ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

ЯС ХӨНДӨХ /өгүүллэг/


2016 оны 03 сарын 03, 11:18

10271641_972439802805362_1840721896402263642_nУулын хөндийд хоёр нуур бий.
Доод нуур нь мөнгийг хайлуулаад давтсан мэт гялтганан мэлтэлзэх атал дээд нуурын ус уулын бараан сүүдэрт дарагдаад үхмэл гүн ногоон авай.
Миний нүүр хөлсөндөө зууралдана. Гэдрэг харвал гишгэж нугарсан өвс дэрсэн дээр улаан цус тусчээ. Тэрхүү цусны дуслууд гүйлдэн хөдлөх шиг.
Дахиад хамраас бүлээн цус садран гарч ирлээ.
Би сандран бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран авав. Дээш харан хэвтлээ.
Нар хэдий нүүрэн дээр тусахгүй авч нарны гэрэлд гийх өвсний ар тал нүд гялбам хурц.
Хамар дотор үлдсэн цус дотор эвгүй оргим цааш буцан орно. Амьсгаа авахад хамар шуухитнан загатна. Хилэн хүрэн сэми уулын хөндийгээр нэг царгиж, гэнэт айн цочсон мэт ногоон сэми жис жис хийн жингэнэнэ.
Ширхэг зүү ч унагасан ямар нэгэн юм нураж унамаар долоодугаар сарын аагим халуун бага үдийн наран. Би хөдлөх ч тэнхэлгүй хэвтэнэ.
Хөлс урссаар, сэми хорхойн хэрүүл, дээрээс дарах мэт өтгөн шигүү өвс, бүгчим агаар, зүрхний цохилт энэ бүгдийг толгойдоо нэгэн цэгт төвлөрүүлэхийг хичээнэ. Төвлөрөв үү гэтэл буцаад тал тал тийшээгээ сарнин тархана.
Тэгээд би тэнгэрт татагдан хөөрөх мэт боллоо.
- Бон оо, Хөөе, Боон? гэх шарил чандарлах газраас дуудах дуунаар би огло үсрэн бослоо.
Салах ёс хийсний маргааш өглөө нь өвөөгийн яс хөндөх үеэр хөрж гүйцээгүй бүлээн чандрын үнсийг хутгаж байх зуур хамраас цус гарсан учир би хүнд мэдэгдэлгүй бүснийхээ үзүүрээр хамраа даран шарил шатаах газраас намхан толгой өөд өгсөн гарсан нь энэ байлаа.
Дуудуулаад шуртхийн уулнаас буулаа. Мөнгө мэт гялтганах нуурын толио далийх шиг болсноо үзэгдэхээ болив. Ноднингийн хатсан навчис дээгүүр халтиран гулган гүйлээ.
- Мөн сэтгэл амар хүүхэд шүү. Хаашаа явчихав? Өвөөгийн чинь бурхан гараад ирлээ, алив түргэн ир гэж айлын эмээ хэлэв.
Би өвсөн хулс сэрчигнүүлэн бууж ирээд,
- Аль, хаана байна? гэнгээ хамраас их цус алдсан цонхигор царай, гялтайсан бүсээ нуусхийн эмээгийн дэргэд очив.
Гөлгөр бор цаасыг базаж үрчийлгэсэн мэт алган дээрхи жижигхэн цагаан цаасан дээр тавьсан хуруун чинээ шохойн чулуу шиг бөндгөр юмыг хүмүүс бүчин сонирхон харна.
Төвөнх бололтой. Санааных юм уу хүн шиг хэлбэртэй ч юм шиг харагдана.
- Ашгүй сая л олдлоо. Өвөө чинь ийм болчихлоо доо. За чандрын хайрцганд нь хий дээ гэж эмээ хэлэв.
Яасан гунигтай юм бэ. ----Өвөө маань орчлонг үл харах нүдэндээ баярын оч гялалзуулан миний харьж ирэх хаалганы чимээнээр аанай л намайг угтан авдаг шигээ угтан авах юм шиг санагдаад болж өгөхгүй юм. Зүс ч үзээгүй миний хамаатан гэх нэг эмэгтэй оршуулгын хар хувцастай зогсож байх нь нэг л сонин.
Хажуу дахь чандрын вааранд хөл, гар, хүзүүний ясы нь хийж эхэллээ.
Хашлага, дээвэр ч үгүй зөвхөн урт нарийхан нүх ухсан шарил чандарлах газар. Шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө.
- За булш руу явцгаая. Хиншүү үнэртээд бас яасан ч хурц нар вэ.
