ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

ЯС ХӨНДӨХ /өгүүллэг/


2016 оны 03 сарын 03, 11:18

10271641_972439802805362_1840721896402263642_nУулын хөндийд хоёр нуур бий.
Доод нуур нь мөнгийг хайлуулаад давтсан мэт гялтганан мэлтэлзэх атал дээд нуурын ус уулын бараан сүүдэрт дарагдаад үхмэл гүн ногоон авай.
Миний нүүр хөлсөндөө зууралдана. Гэдрэг харвал гишгэж нугарсан өвс дэрсэн дээр улаан цус тусчээ. Тэрхүү цусны дуслууд гүйлдэн хөдлөх шиг.
Дахиад хамраас бүлээн цус садран гарч ирлээ.
Би сандран бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран авав. Дээш харан хэвтлээ.
Нар хэдий нүүрэн дээр тусахгүй авч нарны гэрэлд гийх өвсний ар тал нүд гялбам хурц.
Хамар дотор үлдсэн цус дотор эвгүй оргим цааш буцан орно. Амьсгаа авахад хамар шуухитнан загатна. Хилэн хүрэн сэми уулын хөндийгээр нэг царгиж, гэнэт айн цочсон мэт ногоон сэми жис жис хийн жингэнэнэ.
Ширхэг зүү ч унагасан ямар нэгэн юм нураж унамаар долоодугаар сарын аагим халуун бага үдийн наран. Би хөдлөх ч тэнхэлгүй хэвтэнэ.
Хөлс урссаар, сэми хорхойн хэрүүл, дээрээс дарах мэт өтгөн шигүү өвс, бүгчим агаар, зүрхний цохилт энэ бүгдийг толгойдоо нэгэн цэгт төвлөрүүлэхийг хичээнэ. Төвлөрөв үү гэтэл буцаад тал тал тийшээгээ сарнин тархана.
Тэгээд би тэнгэрт татагдан хөөрөх мэт боллоо.
- Бон оо, Хөөе, Боон? гэх шарил чандарлах газраас дуудах дуунаар би огло үсрэн бослоо.
Салах ёс хийсний маргааш өглөө нь өвөөгийн яс хөндөх үеэр хөрж гүйцээгүй бүлээн чандрын үнсийг хутгаж байх зуур хамраас цус гарсан учир би хүнд мэдэгдэлгүй бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран шарил шатаах газраас намхан толгой өөд өгсөн гарсан нь энэ байлаа.
Дуудуулаад шуртхийн уулнаас буулаа. Мөнгө мэт гялтганах нуурын толио далийх шиг болсноо үзэгдэхээ болив. Ноднингийн хатсан навчис дээгүүр халтиран гулган гүйлээ.
- Мөн сэтгэл амар хүүхэд шүү. Хаашаа явчихав? Өвөөгийн чинь бурхан гараад ирлээ, алив түргэн ир гэж айлын эмээ хэлэв.
Би өвсөн хулс сэрчигнүүлэн бууж ирээд,
- Аль, хаана байна? гэнгээ хамраас их цус алдсан цонхигор царай, гялтайсан бүсээ нуусхийн эмээгийн дэргэд очив.
Гөлгөр бор цаасыг базаж үрчийлгэсэн мэт алган дээрхи жижигхэн цагаан цаасан дээр тавьсан хуруун чинээ шохойн чулуу шиг бөндгөр юмыг хүмүүс бүчин сонирхон харна.
Төвөнх бололтой. Санааных юм уу хүн шиг хэлбэртэй ч юм шиг харагдана.
- Ашгүй сая л олдлоо. Өвөө чинь ийм болчихлоо доо. За чандрын хайрцганд нь хий дээ гэж эмээ хэлэв.
Яасан гунигтай юм бэ. ----Өвөө маань орчлонг үл харах нүдэндээ баярын оч гялалзуулан миний харьж ирэх хаалганы чимээнээр аанай л намайг угтан авдаг шигээ угтан авах юм шиг санагдаад болж өгөхгүй юм. Зүс ч үзээгүй миний хамаатан гэх нэг эмэгтэй оршуулгын хар хувцастай зогсож байх нь нэг л сонин.
Хажуу дахь чандрын вааранд хөл, гар, хүзүүний ясы нь хийж эхэллээ.
Хашлага, дээвэр ч үгүй зөвхөн урт нарийхан нүх ухсан шарил чандарлах газар. Шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө.
- За булш руу явцгаая. Хиншүү үнэртээд бас яасан ч хурц нар вэ.
Толгой эргэн, дотор харанхуйлж мөн хамраас цус гарах вий гэж санаа зовсондоо би ийн хэллээ.
