МЭДЭЭ

Ерөнхийлөгчийн багш, Харвардын ИС-ын Профессор Дийн Уиллиамс Монгол залууст "ЖИНХЭНЭ МАНЛАЙЛАЛ" сэдвээр лекц уншлаа


2016 оны 03 сарын 14, 15:35

12799346_10153454187601334_500734000856000462_n
JCI Монгол ТБ Байгууллагын Үндэсний ерөнхийлөгчийн нэрэмжит XIV академи өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд /гуравдугаар сарын 12-13/ Бэст Вестэрн Примерь ТУУШИН зочид буудалд болж өнгөрлөө.
Жэй Си Ай Монгол ТББ нь АНУ-д төвтэй, дэлхийн120 гаруй оронд  
5,000 орчим салбар байгууллагын 18-40 насны 200,000 гаруй идэвхтэй гишүүдтэй олон улсын, залуучуудын тэргүүлэх зэргийн байгууллага юм. Тус байгууллагын гишүүн бус ч дэлхий даяар тэдний үйл ажиллагаанд оролцдог, дэмждэг 1,000,000/нэг сая/ илүү дэмжигч гишүүд байдаг.
Тэд Идэвхтэй, эерэг залуу удирдагчид, ажил хэрэгч хүмүүсээр эгнээгээ тэлсэн сайн дурын байгууллага бөгөөд маш олон төсөл хөтөлбөрийг нийгэмд чиглэн зохион байгуулж, хэрэгжүүлдэг. Байнгын үйл ажиллагаатай байж НҮБ-тай хамтран Саммит зохион байгуулж, Ази-Номхон далай, Африк, Европ, Америк гэсэн дөрвөн бүсийн чуулган, Дэлхийн чуулганыг зохион байгуулж, залуус өөрсдийн нийгэмд тулгамдсан асуудалд шийдэл хайдаг, ярилцдаг, төсөл хөтөлбөрөөр дамжуулан тухайн асуудлыг шийдвэрлэдэг, шийдвэрлэхэд гар бие оролцдог байгууллага юм. Тус байгууллага нь 1992 онд анх Монгол улсад салбар нь байгуулагдаж байсан бөгөөд түүнээс хойш 25 жилийн ойгоо угтаж буй  JCI Монгол байгууллага нь өдгөө 13 салбартай, 700 гаруй гишүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

Уламжлал болон зохиогддог энэ удаагийн XIV Академид энэ жил нэгэн хүндтэй зочин ирсэн нь Харвардын их сургуулийн Кеннедигийн сургуулийн профессор Дийн Виллиамс юм. Тэрээр дэлхийд манлайллын чиглэлээр шинэ онол боловсруулсан нэр хүндтэй эрхэм юм.

Тэрбээр хоёр өдрийн турш JCI-ийн гишүүдэд манлайллын тухай сонирхолтой хичээл зааж, оюуны хөрөнгө оруулалт хийлээ. Арга хэмжээний үеэр бид түүнтэй уулзаж манлайлал, Монгол орны хөгжлийн гарцын талаар яриа өрнүүлснээ танд хүргэж байна.


-Харвардын тэргүүлэх зэргийн профессор учраас таныг урьж хичээл заалгах сонирхолтой газрууд олон байх. Яагаад Монголыг сонгож, зорьж ирэх болсон бэ?

-Юуны түрүүнд энэ академид багшлахаар уригдсан. Гэхдээ 2002 онд миний нэг шавь Монгол хүн байсан. Тэрээр одоогийн Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж. Тэгээд би Монголд ирж үзье гэж боддог байлаа. Энэ удаад завшаан гарсан учраас ирсэн байгаа.

-Та хоёр өдрийн сургалт хийж байгаа юм байна. Эхний өдрийн хичээл нь жинхэнэ манлайллын талаар байсан. Жинхэнэ манлайлал, хуурамч манлайлал гэж юу вэ?

-Жинхэнэ манлайлал гэдэг нь аливаа асуудал үүсэх юм бол түүнийг гаргаж ирж, шийдэх тал дээр бүтээлчээр хандаж ажиллахыг хэлж байгаа юм.  Эсрэг буюу хуурамч манлайлал нь асуудлыг нуун дарагдуулах хандлагатай байдаг. Гол ялгаа нь энэ.