Толгой эргэн, дотор харанхуйлж мөн хамраас цус гарах вий гэж санаа зовсондоо би ийн хэллээ.
Хойш эргэн харвал айлын ах чандрын ястай ваарыг тэврэн явна. Шарил чандарлах газарт нурмын үлдэгдэл, өчигдрийн зул өргөсний дараа оршуулганд оролцсон хүмүүсийн суусан сүрэл, мөнгөн цаасаар ороосон хулс тэр хэвээр...
“Өвөө маань бас өчигдөр оройн зул өргөх үеэр галын хөх дөл болон сүмийн оройгоос нисэн гарч эмнэлгийн цогцос хадгалах өрөөгөөр дамжин тосгон дээгүүр хярвас үнэртүүлэн яваад өгсөн байх даа.” Би булш руу явах замдаа тийм яриа сонсож байснаа санан бодож явлаа.
Миний гэрийн булш тосгоны оршуулгын газраас өөр газарт байдаг юм. Шарил чандарлах газар тосгоны оршуулгын газрын нэг буланд байдаг. Шарилын хөшөө эгнэсэн миний гэрийн булш байдаг оршуулгын газар хүрч ирлээ.
Би одоо яасан ч хамаа алга. Пүдхийтэл ойчоод хөх тэнгэрийн агаарыг чээж дүүрэн амьсгалмаар санагдана.
Айлын эмээ уулын голоос ус үйж авчирсан том зэс данхаа газар тавиад, - Өвгөн гэрээслэхдээ хамгийн дээд өвөг элэнцийн булшин дор булаарай гэсэн шүү гэж хэлэв. Гэрээс гэж их л сүрхий дуугарав.
Эмээ болон түүний хоёр хүү нь тариачдын дундаас гарч ирэн хамгийн өндөр, хуучин шарилын хөшөөг хөдөлгөн доодох газрыг ухаж эхэллээ.
Нэлээд гүнзгий нүх бололтой. Чандартай ваар нүхний ёроолд тулах дуу гарав.
Үхсэний дараа энэ мэт чандарлан хайрцаглаж элэнц хуланцын булшинд хийлээ гээд үхэж үрэгдэх нь үгүй. Мартагдан одох амь болой.
Шарилын чулуу буцаад хуучин байдалдаа орлоо.
- Бон минь, өвөөтэйгээ салах ёс хий дээ.
Айлын эмээ жижиг шарилын хөшөөг усаар норгон норгон ариулав.
Хүж асаж буй хэрнээ хурц нарны гэрэлд утаа нь үл үзэгдэнэ. Хөшөөнд өргөсөн цэцэг өнгөө алдан гунджээ.
Бүгд нүдээ анин алга хавсран залбирав.
Би хүмүүсийн гашуудсан царайг хараад дахин толгой эргэж, нүд эрээлжлэв.
Өвөөгийн минь амь - үхэл.
Би хүчтэйхэн баруун гараа сэгсэрч үзлээ. Яс хавиралдах нь сонстов. Жижиг ваарыг нь би барьж зогсож байгаа юм.
“Хөөрхий дөө. Гэрийнхээ төлөө л гэсэн хүн байсан даа. Тосгонынхоо бахархал болсон хүн байлаа даа.” Харих замд өвөөгийн тухай ярих хүмүүс. Дуугүй байгаасай. Энэлэн гашуудаж буй нь ганцхан би л биш үү.
Гэрт хоцорсон хүмүүс ч өвөө нь өөд болоод хөөрхий орь ганцаар үлдэх намайг одоо яана даа гэж өрөвдөх царай үзүүлэхийн сацуу сонирхож буй байдал нь илхэн.
Пүдхийн тоорын жимс ойчлоо. Хөл дор өнхрөн ирэв. Оршуулгын газраас харих зам тоор модны уулын хормойгоор тойрон явдаг юм.
Энэ бол миний, арван зургаан насанд болсон явдлаа арван найман настайдаа (1916 он) бичсэн өгүүлэл. Өнөө бага зэрэг өгүүлбэрийг нь засангаа дахин сийрүүлж сууна. Арван наймтайдаа бичсэн юмаа тавин нэгэн насандаа сийрүүлж харна гэдэг бас ч үгүй сонирхол татахуйц юм. Өнөө хэр амьд байна гэдэг утгаар ч.
Өвөөгийн нас барсан өдөр таван сарын хорин дөрвөн. Гэтэл энэ “Яс хөндөх” өгүүлэлд долоодугаар сар гэжээ. Тиймэрхүү уран зохиолын хэтрүүлэг байх шиг харагдана.
