ЧӨЛӨӨТ АГУУЛГА

ХҮҮХДИЙН ДААХЬ ҮРГЭЭХ МОНГОЛ УЛАМЖЛАЛ


2014 оны 08 сарын 15, 15:53
Монголчууд эрт дээр үеэс л бага насны хүүхдийнхээ онгон даахыг хүндэтгэлтэйгээр үргээдэг ёс заншилтай байсан бөгөөд одоо ч энэхүү уламжлалаа хадгалсаар ирсэн ард түмэн билээ. Эрэгтэй хүүхдийн үсийг сондгой, эмэгтэй хүүхдийн үсийг тэгш настайд нь нялхын үсийг нь авдаг байна. Үүнд сондгой тоог арга, тэгш тоог билэг гэж бэлгэддэгтэй холбоотой юм. Мөн хүүхдийн үсийг авахдаа идээ цагаа бэлдэж тэр тусмаа цагаалгыг үзэмтэй аарц, сүүтэй цагаан будаа заавал бэлдсэн байх нь чухал бөгөөд айл хотол, хамаатан садангаараа цугларч ирсэн бүх зочид цагаалганаас амсаж найрыг эхлүүлдэг байна. Монголчууд хүүхдийнхээ даахийг авах жил “бугын дуунаар бүстэй хүүхдийн үсийг, хөхөөн дуунаар бүсгүй хүүхдийн үсийг авна” гэж хот айлаар цугларч хотондоо сан тавиад төрөл садангаараа цугларч даахь авах зан үйл ёслол эхэлдэг ёстой байсан байна.
hqdefault(2)

Мөн халх, дөрвөд, баяд, мянгад, хотгойд ястанд хүүхдийн үс авахад өвөг эцэг, эцэг нь эсвэл тухайн ёслолд оролцож буй хамгийн өндөр настай хүндтэй хүн, буриадад хүүхдийг эх барьж авсан буюу хүйг боож авсан эх нь эхэлж үсэнд хутга хайч хүргэн ёсолдог байна. Тэгэхдээ найрын ахлагч ” За одоо хүүгийнхээ /охиныхоо/ даахийг үргээе” гэж хэлэхэд баруун хойд талд сууж буй хамгийн хүндтэй хүн эхэлж хүүхдийн үсэнд модон хутгаар хүрч дараа нь хадаг зүүсэн хайчаар туг үс хяргаж аягатай сүүнээс хүүхдэд амсуулж магнайд нь мөн түрхээд ерөөл бэлгийн үг хэлдэг. Ингээд зочдын урдуур хүүхдийг нар зөв тойрон өнгөрүүлэхэд тэд хэсэг үс хайчлах ба эх нь сэвийг нь авч хадганд боодог. Мөн хүүхдийн даахь /өрөвлөг/ үргээж байх үедээ хүн бүр хүүхдэд бэлэг өгч :

Урт настай
Удаан жаргалтай
Аавдаа ачтай
Ээждээ тустай
Төр улсдаа зүтгэлтэй
Түмэн олны манлай болж яваарай

гэх мэтээр хүн бүр амьдрал нь сайн сайхан байх бэлгэдэж , аав ээж төрөл төрөгсдөдөө ачлал ивээлтэй сайн хүн болохыг ерөөн ерөөлийн үг хэлдэг байна.

Ийнхүү хүүхдийн үсийг авахдаа эрэгтэй хүүхдэд тэвэг, эмэгтэй хүүхдэд 2 хөхөл хэлбэрийн үс үлдээдэг нь хуучны ойлголт ёсоор төрийн хар хүн гэрийн эх хүн болохыг бэлгэдсэн заншил юм.

Халхчуудын даахь үргээх найрлах заншил нь голдуу зуны дунд сар, намарт шинийн 8,15-нд, даваа, баасан гарагт хүүхдийн даахь авах зан үйлт ёслолыг хийх хамгийн тохиромжтой гэж үздэг байна. Харин пүрэв гарагийг “хүний хишиг өдөр” хэмээн үзэж хүүхдийн үс даахь үргээхийг цээрлэдэг байжээ. цээртэй байжээ.

