ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

ЯС ХӨНДӨХ /өгүүллэг/


2016 оны 03 сарын 03, 11:18

10271641_972439802805362_1840721896402263642_nУулын хөндийд хоёр нуур бий.
Доод нуур нь мөнгийг хайлуулаад давтсан мэт гялтганан мэлтэлзэх атал дээд нуурын ус уулын бараан сүүдэрт дарагдаад үхмэл гүн ногоон авай.
Миний нүүр хөлсөндөө зууралдана. Гэдрэг харвал гишгэж нугарсан өвс дэрсэн дээр улаан цус тусчээ. Тэрхүү цусны дуслууд гүйлдэн хөдлөх шиг.
Дахиад хамраас бүлээн цус садран гарч ирлээ.
Би сандран бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран авав. Дээш харан хэвтлээ.
Нар хэдий нүүрэн дээр тусахгүй авч нарны гэрэлд гийх өвсний ар тал нүд гялбам хурц.
Хамар дотор үлдсэн цус дотор эвгүй оргим цааш буцан орно. Амьсгаа авахад хамар шуухитнан загатна. Хилэн хүрэн сэми уулын хөндийгээр нэг царгиж, гэнэт айн цочсон мэт ногоон сэми жис жис хийн жингэнэнэ.
Ширхэг зүү ч унагасан ямар нэгэн юм нураж унамаар долоодугаар сарын аагим халуун бага үдийн наран. Би хөдлөх ч тэнхэлгүй хэвтэнэ.
Хөлс урссаар, сэми хорхойн хэрүүл, дээрээс дарах мэт өтгөн шигүү өвс, бүгчим агаар, зүрхний цохилт энэ бүгдийг толгойдоо нэгэн цэгт төвлөрүүлэхийг хичээнэ. Төвлөрөв үү гэтэл буцаад тал тал тийшээгээ сарнин тархана.
Тэгээд би тэнгэрт татагдан хөөрөх мэт боллоо.
- Бон оо, Хөөе, Боон? гэх шарил чандарлах газраас дуудах дуунаар би огло үсрэн бослоо.
Салах ёс хийсний маргааш өглөө нь өвөөгийн яс хөндөх үеэр хөрж гүйцээгүй бүлээн чандрын үнсийг хутгаж байх зуур хамраас цус гарсан учир би хүнд мэдэгдэлгүй бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран шарил шатаах газраас намхан толгой өөд өгсөн гарсан нь энэ байлаа.
Дуудуулаад шуртхийн уулнаас буулаа. Мөнгө мэт гялтганах нуурын толио далийх шиг болсноо үзэгдэхээ болив. Ноднингийн хатсан навчис дээгүүр халтиран гулган гүйлээ.
- Мөн сэтгэл амар хүүхэд шүү. Хаашаа явчихав? Өвөөгийн чинь бурхан гараад ирлээ, алив түргэн ир гэж айлын эмээ хэлэв.
Би өвсөн хулс сэрчигнүүлэн бууж ирээд,
- Аль, хаана байна? гэнгээ хамраас их цус алдсан цонхигор царай, гялтайсан бүсээ нуусхийн эмээгийн дэргэд очив.
Гөлгөр бор цаасыг базаж үрчийлгэсэн мэт алган дээрхи жижигхэн цагаан цаасан дээр тавьсан хуруун чинээ шохойн чулуу шиг бөндгөр юмыг хүмүүс бүчин сонирхон харна.
Төвөнх бололтой. Санааных юм уу хүн шиг хэлбэртэй ч юм шиг харагдана.
- Ашгүй сая л олдлоо. Өвөө чинь ийм болчихлоо доо. За чандрын хайрцганд нь хий дээ гэж эмээ хэлэв.
Яасан гунигтай юм бэ. ----Өвөө маань орчлонг үл харах нүдэндээ баярын оч гялалзуулан миний харьж ирэх хаалганы чимээнээр аанай л намайг угтан авдаг шигээ угтан авах юм шиг санагдаад болж өгөхгүй юм. Зүс ч үзээгүй миний хамаатан гэх нэг эмэгтэй оршуулгын хар хувцастай зогсож байх нь нэг л сонин.
Хажуу дахь чандрын вааранд хөл, гар, хүзүүний ясы нь хийж эхэллээ.
Хашлага, дээвэр ч үгүй зөвхөн урт нарийхан нүх ухсан шарил чандарлах газар. Шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө.
- За булш руу явцгаая. Хиншүү үнэртээд бас яасан ч хурц нар вэ.