Шинчёошягийн хэвлэлийн газрын “Өгүүлэл тэмдэглэл” сэтгүүлд энийг бичиж байсан авч дундаас нь нэг хуудас тасран гээгджээ. Уг нь “шарилын нурмаас халуун агаар төөнөнө”, “за, булш руу явцгаая...” энэ хоёрын дунд тэмдэглэлийн дэвтрийн хоёр хуудас гаруй юм байх ёстой юм. Гэвч дутуу чигээр нь буулгасу.
Энэ “Яс хөндөх”-ийн урд “Нутаг мину” гэдэг өгүүлэл байна. Өвөө буюу төрсөн нутгаа “чи” хэмээн дуудан дунд сургуулийн дотуур байрнаасаа захидал маягын хэлбэрээр бичсэн балчир хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийн дөтий л юм байна.
Тэр “Нутаг мину” дотроос “Яс хөндөх”-тэй холбоотой хэсгээс бага зэргийг сийрүүлье.
......Тийм их хүчээр чамд андгайлсан хэр нь би түрүүчийн өдөр авга ахынд байхдаа байшингаа зарахыг зөвшөөрлөө.
Мөн чи эртээр агуулахаас урт сандал, ширээ шүүгээ зөөж хүнд зарахыг харсан биз ээ.
Би чамаас хагацан салсны дараа гэр орон минь нэгэн ядуу явуулын хүний сууц болон хувирч, тэр хүний эхнэр нь хэрлэг өвчнөөр нас барж, дараа нь хажуу айлын галзуу хүнийг орогнуулах хорих газар болсон тухай сонслоо.
Агуулах доторхи эд зүйлс нэг мэдэхнээ хулгайд алдагдаж, уулын оршуулгын газрын эргэн тойрон улам улам хорогдсоор, хажуугийн тоорын уулын талбай ч багассаар удахгүй өвөөгийн нас барсны хоёр жилийн ой тохиох байтал бурхан шүтээн маань хулганы баасаар дүүрсэн биз ээ.

--------------------------------

Кавабата Ясүнари, 1949 он, Япон

Орчуулсан: Д. Алтанцэцэг 2016.2. 29

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Яагаад Стив Жобс хүүхдүүддээ iPhone ашиглахыг зөвшөөрдөггүй байсан бэ?
    Алдарт Apple корпорацийн захирал асан Стив Жобс өөрийн хүүхдүүдэд iPhone болон iPad-ыг удаан хугацаагаар ашиглахыг зөвшөөрдөггүй байсан гэхэд та итгэх үү? Тэр бүү хэл 2010 онд түүний бүтээсэн хамгийн анхны iPad худалдаанд гарч асар их амжилт олоод байхад хүртэл түүний охинд ганц ширхэг ч iPad байгаагүй байна. 2010 онд Нью Йорк Таймс сонины сэтгүүлч Ник Билтон, Стивтэй ярилцлага хийж ба...
  • Зак Кингийн Шилдэг илбийн түүвэр
  • Хамгийн сонирхолтой нэрийн хуудасны загварууд
    Гоо сайхны хагалгаа хийдэг эмнэлгийн нэрийн хуудас  Иогийн багшийн нэрийн хуудас Бяслаг үрэгч үйлдвэрлэгчийн нэрийн хуудас  Гэр бүлийн салалт хариуцсан хуульчийн нэрийн хуудас Иогийн гудас үйлдвэрлэгчийн нэрийн хуудас Фитнессийн багшийн нэрийн хуудас Цэцэгчний нэрийн хуудас  Зурагчны нэрийн хуудас Шүдний эмчийн нэрийн хуудас...
  • Зурахуйн гайхамшиг
  • Хүүхдүүдийн анхны туршилтууд
  • Бондын "Спектр" шинэ цувралын трэйлэр гарчээ
    Шотланд Виски гэгддэг  Даниель Крейг жилээс жилд сайжирсаар. Зарим кино шүүмжлэгчид түүнийг Бондын хамгийн тохирох дүр хэмээн хүлээн зөвшөөрдөг. Энэ удаа Скайфаллын үргэлжлэл болох "Спектр" 11 сард нээлтээ хийх ба хамгийн эхний трэйлэрээ цацаж эхлээд байна. Уг кинонд  Спектр хэмээх нууц байгууллагын зүрхэнд хүрч устгахаар тэмцэх Бондын үйл явдал гарах юм . Э...
  • Кэйти Холмс хуучин нөхрийнхөө найзтай романс үүсгэж байна уу?