Мөн зарим айлууд хүүхдийнхээ үсийг авах өдрөө багахан хэмжээ наадам хийдэг байна. Айл хотол, хамаатан садаан, нутаг усаараа цугларч байгаад даага уралдуулж, бөх барилдуулах зэргээр нутаг усаараа хамтдаа баярлаж цэнгэдэг байна. Хүүхдийн найранд очсон хүн хүүхдэд гарын бэлгээ өгч хүүхдийн баярлуулдаг байна. Мөн монголчууд дээр үеэсээ хүүхдэд халуун хошуутай хэмээн бэлэгшээж хонь, малыг амладаг байсан байна.

Хүүхдийн үсний найранд дараах байдлаар ерөөл хэлдэг байна. Үүнд:
Хүүхдийн үс даахь авах ёслолын ерөөлд зан үйлийг тусгасан хүүхдийн ирээдүйг бэлгэдсэн агуулгатай үг хэллэг олон байдаг. Жишээлбэл:

Энхрий бяцхан хүүгийнхээ
Онгон хонгор даахийг нь
Өдөж баясгаж авсны
Найр цэнгэл баяр бэлэг болгож
Намирсан их хадгаа дэлгээд
Нандин идээнийхээ дээжийг өргөөд
Найрын олны өмнө
Намайг бэлэг барь гэлээ

хэмээн ерөөлч уг найранд ерөөл хэлэх болсныхоо учрыг айлтгаад,

Ган цагаан хайлш
Гавшгай цагаан тонгоргийг бэлдээд
Алтай хайчны амыг нээж
Амь насыг нь даатгаж
Мөнгөн хайчны амыг нээж
Мөнх насыг нь даатгаж
Ган хошуутай
Алтан бариултай хайчаа
Гар мутар бүрийдээ
Дамжуулан үргээж
Гарсан төрсөн нас буяныг нь
Уртасгаж өргөөд

гэх мэтээр хүүхдийн онгон даахь үсэнд хамгийн анхлан хүндэтгэлтэйгээр хүрсэн учрыг үзүүлсэн байдаг. Мөн түүнчлэн:

Баруун талын шанаанаас
Эхэлж үргээхэд
Бадамлянхуа цэцэг
Дэлгэрч байгаа мэт
Зүүн талын шанаанаас нь
Авч үргээхэд
Зүйл бүрийн эрдэм
Цацарч байгаа мэт
Орой дээрээс нь авч үргээхэд
Ой билэг нь хурцдаж
Оюун ухаан нь нэмэгдэж байгаа мэт хэмээн ерөөдөг байна.

Тухайн зан үйлийн ёслол бол хүүхдэд сайн сайхныг бэлгэдсэн зориулалттай гэсэн санааг ерөөлд тодчилон шүлэглэсэн байдаг. Үс /даахь/ авах, өрөвлөг үргээх ёслолын ерөөлийн төгсгөлд хүүхдийг урт насалж элбэг баян аз жаргалтай амьдрахыг аливаа ерөөлд түгээмэл байдаг тогтмол хэлбэрээр ерөөдөг боловч зарим ерөөлд

Эрхэм хайртай хонгор хүүгий нь
Эцгийн билгийг ярихад
Номд мэргэн
Нойронд сэргэг
Үйлэнд уран
Үгэнд цэцэн
Хуулинд шударга
Хуримд цовоо
Дайнд баатар
Далайд усч
Галд халдаггүй
Галавт шантардаггүй

хэмээн эр хүний хамаг сайхан шинжийг эцгээсээ өвлөн авахыг бэлгэдсэн байх буюу эсвэл

Энхрий бяцхан хүүгийн
Оройн сэв нь
Онгон буурал болж
Хөхөлийн сэв нь
Цал буурал болж

гэх мэтээр урт удаан наслахыг ерөөсөн санааг үс /даахь/ авах зан үйлтэй холбогдсон уран дүрслэлээр илэрхийлсэн байдаг.

