ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн тухай иргэний бодол


2015 оны 11 сарын 17, 10:45

12246694_1638211693087830_5732170902521515310_nҮндсэн хуулийг өөрчлөн сайжруулах дээр санал нэг байна. Гэхдээ ийм улс төрийн орчин, нөхцөл, сонирхлын зөрчил, ийм алсын хараа, мэдлэгийн түвшинд, ийм давчуу хэн нэгний жижиг төлөвлөгөөний дагуу яавч биш.

Үндэсний хөгжлийн алсын хараа, Монгол Улс дэлхийд хэн болох, ямар үзэгдэхийг хүсэж байгаагаа, мөн өөрсдийн нөхцөл орчноо тодорхойлж байгаад, түүндээ тохируулан нийгмийн суурь болох Үндсэн хуулиа засаж, сайжруулдаг ёстой. Яг энэ ёсны дагуу 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг олноороо яарч давчдалгүй хэлэлцэж, зөвшилцөн баталж, Монгол Улс, монголчууд хэн байхыг хүсэж байгаагаа тодорхойлсон билээ.

Иймдээ ч Үндсэн хууль бол зүгээр нэг хууль биш, үндэсний нэгдэл, үндэстний хүсэл, нийгмийн зөвшилцлийг агуулж байдаг нийгмийн гэрээ юм. Зүйрлэх юм бол байшингийн суурь фундам нь. Байшинг яаж ч шинэчлэн засаж барьж, хана, цонх нэмж хасаж, будаж өнгөлж болно, харин суурь фундамыг тэр бүр өөрчлөх боломжгүй, суурийг өөрчлөх бол байшингийн загвар өөрчлөгдөж, байшинг нурааж шинээр барихтай ижил зүйл болно.

1992 онд баталсан Үндсэн хууль ямар ч байсан өнгөрсөн 23 жилийн бужигнааныг зөөллөж, бусдын нөлөөнд оруулчихгүй шиг, хэн нэг шуналтан, тэнэгийн гарт улсыг атгуулчихгүй шиг, бусдад худалдагдчихгүй шиг, үндэсний эв нэгдлийг ханган, аажим ч гэсэн урагшлах боломжийг олгосон сайн хууль, зөв цутгасан суурь гэдэгт би лав эргэлзэхгүй байна. Энэ зөв цутгасан бат бэх суурийн ачаар дотор нь хөгшин залуугүй гэнэдэж, тэнэгтэж, хувьчилж, худалдаж, ухаж төнхөж, шуналтаж, шидэлцэж, жагсаж, алалдаж, цэцэрхэж, бужигнаж, гэр доторхоо бусниулсан ч байшин маань харин гажсангүй, нурсангүй, гаднаас хулгай зэлгий, дээрэм танхай ч их орж ирсэнгүй, улс гэр, байшинтайгаа эсэн мэнд байцгаана. Ойлгомжгүй ч юм шиг хирнээ цаг үедээ тохирсон суурь хууль байгаагүй бол бид ингээд тогтвортой, нам тайван сууж байхгүй ч байж мэдэх юм шүү. Анзаарахгүй байгаа боловч энэ Үндсэн хуулийн ач гавьяа, гүйцэтгэсэн үүрэг асар их. Дэлхийн хөгжиж буй улс орнуудыг, ялангуяа ижил төсөөтэй шилжилт хийсэн хуучин социалист улс орнуудыг жишээд хараарай, тэдний эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, улс төр, гадны оролцоо, болсон үйл явдал, үр хөврөл, одоо асуудал нь, эрсдэл нь, шийдэл нь, байгаа боломж нь гэх мэт. Судлаад, бодоод үзвэл 'хуулиа өөрчилье, болохгүй байна" гэхээс өмнө "өөрсдөө өөрчлөгдье, чадахгүй байна" гэсэн өөр бодол, дүгнэлт төрөх болно.

Одоо тэгвэл 23 жилийн өмнө цутгасан нийгмийн энэ суурь фундамаа өөрчлөх гадаад дотоод орчин бүрэлдэж, бидний, ялангуяа одоогийн лидерүүдийн мэдлэг, алсын хараа, туршлага, ёс зүй тэгширч бэлэн болсон уу? Амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг шинээр цутгаж, байшингийн загвараа өөрчилж, цоо шинээр барих нь байна шүү дээ. Монголчууд бид бэлэн үү?