    Жейми Фокс бол Том Круз болон Кейти Холмс нартай олон жилийн туршид гэр бүлийн найзууд байсан нэгэн юм. Харин Том Крузээс салснаасаа хойш элдэв цуурхалд өртөхгүй байсан ганц бие ээж Кейти Холмсын Нью-Иорк дахь гэрээр Жейми Фокс олонтаа зочлох болсон нь папарациудын хараанд өртжээ. Жейми Фоксийн шинээр зураг авалтанд оролцож буй зочид буудалд Кейтигийн нэр байж таарсан ба нэг нэгнийхэ...
  • Pablo Picasso (1881-1973): Африк эрин 1907-1909
    1907 онд Трокадеро музейд гарсан угсаатны зүйн үзэсгэлэнгийн үеэр Пикассо африкийн уламжлал, эртний урлаг, соёлтой танилцжээ. Энэ үзэсгэлэн, тэнд тавигдсан балар эртний, эгэл, болхи ч гэж хэлж болох баримлууд түүнд уран бүтээлийн жинхэнэ нээлт болсон билээ. Пикассо тэдгээр эгэл зүйлсээс л орчин үеийн Европын урлагийн тансаг, нарийн илэрхийллээс хамаагүй илүү бүтээлч, илүү бодит, илүү хүч...
  • Блейк Лайвли болон Райан Рейнольдс нарын хүүхдийн хүйс ил боллоо
    Холливудын сайхан хосын тоонд зүй ёсоор багтдаг 27 настай Блейк Лайвли болон түүний нөхөр Райан Рейнольдс нар оны өмнөхөн анхны хүүхдээ өлгийдөн авсан. Хосууд хүүхдийнхээ хүйс, нэрийг ихэд нууцалж байсан ч саяхан Твиттерт Вестчестерийн төв эмнэлгийн ажилтан " Бяцхан охин Вайлет болон ээжийн бие сайн байгаа гэж найдаж байна, та нарт туслах нэр төрийн хэрэг байлаа" гэсэн утгатай ...
  • ХАЙР
    Тэр хүнийг дахин харах хүртэл сэтгэл зүрх минь яасан их шанална вэ, ерөөсөө л уулзахаа больё, ор тас мартъя. Чингэж бодохуйяа сэтгэл минь ашгүй хөнгөрөөд юу ч болоогүй мэт ердийн бор хоногууд буцан ирэх шиг, өдөр бүрийн арван таван цагийн цайны цагаа ч гэсэн урьдынх шигээ хүлээн сууя даа. Хүний амьдралын жам болох нөхөрт гарах, хүүхэд төрүүлэх, өсгөх хийгээд өтлөн хөгшрөх хүртэлхэ...
  • СЭЛФИ элэглэл
    Сошиал ертөнц бидэнд нээлттэй болсноос хойш залуус маань олон мэдээллийг нэг доороос багцлан авч чадах болсон. Нөгөө талаар мэдээлэл хэт нээлттэй болж, цензур тавих боломжгүй болсон нь олон талаар сөрөг үзэгдлийг бий болгож байна. Social Storming гэж хэлж болох энэ их мэдээллийн шуурга нас, хүйсийн ялгаагүй бүгдэд хүрч, хүүхэд залуус болох болохгүй зүйлийг харж, автаж байна. Тэд өөрсдөө...
  • Фотошопоор төрүүлсэн эрлийз амьтад
    Аливаа амьтдын үүлдэр, чанарыг сайжруулахын тулд эрлийзжүүлэх явдал элбэг байдаг. Харин биднийг цаг ямагт өөрсдийн гайхалтай уран төсөөлөл, хийсвэрлэлээрээ бүтээсэн гайхалтай зургуудаараа алмайруулж байдаг фотошопчид маань фотошопын тусламжтайгаар олон төрлийн эрлийз амьтдыг төрүүлжээ. Та бүхэн тэдний төрүүлсэн өхөөрдөм хөөрхөн эрлийз амьтдыг дараах зургуудаас сонирхоорой. ...
  • Эрүүл мэндийндаатгалын урамшууллын үзлэг
    ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ДААТГАЛД ДААТГУУЛАГЧ ТАУРАМШУУЛЛЫН ҮЗЛЭГТЭЭ ХАМРАГДААРАЙ Даатгуулагч Та дараах нөхцөлийг хангасан тохиолдолд урамшууллын оношлогоо, шинжилгээний багцаас сонгон нийгмийн даатгалын байгууллагатай гэрээ байгуулсан эмнэлэгүүдэд эрүүл мэндийн бүрэн үзлэгт нэг удаа хамрагдах эрхтэй. Үүнд : Эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ жил бүр тогтмол хугацаанд нь төлсөн бол Дараалсан 3...
  • Та тэднийг таньж байна уу?