-Таны өнөөдрийн сургалт ямар сэдэвтэй байв?

-Өнөөдрийн нийгэм манлайлагчдыг өөрчлөлтийн төлөөлөгчид байх шаардлага тавьдаг. Учир нь өнөөгийн нийгэмд манлайлагч хүн аливаа засаг захиргааны нэгж, компанид ямар ч албан тушаал харгалзалгүй манлайллыг үзүүлэх бололцоотой.

Жишээ нь JCI Монгол манлайлагч залуусаас бүрдсэн байгууллага юм. Эд нийгмийн аль ч давхаргад манлайлал үзүүлдэг залуус байдаг юм байна. Ардчилсан нийгэмд үүнийг аль болох дэмжиж байх ёстой.

10477093_939470562773745_8458782433724532630_n_1Ерөнхийдөө хоорондоо уялдаа холбоотой нийгэмд ашиг сонирхлын бүлгүүдийн дундах зааг ялгааг эвдэж, бие биенээ ойлголцож, харилцаа холбооны гүүрийг барьж байх хэрэгтэй. Манлайлагч хүнээс ийм чадвар шаарддаг болсон. Өнөөдрийн сэдэв бол үүнийг хэрхэн, яаж хийх ёстой вэ гэдгийг ойлгуулах зорилготой.

-Таныг олон улсын засгийн газар, томоохон корпорациуд, боловсролын системд судалгаа хийж манлайллын тухай өөрийнхөө шинэ онолыг хөгжүүлсэн гэж сонссон. Та энэхүү онолынхоо тухай мэдээлэл өгөөч. Гол санаа нь юу вэ?

-Аливаа компани, засаг захиргааны байгууллагад удирдагч хүн, манлайлагч хүн хоёрыг нэг ойлголт гэж үздэг. Манлайлагч хүн байна гэдэг манлайллын үйлдэлтэй байхыг хэлнэ. Үүнээс биш захиран захиргаадах эрх мэдэлтэй хүн манлайлагч биш. Эхний суурь ойлголт нь энэ.

Хоёр дахь ойлголт нь хуучны манлайллын арга барил нь өөрийгөө бусдаар дагуулах, хүсэж байгаа зүйлээ хийлгэх байсан бол орчин үед үүний эсрэгээр буюу хүмүүсийг сэдэлжүүлэх, хүсэл эрмэлзлэлийг нь төрүүлэхэд орчин цагийн манлайлал оршино.

Хүүхдээр жишээ авахад та тэднийг бие даасан, чадварлаг болоосой гэж боддогтой адил багийнхнаа тийм байдлаар манлайлах хэрэгтэй.

Одоогийн нийгэмд тулгараад байгаа асуудлууд нэг хүний бүтээлч сэтгэлгээн дээр тулгуурлах боломжгүй. Харин байгууллагаас, нийгмээс, системээс гарсан бүтээлч сэтгэлгээ асуудлуудыг шийдэж чадна. Манлайлна гэдэг нь хүмүүсийн төлөө үйлдэл хийх биш хүмүүстэй хамт хийх юм.

Гурав дахь санаа нь хуучны манлайллын арга нь тухайн хүн өөрийнхөө бүлэг, багийг удирдаад аваад явах байсан бол өнөөдрийн нийгэмд тулгамдаж буй асуудлууд хоорондоо уялдаа холбоотой, нэг бүлэг хүмүүсээс даваад гарчихсан. Тийм учраас зөвхөн өөрийн бүлэгтээ биш бүлэг хооронд манлайлах шаардлага гарч байна.

Зарим асуудлууд нэг улс орныг бус олон улс орныг, магадгүй хүн төрөлхтний шийдэж чадахгүй асуудал байдаг. Тэгвэл хүмүүс шийдлийг нь олоход, бүтээлч байхад манлайлагч хүн туслах хэрэгтэй болсон.

Мөн орчин үед ихэнх тохиолдолд манлайлагч хүн дэлхий нийтийн өөрчлөлтийн зохицуулагч байх шаардлагатай болж байна. Дэлхий маш хурдацтай өөрчлөгдөж байгаа. Тиймээс манлайлагч хүн зөвхөн өөрийнхөө, багийнхаа асуудалд анхаарал хандуулахаас гадна дэлхий нийтийн өөрчлөлтөнд мэдрэмжтэй хандах хэрэгтэй.