Хойш эргэн харвал айлын ах чандрын ястай ваарыг тэврэн явна. Шарил чандарлах газарт нурмын үлдэгдэл, өчигдрийн зул өргөсний дараа оршуулганд оролцсон хүмүүсийн суусан сүрэл, мөнгөн цаасаар ороосон хулс тэр хэвээр...
“Өвөө маань бас өчигдөр оройн зул өргөх үеэр галын хөх дөл болон сүмийн оройгоос нисэн гарч эмнэлгийн цогцос хадгалах өрөөгөөр дамжин тосгон дээгүүр хярвас үнэртүүлэн яваад өгсөн байх даа.” Би булш руу явах замдаа тийм яриа сонсож байснаа санан бодож явлаа.
Миний гэрийн булш тосгоны оршуулгын газраас өөр газарт байдаг юм. Шарил чандарлах газар тосгоны оршуулгын газрын нэг буланд байдаг. Шарилын хөшөө эгнэсэн миний гэрийн булш байдаг оршуулгын газар хүрч ирлээ.
Би одоо яасан ч хамаа алга. Пүдхийтэл ойчоод хөх тэнгэрийн агаарыг чээж дүүрэн амьсгалмаар санагдана.
Айлын эмээ уулын голоос ус үйж авчирсан том зэс данхаа газар тавиад, - Өвгөн гэрээслэхдээ хамгийн дээд өвөг элэнцийн булшин дор булаарай гэсэн шүү гэж хэлэв. Гэрээс гэж их л сүрхий дуугарав.
Эмээ болон түүний хоёр хүү нь тариачдын дундаас гарч ирэн хамгийн өндөр, хуучин шарилын хөшөөг хөдөлгөн доодох газрыг ухаж эхэллээ.
Нэлээд гүнзгий нүх бололтой. Чандартай ваар нүхний ёроолд тулах дуу гарав.
Үхсэний дараа энэ мэт чандарлан хайрцаглаж элэнц хуланцын булшинд хийлээ гээд үхэж үрэгдэх нь үгүй. Мартагдан одох амь болой.
Шарилын чулуу буцаад хуучин байдалдаа орлоо.
- Бон минь, өвөөтэйгээ салах ёс хий дээ.
Айлын эмээ жижиг шарилын хөшөөг усаар норгон норгон ариулав.
Хүж асаж буй хэрнээ хурц нарны гэрэлд утаа нь үл үзэгдэнэ. Хөшөөнд өргөсөн цэцэг өнгөө алдан гунджээ.
Бүгд нүдээ анин алга хавсран залбирав.
Би хүмүүсийн гашуудсан царайг хараад дахин толгой эргэж, нүд эрээлжлэв.
Өвөөгийн минь амь - үхэл.
Би хүчтэйхэн баруун гараа сэгсэрч үзлээ. Яс хавиралдах нь сонстов. Жижиг ваарыг нь би барьж зогсож байгаа юм.
“Хөөрхий дөө. Гэрийнхээ төлөө л гэсэн хүн байсан даа. Тосгонынхоо бахархал болсон хүн байлаа даа.” Харих замд өвөөгийн тухай ярих хүмүүс. Дуугүй байгаасай. Энэлэн гашуудаж буй нь ганцхан би л биш үү.
Гэрт хоцорсон хүмүүс ч өвөө нь өөд болоод хөөрхий орь ганцаар үлдэх намайг одоо яана даа гэж өрөвдөх царай үзүүлэхийн сацуу сонирхож буй байдал нь илхэн.
Пүдхийн тоорын жимс ойчлоо. Хөл дор өнхрөн ирэв. Оршуулгын газраас харих зам тоор модны уулын хормойгоор тойрон явдаг юм.
Энэ бол миний, арван зургаан насанд болсон явдлаа арван найман настайдаа (1916 он) бичсэн өгүүлэл. Өнөө бага зэрэг өгүүлбэрийг нь засангаа дахин сийрүүлж сууна. Арван наймтайдаа бичсэн юмаа тавин нэгэн насандаа сийрүүлж харна гэдэг бас ч үгүй сонирхол татахуйц юм. Өнөө хэр амьд байна гэдэг утгаар ч.
Өвөөгийн нас барсан өдөр таван сарын хорин дөрвөн. Гэтэл энэ “Яс хөндөх” өгүүлэлд долоодугаар сар гэжээ. Тиймэрхүү уран зохиолын хэтрүүлэг байх шиг харагдана.