Үндсэн хууль, тогтолцоо болохгүй байна, тэнд ингэдэг тэгдэг, өөрчилчихье ингэчихье тэгчихье гээд яараад байгаа гишүүдийн дунд сонгодог парламент ямар нөхцөлд ажилладаг, юу нь болдоггүй, манайд тохирох эсэх, эрсдэл юу байна, нуухаа авах гээд нүдээ сохлочихвий гэх мэт тооцож, үнэлсэн хүн байна уу? Ардчилалтай, сонгодог парламент ажилладаг гэх улсад очиж тухтай үзсэн, сурч судалсан, асуудлыг нь сонсож үзсэн хүн байна уу?

Өнгөрсөн 23 жилийн асуудал, алдаа нь бүтэхгүй Үндсэн хуульд байв уу, эсвэл мэдлэг, чадвар, сэтгэлгүй хүмүүст нь байв уу? Жишээ нь, давхар дээлийг тайлахад Үндсэн хууль саад болоод байна уу, сайд нь саад болоод байна уу?

Ямартаа ч энэ хууль бол УИХ-ын гишүүд найрч, шахаж, тохирч, түлхэж байгаад баталж, цуцалж л байдаг УИХ-ын зүгээр нэг тогтоол огт биш. Үндсэн хууль бол өнөөдрийн Монгол Улс, үндэстний зөвшилцлийг баттай агуулж буй ганц баримт бичиг юм шүү. Үүнээс өөр биднийг, монголчуудын хүслийг маргаангүй нэгтгэж буй баримт бичиг одоогоор өөр байхгүй. Үүнийг үндэсний хөгжлийн бодлого, алсын хараагаа тодорхойлж байж няхуур, зөв өөрчлөх ёстой, түүнээс биш цөөн хэдэн хүний ирэх ганц нэг сонгуулийн эрх ашиг, тооцоогоор яаран давчдаж биш.

Та амьдарч буй улс байшингийнхаа суурийг энэ УИХ-д итгэн цутгуулж, байшингаа шинээр бариулмаар байна уу? Эсвэл “би мэднэ, чадна, гялс” гээд байгаа энэ хэдэн "эмчээр" элэг шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийлгэх үү? Тодрууулахад, энэ “би чадна” баг байшингийн суурь цутгах байтугай цонх шиллэж чадаагүй, элэг шилжүүлэх байтугай мухар олгойн хагалгаа амжилттай хийж үзээгүй баг юм.

Тун удахгүй танаас “шинэ байшинд ормоор байна уу?”, эсвэл “та эдгэмээр байна уу?” гэж санал асуух болно. Та "ТИЙМ" гэж хариулаад хагалгаанд орох уу, байшингаа нураалгаж бариулах уу?