Үс авахад сайн өдрүүд Шинийн тооллоор
  • Шинийн гурван – Эд мал баялаг төгөлдөр болно.
  • Шинийн дөрвөн – Бие эрхтний хүч сайжирна.
  • Шинийн таван – Эд мал арвижна.
  • Шинийн зургаан – Өнгө зүс сайжирна.
  • Шинийн найман – Урт насална.
  • Шинийн арван – Эрч хүч сайжирна.
  • Шинийн арван нэгэн – Ухаан хурц болно.
  • Шинийн арван гурван – Жаргал ирнэ.
  • Шинийн арван дөрвөн – Эд мал арвижна
  • Шинийн арван таван – Өлзийтэй сайн
  • Шинийн арван есөн – Сайн нөхөртэй нөхөрлөнө.
  • Шинийн хорин хоёрон – Идээ ундаа элбэг олдоно.
  • Шинийн хорин гурван – Эд эдлэл олдоно.
  • Шинийн хорин зургаан – Жаргал үргэлжид ирнэ.
  • Шинийн хорин долоон – Өлзийтэй сайн

Дайх үргээхдээ өдрийн сайныг үзэхээс гадна гаригийн сайныг давхар сайтар үзэх нь чухал болно.

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Брэд Питтийн нүдээр Анжелина Жоли...
    Анжелина Жоли бол маргаангүй дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй бүсгүйчүүдийн нэг төдийгүй хамгийн загварлаг оддын нэг гэдийг хэн бүхэн мэдэх хэдий ч тэрээр ойр тойрныхон,  гэр бүлийнхнийхээ хувьд олон хүүхэдтэй эгэл жирийн нэгэн ээж хүн. Тиймээс ч түүний хувьд гэр бүл нь энэ амьдралынх нь хамгийн үнэт зүйл гэдгийг тэрээр цаг үргэлж илэрхийлдэг бөгөөд түүний гэр бүлийнхэн, ялангуяа түүни...
  • Flash disk вирустсэн үед алга болсон файл, хавтсаа нээх
    Энэ нийтлэл нэлээн дэлгэрэнгүй, их мэт санагдаж магадгүй. Гэхдээ та ганц удаа л уншаад дагаад хийчихвэл нэлээд хэрэгтэй мэдлэгийг эндээс авах болно гэж бодож байна. Битгий залхуураарай ;) Маш олон төрлийн компьютерын вирус флэш дискээр дамжин халдварладаг. Үүнээс сэргийлэх нэгэн аргыг урьд нь та бүхэнд танилцуулж байсан бол энэ удаад вирус таны зөөврийн диск дээрх хэрэгтэй зүйлсийг н...
  • Юуг ч хамаагүй автоматчилахын тулд код бичдэг залуу
    Програмистууд өөрсдийн бичсэн төрөл бүрийн кодоо бусадтай хуваалцдаг Github сайтад тун сонирхолтой зүйл нийтлэгджээ. Narkoz нэрээрээ Github-ын орчинд танигдсан Нихад Аббасов гэх програмист залуу тун сонирхолтой хэдэн код нийтэлсэн юм. Түүний нийтэлсэн кодуудын нэршил нь бага зэрэг зохимжгүй хэдий ч таны сонирхлыг татах нь дамжиггүй. Narkoz-ын бичсэнээр дээрх кодуудыг хамт ажилладаг б...
  • Чамд намайг, надад чамайг ярьж байдаг
  • Мундаг хүүхэд асрагч байна даа :)
    Бяцхан хүүг харж, хөгжөөх хөгжилтэй нохойны хөөрхөн бичлэгийг үзэж сонирхоорой.
  • Гадаад төрхөөрөө төгс биш ч нэрд гарсан эрэгтэй жүжигчид