Шинчёошягийн хэвлэлийн газрын “Өгүүлэл тэмдэглэл” сэтгүүлд энийг бичиж байсан авч дундаас нь нэг хуудас тасран гээгджээ. Уг нь “шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө”, “за, булш руу явцгаая...” энэ хоёрын дунд тэмдэглэлийн дэвтрийн хоёр хуудас гаруй юм байх ёстой юм. Гэвч дутуу чигээр нь буулгасу.
Энэ “Яс хөндөх”-ийн урд “Нутаг мину” гэдэг өгүүлэл байна. Өвөө буюу төрсөн нутгаа “чи” хэмээн дуудан дунд сургуулийн дотуур байрнаасаа захидал маягын хэлбэрээр бичсэн балчир хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийн дөтий л юм байна.
Тэр “Нутаг мину” дотроос “Яс хөндөх”-тэй холбоотой хэсгээс бага зэргийг сийрүүлье.
......Тийм их хүчээр чамд андгайлсан хэр нь би түрүүчийн өдөр авга ахынд байхдаа байшингаа зарахыг зөвшөөрлөө.
Мөн чи эртээр агуулахаас урт сандал, ширээ шүүгээ зөөж хүнд зарахыг харсан биз ээ.
Би чамаас хагацан салсны дараа гэр орон минь нэгэн ядуу явуулын хүний сууц болон хувирч, тэр хүний эхнэр нь хэрлэг өвчнөөр нас барж, дараа нь хажуу айлын галзуу хүнийг орогнуулах хорих газар болсон тухай сонслоо.
Агуулах доторхи эд зүйлс нэг мэдэхнээ хулгайд алдагдаж, уулын оршуулгын газрын эргэн тойрон улам улам хорогдсоор, хажуугийн тоорын уулын талбай ч багассаар удахгүй өвөөгийн нас барсны хоёр жилийн ой тохиох байтал бурхан шүтээн маань хулганы баасаар дүүрсэн биз ээ.

--------------------------------

Кавабата Ясүнари, 1949 он, Япон

Орчуулсан: Д. Алтанцэцэг 2016.2. 29

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Хэлний күүрс-1
    Их сургуулийн хэлний бэлтгэлд яваад нэлээн хэд хонолөө. Финлаандаас ирсэн гарыг эс тооцуул манай эрээвэр хураавар нөхөд бүгд л маний адил “хөгжиж буй” орных байхым. Тэр Финлаанд тэхдээ зүгээргүй ээ. Хамаагүй эс тооцож болкуу зус байлээ тэрчэн! Тооцы. Өвс татцан гэмээр нөхөр. Яджаахад уруул дороо пийрсинг шаацан, үс нь одоо чероокий юмуу даа. Зурвас залаа тавиад үлдсэн талбай...
  • 2015 оны "Slam Dunk"-ийн аварга
    Slam Dunk-ийн тэмцээн эхлэхэд үзэгчид энэ тэмцээн нэг л уйтгартай болох нь дээ гэсэн янзтэй байв. Харин Minnesota Timberwolves багийн залуу тоглогч 19 настай  Zack Lavine гарч ирэн эхний үзүүлбэрээрээ л үзэгчдийн сэтгэлийг сэргээж, суудлаасаа босоход хүргэсэн билээ.1994 онд Minnesota Timberwolves-н тамирчин Isaih Rider dunk-н тэмцээнд түрүүлснээс хойшхи ялалтыг ийнхүү Lavine багтаа ...
  • Бардам зантай эрчүүдийн хайр сэтгэлд гаргадаг 8 алдаа
     Сүүлийн үед найз бүсгүйтэйгээ таарахаа больсон эсвэл найз бүсгүйтэй болж чадахгүй байгаа зэрэг асуудалтай байгаа бол энэ таны бардам зантай холбоотой байж магадгүй юм. Үнэн хэрэгтээ эрчүүд бүсгүйчүүлээс илүү бардам байх нь бий. Бардам зан өөрийгөө үнэлж буйн нэг илрэл хэдий ч хайр сэтгэлд бол муугаар нөлөөлдөг.  1. Найз бүсгүйнхээ санаа бодлыг сонсохгүй  өөрийнхөөрөө байл...
  • Үнэхээр сонирхолтой бичлэг байна
  • Шинэ төрсөн хүүхдээ харахаар яарсан аав
    Шинэ хүүхдээ харахаар их л яар ч дээ. Бас хөөрхөн шаар баричихжээ. Энгийн бөгөөд амьдралын гайхалтай агшнуудын нэгэн дүр зураг.
