ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

ЯС ХӨНДӨХ /өгүүллэг/


2016 оны 03 сарын 03, 11:18

10271641_972439802805362_1840721896402263642_nУулын хөндийд хоёр нуур бий.
Доод нуур нь мөнгийг хайлуулаад давтсан мэт гялтганан мэлтэлзэх атал дээд нуурын ус уулын бараан сүүдэрт дарагдаад үхмэл гүн ногоон авай.
Миний нүүр хөлсөндөө зууралдана. Гэдрэг харвал гишгэж нугарсан өвс дэрсэн дээр улаан цус тусчээ. Тэрхүү цусны дуслууд гүйлдэн хөдлөх шиг.
Дахиад хамраас бүлээн цус садран гарч ирлээ.
Би сандран бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран авав. Дээш харан хэвтлээ.
Нар хэдий нүүрэн дээр тусахгүй авч нарны гэрэлд гийх өвсний ар тал нүд гялбам хурц.
Хамар дотор үлдсэн цус дотор эвгүй оргим цааш буцан орно. Амьсгаа авахад хамар шуухитнан загатна. Хилэн хүрэн сэми уулын хөндийгээр нэг царгиж, гэнэт айн цочсон мэт ногоон сэми жис жис хийн жингэнэнэ.
Ширхэг зүү ч унагасан ямар нэгэн юм нураж унамаар долоодугаар сарын аагим халуун бага үдийн наран. Би хөдлөх ч тэнхэлгүй хэвтэнэ.
Хөлс урссаар, сэми хорхойн хэрүүл, дээрээс дарах мэт өтгөн шигүү өвс, бүгчим агаар, зүрхний цохилт энэ бүгдийг толгойдоо нэгэн цэгт төвлөрүүлэхийг хичээнэ. Төвлөрөв үү гэтэл буцаад тал тал тийшээгээ сарнин тархана.
Тэгээд би тэнгэрт татагдан хөөрөх мэт боллоо.
- Бон оо, Хөөе, Боон? гэх шарил чандарлах газраас дуудах дуунаар би огло үсрэн бослоо.
Салах ёс хийсний маргааш өглөө нь өвөөгийн яс хөндөх үеэр хөрж гүйцээгүй бүлээн чандрын үнсийг хутгаж байх зуур хамраас цус гарсан учир би хүнд мэдэгдэлгүй бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран шарил шатаах газраас намхан толгой өөд өгсөн гарсан нь энэ байлаа.
Дуудуулаад шуртхийн уулнаас буулаа. Мөнгө мэт гялтганах нуурын толио далийх шиг болсноо үзэгдэхээ болив. Ноднингийн хатсан навчис дээгүүр халтиран гулган гүйлээ.
- Мөн сэтгэл амар хүүхэд шүү. Хаашаа явчихав? Өвөөгийн чинь бурхан гараад ирлээ, алив түргэн ир гэж айлын эмээ хэлэв.
Би өвсөн хулс сэрчигнүүлэн бууж ирээд,
- Аль, хаана байна? гэнгээ хамраас их цус алдсан цонхигор царай, гялтайсан бүсээ нуусхийн эмээгийн дэргэд очив.
Гөлгөр бор цаасыг базаж үрчийлгэсэн мэт алган дээрхи жижигхэн цагаан цаасан дээр тавьсан хуруун чинээ шохойн чулуу шиг бөндгөр юмыг хүмүүс бүчин сонирхон харна.
Төвөнх бололтой. Санааных юм уу хүн шиг хэлбэртэй ч юм шиг харагдана.
- Ашгүй сая л олдлоо. Өвөө чинь ийм болчихлоо доо. За чандрын хайрцганд нь хий дээ гэж эмээ хэлэв.
Яасан гунигтай юм бэ. ----Өвөө маань орчлонг үл харах нүдэндээ баярын оч гялалзуулан миний харьж ирэх хаалганы чимээнээр аанай л намайг угтан авдаг шигээ угтан авах юм шиг санагдаад болж өгөхгүй юм. Зүс ч үзээгүй миний хамаатан гэх нэг эмэгтэй оршуулгын хар хувцастай зогсож байх нь нэг л сонин.