          Эдгээр жүжигчид олон нийтийн хүлээн зөвшөөрдөг гоо сайхны стандартаас хол зөрүүтэй ч бурхнаас заяагдсан авьяас чадлаараа олонд хүндлэгдсэн билээ.  Дэнни Трехо  Энгийн нэг мексик залуу боловч,   шивээс бас мотоцикл, сэлэмтэйгээ байхад түүн шиг баатар үгүй. Бенедикт Камбербетч Түүний буржгар шар үс, том нүд, урт толгой, ихэмсэг инээмсэглэл нь я...
  • ХҮҮХЭД ХУЛГАЙЛАВ
    Дуугарахыг нь хүлээж суусан эрдэмтний утас жингэнэн дуугарав. Эрдэмтэн утсаа авлаа. Гялтгар хар харилцуурын цаанаас: - Байна уу, гэрийн эзэн байна уу? гэх бүдүүн, баргил нам дуу сонстов. - За, би байна. - Алдартай зохион бүтээгч, эрдэмтэн Эстрела гарцаагүй мөн биз? - За тийм байна, мөн байна. Ингэхэд та өөрөө хэн бэ? - Тэр хэлж болохгүй, гэхдээ ямар хэргээр гэдгийг та бараг гадарласан б...
  • Хүүхдээ машинд авч явахад анхаарах зүйлс
    Мэдэхгүй, бас чухал зүйлс байна шүү. 5хан минут зарцуулаад үзээрэй. Гай газар дороос гэдэг. Хэлж биш хийсэж ирдэг гай зовлонгоос сэргийлж байх нь ухаалаг хүмүүсийн хийх зүйл, хожим харамсахгүй байх нөхцөл болдог билээ.
  • Хамтад нь хэрэглэхэд зохицдог хүнснүүд - Цуврал 2: Цагаан гаа болон Шарсан загас
    Шарсан загастай хамт идэхэд хамгийн тохиромжтой хүнс бол цагаан гаа юм. Учир нь цагаан гаа нь тостой загас идсэний дараагаар аманд сэнгэнэсэн мэдрэмжийг төрүүлдэг байна. Түүнчлэн шарсан загас болон цагаан гааг хамт хэрэглэвэл шим тэжээлээр баялаг төдийгүй хоолны төгс зохицол болдог байна. Загасны тос нь тархины мэдрэлийн эсийг идэвхжүүлж, хөгшрөлт болон сэтгэл мэдрэлийн өвчнөөс сэрги...
  • Дэлхийн улс орнуудын хүнсэн далбаа
    1. Итали 2. Их Британи 3. Америк 4. Бразил 5. Франц 6. Швейцари 7. Грек 8. Турк 9. Хятад  10. Япон 11. Өмнөд Солонгос 12. Тайланд 13. Индонези 14. Энэтхэг 15. Вьетнам
  • Лесби хосууд гэр бүл зохиосон зургаа буcадтай хуваалцахыг хүсжээ
    Энэхүү хосууд зургаа авахуулснаараа ижил хүйстэн гэр бүлүүд гэр бүл зохиож,үр хүүхэдтэй болох боломж бий гэдгийг харуулахыг зорьсон гэнэ. Тэд хоёулаа ээж болж үзэхийг хүссэн тул ээлжилж хүүхэд төрүүлжээ.
  • Сагсан бөмбөг сонирхогчдод: НБА ТОК
    Хойт Америкийн Үндэсний Сагсанбөмбөгийн холбооны улирлын тоглолт, тамирчид, тэдний тухай болон эргэн тойронд болж байгаа үйл явдлыг ярилцаж, цаашид улирал хэрхэн өрнөх, сонирхолтой байх талаар санал хуваалцдаг NBA TALK   нэвтрүүлгийн шинэ улирлын эхний дугаар гарсан байна.#СПОРТ, #‎NBATALK
  • Анжелина Жоли болон Брэд Питт нар 7 дахь хүүхдээ өргөж авчээ
    Холливудын алдарт хосууд гэр бүлийнхээ 7 дахь  шинэ гишүүнийг хүлээн авч Сириэс 2 настай хүү өргөж авсан байна. 39 настай жүжигчин бүсгүй Жоли Питт гэр оронгүй хүмүүст туслах сайн үйлсийн аянд оролцох үеэрээ бяцхан хүүтэй анх уулзаж, өрөвдөн нулимс унагасан ба хүү хариуд нь түүнийг тэвэрсэн тэр мөч сэтгэл хөдлөм байсан  талаар НҮБ-ын ажилтан дурсчээ. Брэд Питт, Анжелина Жоли...