Бадрах Найдалаа

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Японд карриг өөр хэв маягаар хийх болжээ
    Карри хэмээх хоол Японд анх 1967 онд үзэгдсэн боловч албан ёсоор 2007 оноос хөгжиж иржээ. Харин сүүлийн үед Японы тогооч нар үйлчлүүлэгчиддээ арай өөр хэв загварын карриг санал болгох болсон байна.
  • АМЬДРАЛЫГ ТЭТГЭГЧ ХӨХ ДЭЛХИЙ буюу ТА НҮБ-ын ИНДЭР ДЭЭР ЭХ ОРНОО ТӨЛӨӨЛНӨ
    Хүүхэд, залуус та бүхэнд "НҮБ-ын Индэр" дээр эх орноо төлөөлөн, байгаль орчин, ногоон хөгжлийн талаар өөрийн санаж боддог зүйл, санаа зовдог асуудлаа олон улсын тавцанд хуваалцах боломжийг "The Blue Star Of Life буюу АМЬДРАЛЫГ ТЭТГЭГЧ ХӨХ ДЭЛХИЙ" төсөл олгож байна.Энэхүү уралдаанд шалгаруулалт/төсөл/ нь 5 жилд нэг удаа болдог ба дэлхийн олон улс орны төлөөлөл бо...
  • Роналдо ижил хүйстэн байж болзошгүй
    Дэлхийн шилдэг хөлбөмбөгчин Роналдо загвар өмсөгч Ирина Шейкээс салаад хэсэг хямралд орлоо хэмээн цахим ертөнцөд шуугиж байсан. Өөрийн Твиттер хуудаснаа "Чи эргээд ирэхгүй гэж үү, энэ бүхэн өнгөрсөн" гэх мэтээр сэтгэл хөдлөлөө ил гаргасан жиргээг нийтэлж даруй арилгаж байсан тэрээр Мексик гаралтай загвар өмсөгч Ванесса Хөпенкотентай нэр холбогдоод байсан бол өнгөрсөн долоо хон...
  • Инстаграмын хамгийн алдартай хос хуримлажээ
    Инстаграмын хамгийн алдартай хос болох Оросын зурагчин Мурад Осман болон түүний үзэсгэлэнт сүйт бүсгүй Наталья Захарова нар энэ сарын 6-нд хуримлажээ. Тэдний дэлхийг тойрсон онцгой шинэ сэдэл бүхий гэрэл зургууд цахим ертөнцөд алдартай болсон билээ. Осман өөрийн Инстаграм хуудаснаа "Бүхий л амьдралынхаа туршид өдөр бүр чинийхээ гараас атган хайртай гэдэг үгийг хэлж байх болно"...
  • Гэрэл зургийн урлагийн гайхамшиг
    Гэрэл зураг гээч зүйл зөвхөн түүх өгүүлэхээс гадна хүний сэтгэлд янз бүрийн мэдрэмж төрүүлж, сонин содон сэтгэгдэл үлдээж чаддаг гайхалтай зүйл. Түүнчлэн гэрэл зураг бидэнд өөрсдийн биеэр хэзээ ч үзэж харж чадахгүй зүйлсээ харж, мэдрэх боломжийг олгож байдаг. Тийм ч учраас олон олон хүн энэ гайхалтай урлагт татагдаж хэний ч үзэж хараагүй зүйлсийг гэрэл зургийн хальснаа буулгах гэж хичээ...
  • Одуудын хүүхэд нас
    Дэлхийд нэр хүндээ цуурайтуулж буй олон олон алдартнууд байдаг бөгөөд сүүлийн жилүүдэд маш олон залуу одод шинээр төрөн гарах болсон. Та бүхэндээ энэ удаад Холливуудын шинэ залуу оддын хүүхэд ахуй насны зургуудаас хүргэж байна. Эдгээр зургууд нь төдийлөн олонд ил болоогүй бөгөөд та бүхнийг тэдний хүүхэд насаар аялуулж чадна хэмээн найдаж байна. 1. Дуучин Тайлор Свифт /Taylor Swift/ ...
  • Идэхэд ч хайран бялуунууд
    Хоолны урлаг сүүлийн жилүүдэд маш эрчимтэй хөгжих болсон ба энэ төрлөөр уран бүтээл туурвидаг уран бүтээлчид хүнсэнд хэрэглэгддэг бүхий л жимс, ногоо тэр ч байтугай кофены үр болон шаар зэргийг хүртэл уран бүтээлүүддээ ашигладаг бөгөөд тэд өөрсдийн уран бүтээлдээ ашиглаж болох бүхий л хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийг ашиглан идэхэд ч хайран жинхэнэ урлагийн бүтээлүүдийг урлах болсон. Ингээд т...