  • Хэрэгжүүлмээр Япон ухаан
    Япон улсад цэцэрлэг, бага дунд сургуулиас нь эхлэн хүүхдүүдэд аюул ослын нөхцөл хэрхэн өөрийн ба бусдын амь насыг хамгаалах аврах хичээлүүдийг маш сайн ордог юм байна. Жишээлбэл дээрх зураг дээр гэмтлийн анхан шатны тусламж үзүүлэх хичээлийг орж, хиймэл амьсгал, зүрхний массаж хүртэл заадаг юм байна. Ингэснээр хүн бүр ямар ч машин осол ба бусад үед нэг нэгэндээ тусалж амийг нь аврах, хо...
  • Гарааны зурхайгаас
    Орчин үед чинь бид морь уралдуулахаа байж, жийд уралдуулдаг болсон. Жийпээ мориор дагадаг гэж бодтол одоо бүр Хүн уралдуулдаг болох нь.
  • Өвөрмөц шийдэл бүхий сав баглаа боодлууд
    Аливаа нэг бараа бүтээгдэхүүнийг худалдан авахад нөлөөлдөг хамгийн чухал зүйлсийн нэг бол сав баглаа боодол байдаг. Хэний ч сонирхлыг татахаар гайхалтай өвөрмөц сонин шийдэл бүхий сав баглаа боодолтой энгийн нэг бараа бүтээгдэхүүнийг ганц удаа ч болов худалдаж авахаас татгалзах хүн бараг л байхгүй байх. Тиймээс ч та бүхэнд өвөрмөц содон шийдэлтэй сав баглаа боодолтой бараа, бүтээгдэхүү...
  • Жинхэнэ хайр байдаг гэдгийг батлан харуулж байгаа алдартнууд
    Орчин үед аз жаргалаар дүүрэн, бат бөх харилцаа холбоотой гэр бүл тун ховорхон болсон. Ялангуяа нэр алдарт гарсан хүмүүсийн хувьд нэг хүнтэйгээ урт удаан хугацаанд тогтвортой амьдарна гэдэг бараг л гайхамшиг болж хувирсан цаг. Гэсэн хэдий ч хэчнээн цаг хугацаа улиран одсон ч бие биенээ гэх итгэл сэтгэлээ алдалгүй хайр сэтгэлээ хэвээр нь авч үлдэж хамтдаа он удаан жил аз жаргалаар дүүрэн...
  • ХҮҮХДИЙН ДААХЬ ҮРГЭЭХ МОНГОЛ УЛАМЖЛАЛ
    Монголчууд эрт дээр үеэс л бага насны хүүхдийнхээ онгон даахыг хүндэтгэлтэйгээр үргээдэг ёс заншилтай байсан бөгөөд одоо ч энэхүү уламжлалаа хадгалсаар ирсэн ард түмэн билээ. Эрэгтэй хүүхдийн үсийг сондгой, эмэгтэй хүүхдийн үсийг тэгш настайд нь нялхын үсийг нь авдаг байна. Үүнд сондгой тоог арга, тэгш тоог билэг гэж бэлгэддэгтэй холбоотой юм. Мөн хүүхдийн үсийг авахдаа идээ цагаа бэлдэж...
  • Аялах уу? Цуврал 2: Хятадын хамгийн үзэсгэлэнтэй 10 газар
    1. Анхуй аймаг, Хуаншань уул Та өмнө нь Хятадын тулаантай кино үзэж байсан бол үүнтэй ижил  уулан дээр бясалгал хийж дайтдаг хэсгүүд олноор гардаг. Хадан уулын эргэн тойронд ургасан модод сүрлэг байдлыг илүү үзэсгэлэнтэй харагдуулдаг байна. 2. Фүжиан аймаг,  Вүеий уул Дэлхийд хамгийн олон түгсэн Хятадын ил захидал дээр энэхүү уулын зураг хэвлэгдсэн байдаг. Сүүдэртэн хар...
  • Гадаад төрхөөрөө төгс биш ч нэрд гарсан эрэгтэй жүжигчид
          Эдгээр жүжигчид олон нийтийн хүлээн зөвшөөрдөг гоо сайхны стандартаас хол зөрүүтэй ч бурхнаас заяагдсан авьяас чадлаараа олонд хүндлэгдсэн билээ.  Дэнни Трехо  Энгийн нэг мексик залуу боловч,   шивээс бас мотоцикл, сэлэмтэйгээ байхад түүн шиг баатар үгүй. Бенедикт Камбербетч Түүний буржгар шар үс, том нүд, урт толгой, ихэмсэг инээмсэглэл нь я...