  • Гоёмсог хийцтэй хуримын бялуунууд
  • Үнэхээр хөгжилтэй, мундаг залуус орсон инээдтэй гоё нэвтрүүлэг байна
    Түрүү жилийнхийг нь эргээд үзэхэд бас их хөгжилтэй юм байна. Заримаас нь та бүхэнд хүргэе. Монгол ардынхаа дууг шинэчлэн дуулж, хөгжилтэй байдлаар сэргээж байгаа нь бас их таалагдлаа. Хип хоп дуунууд магадгүй үнэнийг шулуухан, бас гоё хэлдэг, эрч хүч авдаг. Бас өвөрмөц гоё ремиксүүд үзэж сонирхоорой. Монгол түргэн хэллэгийг хип хопоор дуулсан чинь бас л зэвүүн сонсогдоод байгаа юм биш...
  • Бардам зантай эрчүүдийн хайр сэтгэлд гаргадаг 8 алдаа
     Сүүлийн үед найз бүсгүйтэйгээ таарахаа больсон эсвэл найз бүсгүйтэй болж чадахгүй байгаа зэрэг асуудалтай байгаа бол энэ таны бардам зантай холбоотой байж магадгүй юм. Үнэн хэрэгтээ эрчүүд бүсгүйчүүлээс илүү бардам байх нь бий. Бардам зан өөрийгөө үнэлж буйн нэг илрэл хэдий ч хайр сэтгэлд бол муугаар нөлөөлдөг.  1. Найз бүсгүйнхээ санаа бодлыг сонсохгүй  өөрийнхөөрөө байл...
  • Аялах уу? Цуврал 1: Москвад очоод үзэх 10 газар
    Хүмүүс тэр бүр Москва романтик хот гэдгийг анзаардаггүй. Хүйтэн дайны үед тагнуулчдын хайрын түүх эндээс эхэлдэг байсан шүү дээ. Москвад очихоор шийдсэн бол доор дурдсан 10 газрыг зориорой. 1. Хөтөчтэй явган аялал хийх Москва бол гайхалтай баялаг түүхтэй цогцолбор хот юм. Хотыг танилцуулах хөтөч танд бүх түүхийг өгүүлэх ба хувийн хөтөч аван явган аялал хийхэд 150$ орчим болдог байна. ...
  • Алдартнуудын төрхийг түүхэн хөрөгтэй нийлүүлсэн зураг
  • Японд Монгол гэртээ амьдардаг залуу
    Дэлхий даяарчлагдаж, бид хаана ч Монгол гэрээ барьж амьдрах боломжтой болжээ. Саяхан Монгол гэр үйлдвэрлэдэг компани Европруу экспортолдог тухай нэвтрүүлэг гарч байсан. Үүнийг бичигч би вээр ихэд бахархаж, алс холын Европ хүмүүс Монголоос гэр худалдан авч Монгол соёлыг түгээж байгаад баяртай байлаа. Гэтэл арлын Япон орны төвийн бүс болох Канто мужийн Ибараки хотод амьдардаг нэгэн Монгол ...
  • Фотошопоор төрүүлсэн эрлийз амьтад
    Аливаа амьтдын үүлдэр, чанарыг сайжруулахын тулд эрлийзжүүлэх явдал элбэг байдаг. Харин биднийг цаг ямагт өөрсдийн гайхалтай уран төсөөлөл, хийсвэрлэлээрээ бүтээсэн гайхалтай зургуудаараа алмайруулж байдаг фотошопчид маань фотошопын тусламжтайгаар олон төрлийн эрлийз амьтдыг төрүүлжээ. Та бүхэн тэдний төрүүлсэн өхөөрдөм хөөрхөн эрлийз амьтдыг дараах зургуудаас сонирхоорой. ...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.