Хажуу дахь чандрын вааранд хөл, гар, хүзүүний ясы нь хийж эхэллээ.
Хашлага, дээвэр ч үгүй зөвхөн урт нарийхан нүх ухсан шарил чандарлах газар. Шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө.
- За булш руу явцгаая. Хиншүү үнэртээд бас яасан ч хурц нар вэ.
Толгой эргэн, дотор харанхуйлж мөн хамраас цус гарах вий гэж санаа зовсондоо би ийн хэллээ.
Хойш эргэн харвал айлын ах чандрын ястай ваарыг тэврэн явна. Шарил чандарлах газарт нурмын үлдэгдэл, өчигдрийн зул өргөсний дараа оршуулганд оролцсон хүмүүсийн суусан сүрэл, мөнгөн цаасаар ороосон хулс тэр хэвээр...
“Өвөө маань бас өчигдөр оройн зул өргөх үеэр галын хөх дөл болон сүмийн оройгоос нисэн гарч эмнэлгийн цогцос хадгалах өрөөгөөр дамжин тосгон дээгүүр хярвас үнэртүүлэн яваад өгсөн байх даа.” Би булш руу явах замдаа тийм яриа сонсож байснаа санан бодож явлаа.
Миний гэрийн булш тосгоны оршуулгын газраас өөр газарт байдаг юм. Шарил чандарлах газар тосгоны оршуулгын газрын нэг буланд байдаг. Шарилын хөшөө эгнэсэн миний гэрийн булш байдаг оршуулгын газар хүрч ирлээ.
Би одоо яасан ч хамаа алга. Пүдхийтэл ойчоод хөх тэнгэрийн агаарыг чээж дүүрэн амьсгалмаар санагдана.
Айлын эмээ уулын голоос ус үйж авчирсан том зэс данхаа газар тавиад, - Өвгөн гэрээслэхдээ хамгийн дээд өвөг элэнцийн булшин дор булаарай гэсэн шүү гэж хэлэв. Гэрээс гэж их л сүрхий дуугарав.
Эмээ болон түүний хоёр хүү нь тариачдын дундаас гарч ирэн хамгийн өндөр, хуучин шарилын хөшөөг хөдөлгөн доодох газрыг ухаж эхэллээ.
Нэлээд гүнзгий нүх бололтой. Чандартай ваар нүхний ёроолд тулах дуу гарав.
Үхсэний дараа энэ мэт чандарлан хайрцаглаж элэнц хуланцын булшинд хийлээ гээд үхэж үрэгдэх нь үгүй. Мартагдан одох амь болой.
Шарилын чулуу буцаад хуучин байдалдаа орлоо.
- Бон минь, өвөөтэйгээ салах ёс хий дээ.
Айлын эмээ жижиг шарилын хөшөөг усаар норгон норгон ариулав.
Хүж асаж буй хэрнээ хурц нарны гэрэлд утаа нь үл үзэгдэнэ. Хөшөөнд өргөсөн цэцэг өнгөө алдан гунджээ.
Бүгд нүдээ анин алга хавсран залбирав.
Би хүмүүсийн гашуудсан царайг хараад дахин толгой эргэж, нүд эрээлжлэв.
Өвөөгийн минь амь - үхэл.
Би хүчтэйхэн баруун гараа сэгсэрч үзлээ. Яс хавиралдах нь сонстов. Жижиг ваарыг нь би барьж зогсож байгаа юм.
“Хөөрхий дөө. Гэрийнхээ төлөө л гэсэн хүн байсан даа. Тосгонынхоо бахархал болсон хүн байлаа даа.” Харих замд өвөөгийн тухай ярих хүмүүс. Дуугүй байгаасай. Энэлэн гашуудаж буй нь ганцхан би л биш үү.
Гэрт хоцорсон хүмүүс ч өвөө нь өөд болоод хөөрхий орь ганцаар үлдэх намайг одоо яана даа гэж өрөвдөх царай үзүүлэхийн сацуу сонирхож буй байдал нь илхэн.
Пүдхийн тоорын жимс ойчлоо. Хөл дор өнхрөн ирэв. Оршуулгын газраас харих зам тоор модны уулын хормойгоор тойрон явдаг юм.