  • ЭЛГЭЭ ЭМЧИЛЬЕ
    Ажилгүй инженер залуу зүгээр суухаар зүлгэж суу гээд хувийн эмнэлэг байгуулжээ. Тэгээд бүх эмчилгээ 200мянган төгрөг . Эмчилж чадахгүй бол 400мянган төгрөг буцааж өгнө гэж зарлал хадав. Анагаахын 1 оюутан мөнгө олохоор шийдэн 200мянган төгрөг цуглуулан очжээ. -Эмч ээ, би юмны амт мэдрэхээ больчихлоо. Надад туслаач? - Сувилагч аа, 22дугаар шингэнийг өвчтөнд өгнө үү? -түй чорт, энэ ...
  • Тоо цээжлэх үр дүнтэй арга
    Дэлхийн хөгжингүй орнуудад хүүхэддээ тоо заахдаа энэхүү аргыг хэрэглэдэг ба сэтгэн бодох чадварыг хөгжүүлдэг байна. Та бүхэн ч бас тоо цээжлэх энэ аргыг туршаад үзээрэй.
  • ЛОМБАРДАНД /богино өгүүллэг/
    Цагаахан цасны гэгээнд цайран гийх бэржгэр шилэн хаалганд үүдний нарс модны чимэглэл тодхон тусна. Шинэхэн цагаан цамцаар гоёсон жаал хүү дэлгүүрт сууж байв. Энэ хүүгийн уруулын өнгө уруулын будаг лугаа адил шунхан улаан бөгөөд мяраалаг зөөлөн хүзүү хавь нь бүсгүй хүн мэт цайвар, булбарай ажээ. Түүн дээр, шинэ оны босгон дээр шинээр сольсон бололтой лангууны цагаан модон сараалжин х...
  • Рианнагийн тухай баримтат кино хийнэ
    Америкийн продюссер Петер Бэрг Барбадосийн гүнж Рианнагийн талаар баримтат кино хийхээр төлөвлөж байна. Энэхүү кинонд дуучны алдарт хүрсэн замнал, түүний амьдралын хүнд бэрх үеийг харуулах  бөгөөд  уг кино бусад хөгжмийн кинонуудаас огт өөр арга барилаар бүтэх нь. Рианнагийн 2012 онд тоглосон "Battleship" киноноос илүү  "тэсрэлт" хийж чадахуйц сонирхол...
  • Ухаалаг "Google Glass" нүдний шил худалдаанд гарлаа
    Ухаалаг "Google Glass" нүдний шилний загварыг өнгөрсөн онд танилцуулж байсан. Уг шилний туршилтын загварыг Америкийн зах зээлд  амжилттай гарган борлуулсан юм.  Тэгвэл одоо уг нүдний шилийг 1.500 ам.доллараар худалдаалахаар болжээ. Эх сурвалж: www.mass.mn
  • Хүн бүхэнд боломж бий!
          Сергей Кутов дөнгөж 17 настайдаа ослын улмаас нэг хөлөө алджээ. Эмнэлэгт байх хугацаандаа тэр 110кг болтлоо жин нэмсэн хэдий ч бууж өгөхийг хүссэнгүй.  Спортоор хичээллэж 2 жилийн дотор өөрийгөө эрс өөрчилж чадсан байна. "Би урьд нь  бүх л юмыг иддэг байсан, өөрийгөө ямар ч хүчгүй, зүгээр л нэг хэсэг  өөх" гэж боддог байсан гэ...
  • Жинхэнэ хайр байдаг гэдгийг батлан харуулж байгаа алдартнууд
    Орчин үед аз жаргалаар дүүрэн, бат бөх харилцаа холбоотой гэр бүл тун ховорхон болсон. Ялангуяа нэр алдарт гарсан хүмүүсийн хувьд нэг хүнтэйгээ урт удаан хугацаанд тогтвортой амьдарна гэдэг бараг л гайхамшиг болж хувирсан цаг. Гэсэн хэдий ч хэчнээн цаг хугацаа улиран одсон ч бие биенээ гэх итгэл сэтгэлээ алдалгүй хайр сэтгэлээ хэвээр нь авч үлдэж хамтдаа он удаан жил аз жаргалаар дүүрэн...
  • Цагийг нь олж дарсан зургууд
  • Мушгиа Оригами