Хуучны манлайлал нь илүүтэй овог аймгийн шинэ чанартай, тухайн бүлгийнхнээ хооллох ундлах, аюулгүй, ашиг орлоготой байлгах гэдэгт анхаарлаа хандуулдаг байсан бол одоо зөвхөн өөрийн бүлгийн асуудалд анхаарлаа хандуулаад яваад байх юм бол тэднийг хамгаалж, тэжээж чадахгүй.

10606113_1124983397546020_8312848933419417076_n"Хөгжил дэвшил бол аль нэг хүний шийдэх ёстой асуудал биш олон манлайлагчдын шийдэх асуудал"

-Монголчууд энэ цаг үед хөгжлийн гарцаа хайж байна. Биднийг хөгжлийн гол саад бэрхшээл нь юу гэж та харж байгаа вэ. Мөн бидэнд ямар манлайлагчид хэрэгтэй вэ?

-Бэрхшээлийг эхлээд томъёолох хэрэгтэй. Ер нь бол дараах зургаан бэрхшээл аль ч улс орон, байгууллага, албан газарт тохиолддог. Үүнийг шийдсэнээр хөгжлийн үүд нээгддэг.

Нэг дэх нь Хөгжил, дэвшлийн бэрхшээл:  Энэ үед үүссэн асуудлыг тухайн бүлэг хүн шийдэх чадвартай болтол нь хөгжүүлэх ёстой. Энэ хөгжүүлэлтийг хийх хүн, баг, хамт олонд энэ төрлийн бэрхшээл байнга тохиолдож байдаг.

Хоёр дахь нь Шилжилтийн бэрхшээл: Хүмүүс хөгжиж дэвшихийн тулд аливаа хуучин арга барил, дадал зуршлаа хаях, магадгүй үнэт зүйлсээ өөрчлөх, сэтгэлгээний арга барилаа солих шаардлага гарна. Энэ нь маш хэцүү үе юм. Монгол Улс он удаан жил нүүдэлчин амьдарсан ард түмэн. Одоо орчин үед хот суурин газарт шилжин амьдрах болсон тул зарим нэг үнэт зүйлс, соёл, дадал зуршлаа хаях шаардлагатай.

Гурав дахь нь Хадгалах хамгаалах бэрхшээл: Зарим чухал зүйлсийг хадгалж, авч үлдэх шаардлагатай байдаг. Монгол Улс эртний түүх соёлтой ард түмэн. Нэг өдөр сэрэхэд л хамаг зүйлээ хаяад, өөрсдийгөө хэн болохыг мартчихсан байх вий. Тийм болохоор хадгалан хамгаалах бэрхшээлийг даван туулахын тулд юуг авч үлдэх ёстойгоо сайн мэдэх хэрэгтэй.

Дөрөв дэх нь Идэвхтний бэрхшээл: Аливаа асуудлыг гаргаж ирж, шийдэх талаар ярилцах, зоригтой дуугардаг байх хэрэгцээ бий. Хөгжихийн тулд энэ заавал хийгдэх ёстой.

Тав дахь нь Хямралын бэрхшээл: Дэлхийн өөр нэг буланд ямар нэг хямрал болоход бидний өдөр тутмын амьдралд нөлөөлдөг болчихсон. Үүнээс болж хүмүүс сэтгэл санаагаар унадаг, гутардаг. Энэ гутралыг даван туулах, хүмүүсийн сэтгэл санааг засах, завь гэж үзвэл завин дээр нь авч үлдэхэд нэг төрлийн манлайлал шаардлагатай.

Зургаа дахь бэрхшээл нь Бүтээлч сэтгэлгээний бэрхшээл: Монгол Улс хөгжихөд маш их бүтээлч сэтгэлгээ шаардлагатай. Үүнд сэтгэн бодох, төсөөлөх, турших чадварууд хэрэгтэй. Мөн аливаа алдаагаа даван туулах чадвар ч чухал юм.

Энэ зургаан төрлийн бэрхшээлийг бүгдийг нь шийддэг хүн байна гэдэг боломжгүй зүйл. Дээрх асуудлыг шийдэхэд зургаан өөр төрлийн манлайлал хэрэгтэй.