Толгой эргэн, дотор харанхуйлж мөн хамраас цус гарах вий гэж санаа зовсондоо би ийн хэллээ.
Хойш эргэн харвал айлын ах чандрын ястай ваарыг тэврэн явна. Шарил чандарлах газарт нурмын үлдэгдэл, өчигдрийн зул өргөсний дараа оршуулганд оролцсон хүмүүсийн суусан сүрэл, мөнгөн цаасаар ороосон хулс тэр хэвээр...
“Өвөө маань бас өчигдөр оройн зул өргөх үеэр галын хөх дөл болон сүмийн оройгоос нисэн гарч эмнэлгийн цогцос хадгалах өрөөгөөр дамжин тосгон дээгүүр хярвас үнэртүүлэн яваад өгсөн байх даа.” Би булш руу явах замдаа тийм яриа сонсож байснаа санан бодож явлаа.
Миний гэрийн булш тосгоны оршуулгын газраас өөр газарт байдаг юм. Шарил чандарлах газар тосгоны оршуулгын газрын нэг буланд байдаг. Шарилын хөшөө эгнэсэн миний гэрийн булш байдаг оршуулгын газар хүрч ирлээ.
Би одоо яасан ч хамаа алга. Пүдхийтэл ойчоод хөх тэнгэрийн агаарыг чээж дүүрэн амьсгалмаар санагдана.
Айлын эмээ уулын голоос ус үйж авчирсан том зэс данхаа газар тавиад, - Өвгөн гэрээслэхдээ хамгийн дээд өвөг элэнцийн булшин дор булаарай гэсэн шүү гэж хэлэв. Гэрээс гэж их л сүрхий дуугарав.
Эмээ болон түүний хоёр хүү нь тариачдын дундаас гарч ирэн хамгийн өндөр, хуучин шарилын хөшөөг хөдөлгөн доодох газрыг ухаж эхэллээ.
Нэлээд гүнзгий нүх бололтой. Чандартай ваар нүхний ёроолд тулах дуу гарав.
Үхсэний дараа энэ мэт чандарлан хайрцаглаж элэнц хуланцын булшинд хийлээ гээд үхэж үрэгдэх нь үгүй. Мартагдан одох амь болой.
Шарилын чулуу буцаад хуучин байдалдаа орлоо.
- Бон минь, өвөөтэйгээ салах ёс хий дээ.
Айлын эмээ жижиг шарилын хөшөөг усаар норгон норгон ариулав.
Хүж асаж буй хэрнээ хурц нарны гэрэлд утаа нь үл үзэгдэнэ. Хөшөөнд өргөсөн цэцэг өнгөө алдан гунджээ.
Бүгд нүдээ анин алга хавсран залбирав.
Би хүмүүсийн гашуудсан царайг хараад дахин толгой эргэж, нүд эрээлжлэв.
Өвөөгийн минь амь - үхэл.
Би хүчтэйхэн баруун гараа сэгсэрч үзлээ. Яс хавиралдах нь сонстов. Жижиг ваарыг нь би барьж зогсож байгаа юм.
“Хөөрхий дөө. Гэрийнхээ төлөө л гэсэн хүн байсан даа. Тосгонынхоо бахархал болсон хүн байлаа даа.” Харих замд өвөөгийн тухай ярих хүмүүс. Дуугүй байгаасай. Энэлэн гашуудаж буй нь ганцхан би л биш үү.
Гэрт хоцорсон хүмүүс ч өвөө нь өөд болоод хөөрхий орь ганцаар үлдэх намайг одоо яана даа гэж өрөвдөх царай үзүүлэхийн сацуу сонирхож буй байдал нь илхэн.
Пүдхийн тоорын жимс ойчлоо. Хөл дор өнхрөн ирэв. Оршуулгын газраас харих зам тоор модны уулын хормойгоор тойрон явдаг юм.
Энэ бол миний, арван зургаан насанд болсон явдлаа арван найман настайдаа (1916 он) бичсэн өгүүлэл. Өнөө бага зэрэг өгүүлбэрийг нь засангаа дахин сийрүүлж сууна. Арван наймтайдаа бичсэн юмаа тавин нэгэн насандаа сийрүүлж харна гэдэг бас ч үгүй сонирхол татахуйц юм. Өнөө хэр амьд байна гэдэг утгаар ч.
Өвөөгийн нас барсан өдөр таван сарын хорин дөрвөн. Гэтэл энэ “Яс хөндөх” өгүүлэлд долоодугаар сар гэжээ. Тиймэрхүү уран зохиолын хэтрүүлэг байх шиг харагдана.