Энэ бол миний, арван зургаан насанд болсон явдлаа арван найман настайдаа (1916 он) бичсэн өгүүлэл. Өнөө бага зэрэг өгүүлбэрийг нь засангаа дахин сийрүүлж сууна. Арван наймтайдаа бичсэн юмаа тавин нэгэн насандаа сийрүүлж харна гэдэг бас ч үгүй сонирхол татахуйц юм. Өнөө хэр амьд байна гэдэг утгаар ч.
Өвөөгийн нас барсан өдөр таван сарын хорин дөрвөн. Гэтэл энэ “Яс хөндөх” өгүүлэлд долоодугаар сар гэжээ. Тиймэрхүү уран зохиолын хэтрүүлэг байх шиг харагдана.
Шинчёошягийн хэвлэлийн газрын “Өгүүлэл тэмдэглэл” сэтгүүлд энийг бичиж байсан авч дундаас нь нэг хуудас тасран гээгджээ. Уг нь “шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө”, “за, булш руу явцгаая...” энэ хоёрын дунд тэмдэглэлийн дэвтрийн хоёр хуудас гаруй юм байх ёстой юм. Гэвч дутуу чигээр нь буулгасу.
Энэ “Яс хөндөх”-ийн урд “Нутаг мину” гэдэг өгүүлэл байна. Өвөө буюу төрсөн нутгаа “чи” хэмээн дуудан дунд сургуулийн дотуур байрнаасаа захидал маягын хэлбэрээр бичсэн балчир хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийн дөтий л юм байна.
Тэр “Нутаг мину” дотроос “Яс хөндөх”-тэй холбоотой хэсгээс бага зэргийг сийрүүлье.
......Тийм их хүчээр чамд андгайлсан хэр нь би түрүүчийн өдөр авга ахынд байхдаа байшингаа зарахыг зөвшөөрлөө.
Мөн чи эртээр агуулахаас урт сандал, ширээ шүүгээ зөөж хүнд зарахыг харсан биз ээ.
Би чамаас хагацан салсны дараа гэр орон минь нэгэн ядуу явуулын хүний сууц болон хувирч, тэр хүний эхнэр нь хэрлэг өвчнөөр нас барж, дараа нь хажуу айлын галзуу хүнийг орогнуулах хорих газар болсон тухай сонслоо.
Агуулах доторхи эд зүйлс нэг мэдэхнээ хулгайд алдагдаж, уулын оршуулгын газрын эргэн тойрон улам улам хорогдсоор, хажуугийн тоорын уулын талбай ч багассаар удахгүй өвөөгийн нас барсны хоёр жилийн ой тохиох байтал бурхан шүтээн маань хулганы баасаар дүүрсэн биз ээ.

--------------------------------

Кавабата Ясүнари, 1949 он, Япон

Орчуулсан: Д. Алтанцэцэг 2016.2. 29

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Аз сорьсон амралтын зурагнууд
    Эх сурвалж: www.wizzed.com
  • Инстаграмын хамгийн алдартай хос хуримлажээ
    Инстаграмын хамгийн алдартай хос болох Оросын зурагчин Мурад Осман болон түүний үзэсгэлэнт сүйт бүсгүй Наталья Захарова нар энэ сарын 6-нд хуримлажээ. Тэдний дэлхийг тойрсон онцгой шинэ сэдэл бүхий гэрэл зургууд цахим ертөнцөд алдартай болсон билээ. Осман өөрийн Инстаграм хуудаснаа "Бүхий л амьдралынхаа туршид өдөр бүр чинийхээ гараас атган хайртай гэдэг үгийг хэлж байх болно"...
  • Өнгөрсөн ба одоо үеийн ялгаа
  • Ирина Шейк: Миний тухай
    Өсөж төрсөн нь: Би Еманжелинск хэмээх хэн бүхний мэдэхгүй жижигхэн газарт төрж өссөн. Миний аав уурхайчин, ээж маань төгөлдөр хуурийн багш байв. Бидэнд бяцхан цэцэрлэг байлаа. Учир нь Орос хүмүүс амь зууж өлсөхгүй байхын  тулд цэцэрлэгтэй байж тэрийгээ арчлах хэрэгтэй болдог юм. Бид улаан лооль, төмс, өргөст хэмх тарьж, би ээждээ ногоогоо тариалахад тусалдаг байв. Танигдаж эхэлсэ...
