDER ZARLAAD ZUV HUVICHLAH / ZUVHUN MONGOL HVND/ ystoI bsan ym.
    • хариулах
unshigch (зочин)
Mongol ulsiig maani ene heweer ni bailgaj zalgihiig hvsegchid l oorchlohiig hvsehgvi bh da. Sain tungaaj bodoj gehdee AMJIJ hiihgvi bol bid teer door angaliin yroold unasan tsagtaa l ter ved hiihgvi yaw da geh wii de. Hedhen hanahaa .edhgvi mangasuud gadniihantai niileed 26 jil zalgilaa. Odoo vldseniig ni zalgih gd ALT HUTULBUR-2 gd l , 5-ntolgoi, noyn uul gd zalgihaar beldej bn da
    • хариулах
(зочин)
АРД ИРГЭДИЙН ЭРХИЙГ ХЯЗГААРЛАЖ ТӨРИЙН ЭРГЭЛТ ХИЙХ НАМУУДЫН ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭТ ӨРГӨТГӨХ ГЭСЭН ХЭСЭГ БҮЛЭГ ХҮМҮҮСИЙН Л ОРОЛДЛОГО ЮМ БОЛ УУ ДАА

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.