Шинчёошягийн хэвлэлийн газрын “Өгүүлэл тэмдэглэл” сэтгүүлд энийг бичиж байсан авч дундаас нь нэг хуудас тасран гээгджээ. Уг нь “шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө”, “за, булш руу явцгаая...” энэ хоёрын дунд тэмдэглэлийн дэвтрийн хоёр хуудас гаруй юм байх ёстой юм. Гэвч дутуу чигээр нь буулгасу.
Энэ “Яс хөндөх”-ийн урд “Нутаг мину” гэдэг өгүүлэл байна. Өвөө буюу төрсөн нутгаа “чи” хэмээн дуудан дунд сургуулийн дотуур байрнаасаа захидал маягын хэлбэрээр бичсэн балчир хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийн дөтий л юм байна.
Тэр “Нутаг мину” дотроос “Яс хөндөх”-тэй холбоотой хэсгээс бага зэргийг сийрүүлье.
......Тийм их хүчээр чамд андгайлсан хэр нь би түрүүчийн өдөр авга ахынд байхдаа байшингаа зарахыг зөвшөөрлөө.
Мөн чи эртээр агуулахаас урт сандал, ширээ шүүгээ зөөж хүнд зарахыг харсан биз ээ.
Би чамаас хагацан салсны дараа гэр орон минь нэгэн ядуу явуулын хүний сууц болон хувирч, тэр хүний эхнэр нь хэрлэг өвчнөөр нас барж, дараа нь хажуу айлын галзуу хүнийг орогнуулах хорих газар болсон тухай сонслоо.
Агуулах доторхи эд зүйлс нэг мэдэхнээ хулгайд алдагдаж, уулын оршуулгын газрын эргэн тойрон улам улам хорогдсоор, хажуугийн тоорын уулын талбай ч багассаар удахгүй өвөөгийн нас барсны хоёр жилийн ой тохиох байтал бурхан шүтээн маань хулганы баасаар дүүрсэн биз ээ.

--------------------------------

Кавабата Ясүнари, 1949 он, Япон

Орчуулсан: Д. Алтанцэцэг 2016.2. 29

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Байгалиасаа гайхалтай өнгө бүхий амьтад
    1. Цагаан яст мэлхий 2. Тахь 3. Цагаан арслан   4. Тогос 5. Цаа буга   6. Цагаан арслан 7. Цагаан матар 8.  Бубогийн Шар шувуу 9. Цагаан Доберман 10. Цагаан зараа 11. Цагаан пенгвин 12. Цагаан горилл 13. Цагаан имж 14. Цагаан хирс 15. Цагаан могой 16. Цагаан илбэнх 17. Цагаан хэрэм ...
  • СУМО БӨХИЙН ӨСВӨР ҮЕИЙН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ "ВАНПАКҮ СУМО 2015" ТЭМЦЭЭН
    ХЭЗЭЭ: 2015.05.02/БЯМБА гараг/, 09:00 цагаас ХААНА: МОНГОЛ БӨХИЙН ӨРГӨӨ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГЧ: JCI Монгол ТББ, JCI Токио ТББ, Монголын Сумо Бөхийн Холбоо, Зориг сан ДЭМЖИГЧ: Япон Улсын Элчин Сайдын Яам #ЗОХИОН БАЙГУУЛАГЧИЙН ТУХАЙ JCI Монгол байгууллага нь 100 жилийн түүхтэй JCI Байгууллагын гишүүн болсоор даруй 23 жилийн түүхэн замналыг бий болгоод байна. Ардчилал, шин...
  • ГҮЙ, МЕЛОС! /өгүүллэг/
    Мелос багтартлаа уурлав. Хорон муу санаат, харгис хэрцгий хааныг үгүй хийхээс өөр аргагүй. Мелос төрийн хэргийг үл мэднэ. Бишгүүр үлээж, хонь хургатай хөөцөлдөж өссөн жирийн нэгэн хоньчин хүү билээ. Гэвч муу муухайг хэнээс ч илүү жигшин зэвүүцэж сэтгэл зовнино. Өнөөдөр үүрийн гэгээтэй уралдан босч уул тал, гол горхийг даван туулсаар арван ри (1) алслагдсан Сиракүза (2) хотод хүрч ирлээ. ...