  • Дэлхий сүйрэх гэж байгаа юм шиг л амьдры л даа... далимдуулаад :Р
    12. 21-нд элдэв юм блхгүй гж хэлж бгаа ч гадуур энэ өдөр юу болох бол. ихэнх нь лаа бариад гэртээ сууж бх блву, эсвэл жирийн л нэг өдөр бх блву... энэ өдөр ёолктой юмсан миний үсийг засах үсчин, нүүрийг будах гоо сайханч олдох болуу... тэд гэртээ лаа бариад сууж байх болов уу... Гурван өдөр л харанхуй үргэлжлэнэ гдг цуу тараад байгаа... тэхээр гурван өдрийн дараагаас нар дахин мандаад а...
  • Эмэгтэй найз
    Минами 27 настай. Орон сууц төлөвлөлтийн компанид ажилладаг. Хэзээнээс ч юм бэ бүү мэд, хамт олныхоо зүгээс Лавлах товчоо гэж нэрлэгдэх болсон. Энэ нэрэндээ дургүй. Төлөвлөгөө ёсоор бол 25 нас хүрэнгүүтээ гэрлэх ёстой байсан юм. Гэхдээ төлөвлөгөөний хугацаа аль хэдийнээ хэтэрч цаашдын төлөвлөгөө ч биелэгдэхгүй болж мэдэх. Хүний амьдрал гэгч төлөвлөгөөний дагуу урагшлах биш. Хайр гээчий...
  • Шинэ жилээр шилдэг зураг авахуулах санаанууд
          Гэр бүлийнхээ аз жаргалтай мөчийг гэрэл зурганд үлдээн, эргэн тэр цаг хугацааг дурсах юутай сайхан билээ. Гэхдээ зурган дээр сайхан гарахыг зөвхөн зургийн аппаратанд даатгах хангалттай биш. Иймээс танд дурсамжтай мөчөө хөгжилтэй байдлаар авахуулах хэд хэдэн санааг санал болгож байна. Гацуураа чимэглэх Бараг чимэглээд дуусч байх үедээ гацуурынхаа гэрли...
  • Д. Нямсамбуу (Гавж), "Эрин зууны ёс зүй"
    Бурхны шашны сургуулийн гавж Нямсамбуу багш "Эрин зууны ёс зvй" сэдвээр Буддын гүн ухаан, бурхны шашны талаар оюутнуудад хийсэн сонирхолтой яриаг та бүхэнд хүргэж байна. Авах гээхийн ухаанаар хандаж, энэ талаар сэтгэгдлээр санаа бодлоо илэрхийлээрэй.
  • Нуугдаж тоглов
    Хүүхдүүдийг олоорой
  • Байнгын аялагчдын амжилтад хүрдэг 15 шалтгаан - Цуврал 2
    Амжилт нь тухайн хувь хүнээс шалтгаалан олон янзаар тодорхойлогддог бөгөөд зарим хүмүүс амжилтаа ахиулж амжилтад хүрдэг байхад нөгөө хэсэг нь амжилтад чаддаггүй. Амжилтад хүрсэн хүмүүс амжилтад хүрэхийн тулд бусдаас илүү юуг хийж эсвэл өөр юуг хайж олсон байдаг юм бол? Амжилттай ажиллаж амьдрахад туслах дадал зуршлууд болон арга ухааны талаар олон зөвлөгөөнүүд байдаг бөгөөд бидний...
  • Эдийн засгийн форум
    Эдийн засгийн форум болж өнгөрлөө. Зарим хүний нүдээр Сарандаваа гэгч Бөхийн өргөөнд жинхэнэ эдийн засгийн форум хийсэн юм шиг байна. Бүх оролцогчид нь гараа дээш өргөөд түрийвчээрээ мөнгө даллаад л. Хэрэв тэр далласан шиг нь мөнгө орж ирвэл 2014 оны хаврын сүүл, зуны эхээр уруудаж яваа эдийн засаг маань өндийж ирээд, дутагдаж байгаа дойлуур хэтэвч дүүргээд, амьдрал өнгө өнгөөр цэцэглэн ...
  • БИД ХОЁРЫН ОРОЙ /алгын чинээ өгүүллэг/
    “Аа, бас л гар явчихлаа...” Тэр агшинд ийн харамсан бодсон боловч хүүгийн минь царай аргагүй атиралдан ирээд уйлж гарав. Жаахан ч болохгүй юм хийгээгүй байхад нь. Эвий дээ. Өвдсөн байх даа? Өвдөлгүй яахав дээ. Хацар нь улайсан хүүгээ тэврэн авч “Ээжийгээ уучил, уучил” гэж дахин давтан хэлэв. Газар сөхрөн нулимс дуслуулан суух эхийгээ, хүү минь нэг мэдсэн...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.