  • Монгол улсын байгаль орчин, гол мөрөн, ой мод, Үндэсний аюулгүй байдал аюулд орлоо
    Та бидний сонсож дуулснаар "Урт нэртэй хууль" хэмээх хууль, энэ хуульд цагаан сарын битүүний өөрчлөлт оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн талаар мэдээлэл хүргэе. Мөн Ноён уул гэх ганцхан уулын тухай яриа энэ биш юм шүү. Та Монгол хүн бол үүнийг заавал уншихыг танаас хүсэн гуйж байна.ГОЛ, МӨРНИЙ УРСАЦ БҮРЭЛДЭХ ЭХ, УСНЫ САН БҮХИЙ ГАЗРЫН ХАМГААЛАЛТЫН БҮС, ОЙН САН БҮХИЙ ГАЗАРТ АШИГТ МА...
  • ҮНДЭСНИЙ СЭХЭЭТНҮҮД ҮГҮЙЛЭГДЭЖ БАЙНА
    Сэхээтэн гэдэг бол аль ч цаг үед нийгмийнхээ шилдэг тэргүүний хэсэг нь, хөгжил дэвшилд манлайлан үлгэрлэгч нь, шаардлагатай үед золиос, төлөөс ч болж чаддаг тийм элит хэсэг нь юм. Тийм ч учраас СЭХЭЭТЭН гэж оноож нэрлээ биз ээ. Нэг бус хэд хэдэн цаг үеийн сэхээтнүүдийнхээ сор манлай болсон Л.Түдэв абугай “Сэхээтэн гэдэг нь сэхээрч, ухаарсан хүнийг хэлнэ” хэмээсэн. Сэхээр...
  • ХАЙР
    Тэр хүнийг дахин харах хүртэл сэтгэл зүрх минь яасан их шанална вэ, ерөөсөө л уулзахаа больё, ор тас мартъя. Чингэж бодохуйяа сэтгэл минь ашгүй хөнгөрөөд юу ч болоогүй мэт ердийн бор хоногууд буцан ирэх шиг, өдөр бүрийн арван таван цагийн цайны цагаа ч гэсэн урьдынх шигээ хүлээн сууя даа. Хүний амьдралын жам болох нөхөрт гарах, хүүхэд төрүүлэх, өсгөх хийгээд өтлөн хөгшрөх хүртэлхэ...
  • КАМЕРТОН хамтлаг 1995 онд нэгэн шинэ жил дээр
    Камертон хамтлаг 1995 онд байгуулагдаж байсан. Тэгвэл тэд тухайн жилээсээ л шинэ жил болон бусад тэмдэглэлт арга хэмжээнүүдэд уригдан дуулдаг байжээ. Нөхөд их азтай. Наадмын шоуны нээлтэнд шууд дуулсан гэж байгаа. Байгуулагдаад 2 долоо гаруй хонож байсан хамтлаг шүү дээ. Өөрсдөө тэрийгээ дурсдаг. Авьяасыг урлагийн гал тогоо ч уриалагхан хүлээж авсан биз.Уншигчиддаа 1995 онд Тагнуулын Ер...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах
    • хариулах
unshigch (зочин)
Erdenetiig chi zalgina bi zalgina gj bulaatsaldaad l turd bailgaj terbum terbumaar ni shahaani gazar heweer ni bailgahaar bolloo. Ug ni buruu argaar awsan nj togtoodon bol butsaagaad TENDER ZARLAAD ZUV HUVICHLAH / ZUVHUN MONGOL HVND/ ystoI bsan ym.
    • хариулах
unshigch (зочин)
Mongol ulsiig maani ene heweer ni bailgaj zalgihiig hvsegchid l oorchlohiig hvsehgvi bh da. Sain tungaaj bodoj gehdee AMJIJ hiihgvi bol bid teer door angaliin yroold unasan tsagtaa l ter ved hiihgvi yaw da geh wii de. Hedhen hanahaa .edhgvi mangasuud gadniihantai niileed 26 jil zalgilaa. Odoo vldseniig ni zalgih gd ALT HUTULBUR-2 gd l , 5-ntolgoi, noyn uul gd zalgihaar beldej bn da
    • хариулах
(зочин)
АРД ИРГЭДИЙН ЭРХИЙГ ХЯЗГААРЛАЖ ТӨРИЙН ЭРГЭЛТ ХИЙХ НАМУУДЫН ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭТ ӨРГӨТГӨХ ГЭСЭН ХЭСЭГ БҮЛЭГ ХҮМҮҮСИЙН Л ОРОЛДЛОГО ЮМ БОЛ УУ ДАА

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.