  • Залуугаараа хорвоог орхисон алдартнууд
    1. Жеймс ДинАмерикийн кино нийгэмлэгээс тодруулсан сүүлийн 100 жилд хамгийн мартагдашгүй бөгөөд нөлөө бүхий байсан одуудыг нэрлэхэд Жеймс Дин 18-р байрыг эзэлжээ. 3-хан кинонд тоглосон ч өдийг хүртэл алдар нь хэвээр дурсагдах жүжигчин цэл залуугаараа хорвоог орхисон нь түүний шүтэн бишрэгчдийг ихэд гашуудуулж байв. Залуу од машины ослоор амиа алдахдаа дөнгөж 24 настай байжээ. 2. Брюс ЛиТ...
  • МОГУЛ ГЭДЭГ НЬ МОНГОЛЧУУД ЮМ ГЭДГИЙГ ДЭЛХИЙН ТҮҮХЧИД САЙН МЭДНЭ.
    Энэтхэг дэх Их монголчуудыг “mughal, moghul, mogul” хэмээн түүхийн болон бусад ном зохиолуудад янз бүрээр дуудаж, бичиж тэмдэглэсэн байх юм. Сүүл үеийн түүхийн ном бичгүүдэд “mughal” гэсэн нь түгээмэл  Монгол хэлнээ олонхдоо Могол, зарим үед Могул гэж буулгаж, нэршсэн байна. Энэтхэг дэх Их Монголчуудын түүх бол яаж ч үгүйсгэж, баллуурдах аргагүй Монгол үндэ...
  • Сонирхолтой сэтгэлзүйн сонжоо
    Нүд хамгийн нууцлаг, үзэсгэлэнтэй  хүний зан чанар, хүсэл зорилгыг илэрхийлдэг эрхтэн юм. Эхлээд дараах 9 нүднээс таалагдсан нэг буюу хэд хэдийг сонгоорой. Минийх бас  найзуудынх маань яг тохирч байна шүү.ХАРИУЛТ: 1. Та нээлттэй хүн бөгөөд та ямар ч хүнийг ойлгох чадвартай. Эргэн тойрныхноосоо өөрийгөө тусгаарлахаас илүүтэйгээр нээлттэй байж аз туршихыг илүүд үздэг. Мөн ай...
  • Амьд мэт зурсан зургууд
    Тэрээр 3 настайгаасаа л зурагт авьяастай байсан гэж ээж минь хэлдэг байжээ. 7-8 настайдаа тосон будгаар зурж гэр бүл ойр дотныхондоо зарах болсон байна. 14 жил өөрийн шивээсний студид ажилласан ч зураач болохоор шийдэж, том хэмжээний хөрөг зурдаг болжээ. Үнэхээр гайхамшигтай.   Зураач: Mike Dargas
  • Нууц хүүхдүүдтэй одууд
    Бид супер од байх ямар байдгийг мэдэхгүй. Гэхдээ тэнд толгой эргэм үйл явдал маш хурдан хугацаанд өрнөж, унтардаг гэдгийг бид мэднэ. Тэдний дунд нууц хүүхэдтэй алдартнууд олон бий. Тэд хэн бэ? Стивен Тайлер Аеросмит хамтлагийн дуучин Стивен Тайлерын охин Лив Тайлер том болох хүртлээ өөрийн жинхэнэ эцгийг хэн болохыг мэддэггүй байсан ба ээж нь хар тамхинд донтох хандлагыг нь болиулах гэж&...
  • Ким Кардашиан нутагтаа очжээ
    Ким Кардашиан гэр бүлийн хамтаар Армянд ирээд байгаа ба Хлое, Ким, Роб нарын төрсөн эцэг нь Армян хүн байсан аж. Реалити шоуны од энд ирсэндээ тун их баяртай байгаа ба нутгийн хоол амтална гэхээс тэсэн ядаж байгаа тухайгаа цахим хуудсандаа  бичжээ. Тэд Армянд байх 7 хоногийн хугацаандаа реалити шоугаа үргэлжлүүлэхийн хажуугаар үндэсний архивын удирдлагуудтай уулзаж өөрсдийн өвөг дэ...
  • Өвөрмөц шийдэл бүхий сав баглаа боодлууд
    Аливаа нэг бараа бүтээгдэхүүнийг худалдан авахад нөлөөлдөг хамгийн чухал зүйлсийн нэг бол сав баглаа боодол байдаг. Хэний ч сонирхлыг татахаар гайхалтай өвөрмөц сонин шийдэл бүхий сав баглаа боодолтой энгийн нэг бараа бүтээгдэхүүнийг ганц удаа ч болов худалдаж авахаас татгалзах хүн бараг л байхгүй байх. Тиймээс ч та бүхэнд өвөрмөц содон шийдэлтэй сав баглаа боодолтой бараа, бүтээгдэхүү...