  • Зөвхөн ганц хүсэл биелэх бол, юу хүсэх вэ?
         "Хэрэв зөвхөн ганц хүсэл тань биелэх бол юу хүсэх вэ?" гэсэн адилхан асуултыг ханаар тусгаарласан өрөөнд 2 хүнийг суулган асуужээ. Хэн хэн нь хананы цаана ямар хүн байгааг мэдэхгүй, гэхдээ зүүн талд сууж буй нь хорт хавдартай өвчтөн байв.  Асуулт №1 Таны ганц хүсэл биелэх бол, юу хүсэх вэ? Асуултыг эхэлж баруун гар талд сууж буй эрүүл хүм...
  • ХИРГҮЙ ЦЭВЭР СЭТГЭЛ
    “Хиргүй цэвэр сэтгэл” гэдэг ухагдахуун ер нь америк хавийн ахуй амьдралд л тэрхүү үлгэр дуурайлал болсон зүйл нь байсан байх. Жишээ нь юу юуны гэнэ үү нэг мундаг их сургуулийн юу юуны гэнэ үү нэг мундаг эрдэмтэн эмэгтэй “Хүүхдийн хиргүй цагаан сэтгэл гэж юутай ариун нандин” гэх мэтээр тун утга балархай үгийг бүр нэг уярч хайлсан нүдээр шүүрс алдан өгүүлэхэд дэргэд...
  • Хаагдсан сайтууд руу хандах арга
    Юуны өмнө энэ заавар нь хууль зөрчихийг уриалаагүй. Зөвхөн ийм боломж байдаг талаар мэдлэг түгээх зорилготой болохыг анхаарна уу. Мөн танд хэрэг болсон бол шэйрлэж түгээгээрэй.  Энэ арга нь мэдээж түр зуурын зүйл. Эндээс бас энэ юу болох гээд байгаа, DNS block гэдэг ямар аюултай зүйл болох талаар мэдээлэл аваарай. DNS - Domain name server гэдэг нь интернэт дахь вэб хуудсуудын ...
  • JCI ASPAC-ЯМАГАТА 2014
    2011 оны 3 сарын 11-ний хар дарсан зүүд мэт өдөр Япончуудын хувьд тэр дундаа Японы Зүүн хойт бүсийн Фүкүшима төвтэй Миаги, Ямагата  зэрэг аймгуудын хувьд хэзээ ч мартагдашгүй хар толбо үлдээсэн, хэзээ ч мартагдашгүй гуниг зовлон авчирсан, хэзээ ч мартагдашгүй сүйрэл авчирсан, хэзээ ч мартагдашгүй хагацал учирсан өдөр байсан. Жирийн нэгэн Япон хүүхэд сургуульдаа явж, жирийн нэгэн ээ...
  • ОНИГОО: ХУЛГАНА ЭНД БАЙНА
    ИНЭЭХ НЬ ТАНЫ СТРЕССИЙГ ДАВАН ГАРАХ НЭГЭН ҮНДЭС. Сэтгэлээсээ инээж чадвал та бүх муу зүйлийг дэргэдээсээ үлдэн хөөж чадна.
  • Хамтдаа хөгшрөхөөр шийдсэн найзууд өөрсдийн бяцхан хотхон байгуулжээ
    20 жил нөхөрлөсөн Америкийн 4 хос хамтдаа байгальд ойр амьдрахыг хүссэн ба мөнгөө нийлүүлэн хүслийн хотхоноо өөрсдөө бий болгожээ. Техасын Ллано голтой зэрэгцээ орших газарт бяцхан кабин загварын байшингаа босгож,  байшин нэг бүрийн үнэ 40,000 ам.доллар болсон байна.  Байшин бүрт 2 хүний ор, буйдан, ариун цэврийн өрөө болон үүдний өрөө бий. Мөн дээвэр дээр борооны ус тогтоогч б...
  • Шувууд том амтай байсан бол ямар харагдах вэ?
    Эх сурвалж: www.boredpanda.com
  • Эцэг, эх байх ямар харагддаг вэ?