Эдгээр манлайлагчдыг Монгол Улс бий болгож чадаж байна уу гэдэг асуудал. Хөгжил дэвшил бол аль нэг хүний шийдэх ёстой асуудал биш олон манлайлагчдын шийдэх асуудал. Ингэж байж улс орны хөгжлийн гарц гарч ирнэ. 

-Ярилцсанд баярлалаа.

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Урт хэцүү нууц үгнүүд зохиох бүгдийг цээжлэх арга
    Нууц үг зохиох талаарх бяцхан зөвлөгөө: Ер нь нууц үг маань богино, зөвхөн нэг үг, утасны дугаар, төрсөн өдөр г.м зүйлс оруулбал маш амархан алдагдаж нууц үг гэдэг утгаа алддаг. Бас компьютерын чадал өдөр ирэх тутамд нэмэгдэж байгаа тул нууц үгийг тайлах аргууд ч улам боловсронгуй хялбар болж байна. Иймээс та нууц үгээ 12-оос доошгүй том жижиг үсэг тоо болон бусад тэмдэгтүүд холилдуу...
  • НӨХӨР ЧИНЬ УТСАА АВАХГҮЙ БАЙНА УУ
  • Далай ламын сургаал
    Бодвол ээж минь л хайчилж өгсөн болов уу, сонины хайчилбар байгаад л байдын. Элэгдэж үнгэгдээд алга болохоос нь өмнө тэмдэглээд авяа гэж бодлоо. 1. Их хайр, их ололт нь эрсдлийг байнга дагуулж явдгийг сана. 2. Аливааг алдсан ч хичээл зүтгэлийг бүү алд. 3. Өөрийгөө хүндлэх, бусдыг хүндлэх, өөрийнхөө бүх үйлдэлд эзэн болох гэсэн гурван зарчмыг мөрд. 4. Жижиг сажиг маргаанаас болж том нөхөр...
  • Yнэн итгэмээргүй ийм юм Монголд бас болсым гэжийштээ...
    Batjargal Dalkhjaw: Монгол Улсад болсон цацрагийн эх үүсвэрийн хамгийн том аваарийг аюулгүй болгосон хүний хувьд би ганцхан юмыг яс махандаа ойлгосон. Энэ бол цацраг идэвхит бодисын хор хөнөөл бол төсөөлшгүй их гэдгийг. Цацраг туяаны өвчин тусчихаад үхэл амьдралын зааг дээр байхад их зүйл боддог юм шүү. Амьсгал чинь цөөрөөд, даралт чинь 30/60 болоод цус гэх зүйлгүй болоод ямар ч...
  • ӨВГӨДИЙН ҮНЭТ СУРГААЛЬ
    Монголчууд, өвөг дээдэс маань нүүдлийн аж ахуй эрхлэн амьдрахдаа олон зүйлийг ажиглаж, хойч үедээ зөвлөж, сургааль болгон айлдаж ирсэн байдаг. Тэр нь бидний амьдралд өдөр бүхэн хэрэглэгддэг байсан ч суурьшмал амьдралтай болохын зэрэгцээ бидний байгальтай харьцах боломж цөөрч байгаа тул ахуйн энэхүү сургаалиудыг мартахад хүргээд байгаа. Тиймээс бага ч болов АМЬДРАХУЙН АЛТАН СУ...
  • Аз жаргалын шаахай /алгын чинээ өгүүллэг/
    Шилэн шаахай олсон ханхүү түүнийг шүүрэн аваад хэлэв: - Ямар гайхамшигтай уран нарийн хийцтэй, үзэсгэлэнтэй гутал вэ!...Энэ технологийг манай улсын урчууд дархад мэддэгсэн бол. Ханхүү маш шуурхай хөдлөж маргааш нь улсынхаа бүх урчуудыг цуглуулан эрдэм шинжилгээний хурал хийлээ. Шилний дархан цэцэглэн хөгжиж эдүгээ улсынхаа эдийн засгийг гол тулж түших дэлхийд тэргүүлэх хэмжээний ...
  • Хүүхдүүд нэгнийгээ гадуурхаж байхыг харсан томчуудын хийсэн үйлдэл