  • Ээждээ хаягдсан NBA "Бүх од" Жимми Батлэр
    НБА-ийн ерөнхий менежер: "Миний урьд өмнө нь сонсож байсан зүйлсээс хамгийн гайхалтай нь түүний түүх. Түүний амьдралд сөхөрч болох олон шалтгаанууд гарч ирж байсан. Гэхдээ тэр болгонд Жимми бууж өгөөгүй. Түүнтэй энэ талаар ярих болгонд Жиммигийн хоолой зангирдаг юм" хэмээн 2011 онд хэлж байлаа.Түүнийг өлгийтэй байхад нь аав нь гэр бүлээ орхиод явсан юм. Харамсалтай нь түүн...
  • Зурахуйн гайхамшиг
  • Лесби хосууд гэр бүл зохиосон зургаа буcадтай хуваалцахыг хүсжээ
    Энэхүү хосууд зургаа авахуулснаараа ижил хүйстэн гэр бүлүүд гэр бүл зохиож,үр хүүхэдтэй болох боломж бий гэдгийг харуулахыг зорьсон гэнэ. Тэд хоёулаа ээж болж үзэхийг хүссэн тул ээлжилж хүүхэд төрүүлжээ.
  • Идэхээс ч хайран бялуунууд-2
  • СМАРТ КАРТ-ыг хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ
    Програм хангамж сонирхдог зарим хүмүүс миний доор бичих гэж байгаа ойлголтыг мэдэх байх. Мэдэхгүй нэг нь ч бий. Тэдгээр энэ тухай сайн мэдэхгүй хүмүүст нь зориулаад, хэд хоног судалсан зүйлсээсээ хуваалцая. Нэлээн хэрүүлтэй байгаа smart card-ыг хэрхэн хэрэгжүүлэх тухай юм. Ер нь бол бүгд RFID дээр суурилдаг юм байна. RFID  гэдэг нь Радио давтамж тодорхойлогч бөгөөд тухайн давтамжийг ...
  • Авъяаслаг Еврей жүжигчид
    Харрисон Форд Дастин Хоффман Эдриен Броуди Вуди Аллен Жозеф Гордон-Левитт Роберт Дауни Ж.Р Жеймс Франко Бен Кингсли Адам Сэндлер Дэвид Духовни Сильвестр Сталлоне Шон Пенн Стивен Спилберг
  • Хөгжилтэй хөгшид
    Хөгширөхөөр хүн орж ирдэггүй айл болдог юм байна. Тэгээд л үеийнхэн өнгөрөөд л утас ч дугарахаа болих юмдаа. Нэг жаалхан хархүү цахилгаан бичихээр орж ирлээ. хүний мөрөөс болсон хөшин бид хоёр гэрлийн байцаагч тэр хүүтэй хэдхэн үг солих санаатай хэрэндээ бас хөөрхөн өрсөлдлөө.Тэгээд хэлсэн үгийг нь сонсож чадалгүй алдах вий гэсэндээ би байцаагч залуугийн аманд чихээ дөхүүлээд: Цахилга...
  • Сүйт бүсгүйгээ хараад сэтгэлээ барьж дийлэхгүй байгаа эрчүүд
  • Сошиал сүлжээнд юу нийтэлж болохгүй вэ?
    Зарим нэг нь эдгээр машины мөрөөдөл болж байхад зарим нэг нь хог дээр гаргаж хаях аж. Сэтгэлийн бэлтгэлтэй байгаарай, доорх мэдээллийг үзээд нулимс тань өөрийн эрхгүй гарах вий. Үнэтэй машиныг хог дээр хаядгаараа Дубай хот дээгүүр бичигдэнэ Худалдаа наймааны гэрээ хэлцэл эсвэл үл хөдлөх эд хөрөнгийн хэлцэл нь ашиг орлого өгөлгүй бүтэлгүйтэж дампуурал зарласан гадаадын хөрөнгө оруул...
  • Аз жаргалын шаахай /алгын чинээ өгүүллэг/
    Шилэн шаахай олсон ханхүү түүнийг шүүрэн аваад хэлэв: - Ямар гайхамшигтай уран нарийн хийцтэй, үзэсгэлэнтэй гутал вэ!...Энэ технологийг манай улсын урчууд дархад мэддэгсэн бол. Ханхүү маш шуурхай хөдлөж маргааш нь улсынхаа бүх урчуудыг цуглуулан эрдэм шинжилгээний хурал хийлээ. Шилний дархан цэцэглэн хөгжиж эдүгээ улсынхаа эдийн засгийг гол тулж түших дэлхийд тэргүүлэх хэмжээний ...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.