    Сүүлийн үед Диснейн хүүхэлдэйн киноны гол баатрууд болох үзэсгэлэнт гүнж болон ханхүү нарыг дүрийг янз бүрийн хувилбараар дүрслэх болсон. Хамгийн сүүлд л гэхэд тэднийг жинхэнэ хүнтэй жишин зурсан зургууд цахим ертөнцөд ихэд тархаж олон хүмүүст ч таалагдсан. Харин энэ удаад та бүхэнд эдгээр үзэсгэлэнт гүнжүүдийн үндэс угсааг өөрчилсөн сонирхолтой зургуудыг хүргэж байна. Элса Ариэл Ү...
  • Оддын будаггүй төрх
    Ума Турман Анна Линн Маккорд Шарон Стоун Женнифер Лоуренс Николетт Шеридан Тайра Банкс Хилари Дафф Беонси Мила Кунис Ким Кардашиан Кети Перри Памела Андерсон
  • Мөрөөдлөө биелүүлэхэд нас хамаагүй
    81 настай Хятад эмэгтэй Австрали руу хүүтэйгээ уулзахаар явахдаа анх удаа онгоцонд сууж үзжээ. Австралид очоод ирсэн жуулчдад шүхрээр хэрхэн буух хичээл санал болгодгийг дуулаад, хүүдээ шүхрээр үсрэх хүсэлтэй байгаагаа хэлж, эрүүл мэндийн шалгалт өгсний дараа хүслээ биелүүлсэн эмээ " Нас намайг мөрөөдлөөс минь холдуулж чадахгүй, шүхрээр үсрэх үнэхээр зүйрлэхийн аргагүй сайхан байлаа...
  • ГҮЙ, МЕЛОС! /өгүүллэг/
    "Сэтгэлд хоногшсон өгүүллэгүүд" /японы шилмэл зохиолын түүвэр/ номын эхнийх. Нөхөрлөлийн үнэ цэн. Үнэнч найзын тухай өгүүлэх япончуудын анд нөхөрлөлийн бэлгэ тэмдэг болсон зохиол. XX зууны Японы уран зохиолын том төлөөлөгч ДАЗАЙ ОСАМҮ-ийн тэртээх 1940 онд бичсэн өгүүллэг. Хүүхэд, залуучуудад нөхөрлөлийн үнэ цэнэ, сайхан бүхнийг ойлгоход тус болох өгүүллэг. ----------------...
  • Үс /бяцхан өгүүллэг/
    Нэг охин үсээ янзлуулахаар явлаа. Уулын мухрын жижигхэн тосгон. Тэр охин үсчингийн газар очоод мэл гайхав. Тосгоны охид бүгд цугларсан байжээ. Унжийж, хэлбэрээ алдсан гүйлсэн цэцгэн үсний засалтаа толийсон, шинэхэн амьд цэцэг мэт дэлбээлүүлсэн тэр орой нэгэн цэргийн хороо тосгонд ирэв. Тосгоны захиргаанаас айл бүрт хуваагдан унтахаар болж, юутай ч нэг ч айл үлдэлгүй зочин...
  • Колин Ферт: 19 настай байсан бол жүжигчин болоход муугүй шүү, гэхдээ чи хэдийн 40 гарсан бол яагаад энэ салбарт байгаа вэ гэдгээ сайн бодох хэрэгтэй
    Английн алдарт жүжигчин Колин Ферт. 54 настай 19 настай байсан бол жүжигчин болоход муугүй шүү гэхдээ чи хэдийн 40 гарсан бол яагаад энэ салбарт байгаа вэ гэдгээ сайн бодох хэрэгтэй. Урсгалаараа яваад байна уу, үнэхээр хүслээрээ юу хүслээрээ бол үргэлж шинэчлэлт хийж байх хэрэгтэй. Би нэг нэгнээ ялгаварлан гадуурхдаг олон өөр соёлтой хүмүүсийн дунд өссөн болохоор хүмүүсийг анги...
  • 75 жил хамт амьдарсны эцэст хосууд нэг нэгнийхээ гар дээр амьсгал хураажээ
    Александр болон Жанет Точко нар 75 жилийг хамтдаа өнгөрөөгөөд буй Калифорнийн ахмад хосуудын нэг байлаа. 8 настайгаасаа эхлэн бие биенээ мэдэх болсон тэд 1940 онд хуримлаж 95 нас хүртлээ хорвоог хамтдаа туулжээ. Нөхөр Александр өөд болохоосоо хэдэн долоо хоногийн өмнө аарцгандаа гэмтэл авч, хэвтрийн байдалд орсон ба түүнээс хойш эхнэр Жанетийн бие муудаж эхэлсэн аж. Александрыг амьсгал ...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.