    Хүний амьдралд юугаар ч сольшгүй нандин зүйл байдаг нь яах аргагүй гэр бүл юм. Энэ сайхан зүйлийг хадгалж, хамгаалж амьдрахын тулд танаас маш их тэвчээр гарах хэрэгтэй болно. Харин та үүнд бэлэн үү? Хүүхэд бол бурхны бэлэг.
  • Нууц хүүхдүүдтэй одууд
    Бид супер од байх ямар байдгийг мэдэхгүй. Гэхдээ тэнд толгой эргэм үйл явдал маш хурдан хугацаанд өрнөж, унтардаг гэдгийг бид мэднэ. Тэдний дунд нууц хүүхэдтэй алдартнууд олон бий. Тэд хэн бэ? Стивен Тайлер Аеросмит хамтлагийн дуучин Стивен Тайлерын охин Лив Тайлер том болох хүртлээ өөрийн жинхэнэ эцгийг хэн болохыг мэддэггүй байсан ба ээж нь хар тамхинд донтох хандлагыг нь болиулах гэж&...
  • Найзууд киноноос авсан найзуудаараа зураг авахуулах сонирхолтой санаанууд
    АНУ-ын телевизийн олон ангит цуврал "Найзууд" инээдмийн киног мэдэхгүй хүн цөөхөн биз. Найзуудын гайхалтай нөхөрлөл, тэдний хооронд үүсэх хайр дурлал гээд тэдний өдөр тутмын амьдрал дахь хөгжилтэй түүхийг өгүүлэх нөхөрлөлийн тухай киноноос авсан найзуудаараа зураг авахуулах сонирхолтой санаануудыг хүргэж байна. Анд нөхөд гэдэг хүний амьдралын хамгийн чухал үнэт зүйлсийн нэг. Т...
  • Мушгиа Оригами
  • Хүйсийн ялгаа
    Эрэгтэй эмэгтэй хүмүүс угаасаа л ялгаатай. Ядаж л хүйсийн ялгаа. Урт үсний ялгаа. За тэгээд цээжин дээрх хоёр мэнгэний ялгаа гээд байна. Гэхдээ одоо энэ онигоон дээрх ялгаа бол бас супер юм байнаа.
  • Цаасан урлалын гайхамшиг-1
  • Хүн VS Баавгай
    Хүн баавгайн эсрэг сонирхолтой хөгжилтэй тулаан 1949 оны тэртээ бодитоор өрнөсөн боксын тэмцээнд тамирчин Гус Вальдорф / Gus Waldorf ийнхүү баавгайтай хүчээ үзсэн нь энэ бөгөөд баавгайн ялалтаар өндөрлөж байсан гэдэг. Сонирхуулахад ялалт байгуулсан баавгайг тусгайлан сургасан байсан ба циркийн үзүүлбэр үзүүлдэг байжээ. Хүн VS. Баавгайн боксын энэхүү тэмцээн нь Нью Йорк хотноо 1937 онд...
  • ЭЛГЭЭ ЭМЧИЛЬЕ
    Ажилгүй инженер залуу зүгээр суухаар зүлгэж суу гээд хувийн эмнэлэг байгуулжээ. Тэгээд бүх эмчилгээ 200мянган төгрөг . Эмчилж чадахгүй бол 400мянган төгрөг буцааж өгнө гэж зарлал хадав. Анагаахын 1 оюутан мөнгө олохоор шийдэн 200мянган төгрөг цуглуулан очжээ. -Эмч ээ, би юмны амт мэдрэхээ больчихлоо. Надад туслаач? - Сувилагч аа, 22дугаар шингэнийг өвчтөнд өгнө үү? -түй чорт, энэ ...
  • Дэлхийн хүмүүс
    “Хүн болгон адилгүй хүлэг болгон жороогүй” гэдэг ардын зүйр цэцэн үг байдаг. Энэ тун үнэн зүйл. Үнэхээр хүн болгон өөр өөр байдаг шүү дээ. Зарим нь хар арьстай байхад зарим нь цагаан, улаан, шар арьстай, зарим нь гүн ногоон нүдтэй байхад заримынх нь цэлмэг тэнгэр шиг цэнхэр, заримынх нь саарал. Зарим нь намхан, зарим нь өндөр, заримынх нь үс нь буржгар зарим нь шулуун гэх мэ...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.