          Энэ туршилтыг томчууд өөрсдийнх нь нүдний өмнө хүүхдүүд нэгнийгээ  гадуурхахад ямар хариу үйлдэл үзүүлэхийг мэдэх зорилготой байсан юм.   "Чи үнэхээр царай муутай юм" , " Яагаад хэн ч чиний төрсөн өдөрт очоогүйг мэдэж байна уу?, ядаргаатай байх шиг байсан", "ийм царай муутай байж ядаж нүүрээ будаач", " Чи д...
  • Баатарлаг хархнууд хүний амь аврах боломжийг өсгөж байна
    Тэсрэх бөмбөг танигч хархны тусламжтайгаар мянга мянган  хүний амь аврах боломж бий гэж үзэж байна. 1997 оноос хойш Бельгийн APOPO  хэмээх байгууллагаас санхүүжүүлэн Африкийн аварга хархаар тэсрэх бөмбөг олуулж сургах ажлыг хэрэгжүүлэн явж байгаа ба тэдний хүсэл биелж харх 200м3 газарт 20 минутын дотор тэсрэх бөмбөг илрүүлдэг болсон байна. 2013 оноос хойш дунджаар миньтэй ...
  • Компаний тухай дэлхийн улсууд, нийгмийн ойлголтууд (2)
    Орчин үеийн ардчилсан нийгэм Монгол улсад нэвтрээд, бид нэвтрүүлж эхлээд 26 жил өнгөрсөн байна. Энэ хугацаанд мэдээж алдсан оносон зүйл их. Бидний ололтуудын хамгийн эхэнд ХУВИЙН ЭД ХӨРӨНГӨТЭЙ БОЛОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛСОН ЯВДАЛ. Ингэснээр дэлхийд 200 гаруй жил хөгжсөн ХУВИЙН КОМПАНИ гэх ойлголт бидэнд танил болж, Монгол улсад 100 гаруй мянган хувийн компани үйл ажиллага...
  • Скарлетт Иоханссон: Гэрлэлтийн дараа шаргуу хөдөлмөрлөх хэрэгтэй
    Жүжигчин бүсгүй "Ультроны Эрин Үе" киноны компанит ажлаар кино багийн хамт аялж яваа юм. Хэдий завгүй байгаа ч гэсэн сэтгүүлчдэд өөрийн нөхөр, охины талаар тун илэн далангүй ярилцлага өгсөн байна.Уг ярилцлагад: " Бид гэр бүл зохиосныхоо дараа  маш шаргуу ажиллах хэрэгтэй болдог. Хайртай хүнээ хайрлаад зогсохгүй тэр хүний хүсэл сонирхол, ажил мэргэжлийг ойлгох хэрэгтэй...
  • Боливийн диваажин
    Боливийн байгалийн сүр жавхланг харуулсан  зургууд танд гайхалтай сэтгэгдэл төрүүлэх болно. Эдгээр зургийг авахын тулд зурагчин Боливоор 3 сарын турш аялсан ба нэг зургийг дарахын тулд заримдаа 3-4 хоног зарцуулж байжээ.
  • Нидерландын улаан дэнлүүний гудамж
    Жил бүр олон тооны охидыг бүжигчнээр ажиллуулна хэмээн ажилд авдаг ч тэдний мөрөөдөл энд төгсдөг. Харамсалтай ч үнэн бодит байдал.  Та заавал дуустал нь үзээрэй
  • Үдийн цайны дараа дуг хийх нь ажлын бүтээмжийг дээшлүүлдэг.
    Өдрийн цайндаа орсны дараа та ердөө ганцхан цаг унтахад л ядаргаа тайлагдаж, тархины үйл ажиллагаа сайжран, арьс амарч, залууждаг болохыг Калифорни муж улсын Беркли их сургуулийн эрдэмтэд тогтоожээ. Тус судалгааны ажилд сайн дурын 39 хүнийг хоёр баг болгон үд дундын үед цуврал тест явуулсан байна. Эхний багийн хүмүүст дуг хийх боломж олгож, харин нөгөө багийнханд тийм боломж олголгүй а...
  • Бөмбөлөгөөр бүтсэн амьтад
    Эдгээр амьтдыг Масаёоши Мацумото гэх Японы уран бүтээлч хийсэн бөгөөд зөвхөн зангидаж хийдэг ба тогтоож холбох юу ч ашигладаггүй байна.
  • Ирина Шейк: Миний тухай
    Өсөж төрсөн нь: Би Еманжелинск хэмээх хэн бүхний мэдэхгүй жижигхэн газарт төрж өссөн. Миний аав уурхайчин, ээж маань төгөлдөр хуурийн багш байв. Бидэнд бяцхан цэцэрлэг байлаа. Учир нь Орос хүмүүс амь зууж өлсөхгүй байхын  тулд цэцэрлэгтэй байж тэрийгээ арчлах хэрэгтэй болдог юм. Бид улаан лооль, төмс, өргөст хэмх тарьж, би ээждээ ногоогоо тариалахад тусалдаг байв. Танигдаж эхэлсэ...
  • Уитни Хьюстоны охины биеийн байдал сайжирч байна
    Одоогоос 3 жилийн өмнө Алдарт дуучин Уитни Хьюстон хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлсэн. Түүнийг Лос-Анжелесын нэгэн зочид буудлаас амьсгал хураасан байдалтай олсон билээ. Гэтэл түүний ганц охин Атлантад байх өөрийн байшинд мөн л ээжтэйгээ адил байдлаар олдож, комд орон эмнэлэгт эмчлүүлж байгаа. Хьюстоний үхэл золгүй явдал байсан бол харин түүний охинд юу тохиолдов? Энэ гэр бүлийн түүх тодор...
  • FAMILY MART-ын Ерөнхийлөгч ҮЭДА: Салбартаа 3-т жагсаж байгаа бид амьд үлдэхгүй
    Дэлхийн ихэнх орнуудад Convenience Store гэж байдаг. Америкаас гаралтай энэ төрлийн дэлгүүрүүд одоо дэлхийг хамарсан сүлжээ, франчайз байдлаар бизнесээ явуулдаг. Үүнийг нь товчлоод Японд КОНБИНИ гэж нэрлэх бөгөөд өдөр тутмын өргөн хэрэглээний хүнс, бараа зардаг, хэрэглэгчдэд хамгийн ойр, ая тухтай дэлгүүр. Энэ төрөлд бидний мэдэх Family mart, Seven Eleven, Lawson зэрэг сүлжээ, бүх тө...
  • Японд очсон гаднынханд сонин санагддаг зүйлс
          Хэн ч гэсэн өөр улс орноор аялах үедээ тухайн газар нутгийн соёлыг гайхшрах нь мэдээжийн хэрэг. Энэ удаа гаднын аялагчдын нүдэнд туссан Япон улсын сайтай муутай  сонин содонг хуваалцая. 1. Дэлхий нийтээрээ хэрэгжүүлэх хэрэгтэй биш гэж үү? Дэндүү ойлгомжтой тэмдэглэгээнүүд.  2. Маш аюулгүй, тайван. Кафед захиалга өгөхөөр босохдоо гар утсаа ши...
  • Odnoo's talk show - Жүжигчин Амбий агсан
    Жүжигчин Амбий агсны маань хөгжилтэй сайхан ярилцлагыг үзээрэй. Хөржилтэйн дээр бас сургамжтай, гоё ярилцлага байна. Гоё жүжигчин, сайхан хүн байсан шүү. Харахаар л бараг инээд хүрдэг сайхан хүн байсан шүү. Маш сургамжтай юм ярьж байна. Баахан инээлээ заавал дуустал нь үзээрэй.
  • Өдөрт суух биш зогсож ажиллах нь эрүүл мэндэд тустай
    Амьдралын хэв маяг үл ялиг өөрчлөгдөхөд хүний эрүүл мэндэд ноцтой нөлөөлдөг. Харин эрүүл байхын тулд бага сууж, аль болох олон цагаар хөл дээрээ зогсохыг эмч нар зөвлөж байна. Ялангуяа ажил дээрээ. Сайн дурын 800 хүнд туршилт явуулсан бөгөөд ажил дээрээ байнга зогссоноор цусан дахь чихэр, өөх, тосны хэмжээ буурсан үзүүлэлт гарчээ. Хэрэв хүн өдөрт нэмэлт хоёр цагийг зогсож өнгөрүүлэх...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.