МЭДЭЭ

Ерөнхийлөгчийн багш, Харвардын ИС-ын Профессор Дийн Уиллиамс Монгол залууст "ЖИНХЭНЭ МАНЛАЙЛАЛ" сэдвээр лекц уншлаа


2016 оны 03 сарын 14, 15:35

12799346_10153454187601334_500734000856000462_n
JCI Монгол ТБ Байгууллагын Үндэсний ерөнхийлөгчийн нэрэмжит XIV академи өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд /гуравдугаар сарын 12-13/ Бэст Вестэрн Примерь ТУУШИН зочид буудалд болж өнгөрлөө.
Жэй Си Ай Монгол ТББ нь АНУ-д төвтэй, дэлхийн120 гаруй оронд  
5,000 орчим салбар байгууллагын 18-40 насны 200,000 гаруй идэвхтэй гишүүдтэй олон улсын, залуучуудын тэргүүлэх зэргийн байгууллага юм. Тус байгууллагын гишүүн бус ч дэлхий даяар тэдний үйл ажиллагаанд оролцдог, дэмждэг 1,000,000/нэг сая/ илүү дэмжигч гишүүд байдаг.
Тэд Идэвхтэй, эерэг залуу удирдагчид, ажил хэрэгч хүмүүсээр эгнээгээ тэлсэн сайн дурын байгууллага бөгөөд маш олон төсөл хөтөлбөрийг нийгэмд чиглэн зохион байгуулж, хэрэгжүүлдэг. Байнгын үйл ажиллагаатай байж НҮБ-тай хамтран Саммит зохион байгуулж, Ази-Номхон далай, Африк, Европ, Америк гэсэн дөрвөн бүсийн чуулган, Дэлхийн чуулганыг зохион байгуулж, залуус өөрсдийн нийгэмд тулгамдсан асуудалд шийдэл хайдаг, ярилцдаг, төсөл хөтөлбөрөөр дамжуулан тухайн асуудлыг шийдвэрлэдэг, шийдвэрлэхэд гар бие оролцдог байгууллага юм. Тус байгууллага нь 1992 онд анх Монгол улсад салбар нь байгуулагдаж байсан бөгөөд түүнээс хойш 25 жилийн ойгоо угтаж буй  JCI Монгол байгууллага нь өдгөө 13 салбартай, 700 гаруй гишүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

Уламжлал болон зохиогддог энэ удаагийн XIV Академид энэ жил нэгэн хүндтэй зочин ирсэн нь Харвардын их сургуулийн Кеннедигийн сургуулийн профессор Дийн Виллиамс юм. Тэрээр дэлхийд манлайллын чиглэлээр шинэ онол боловсруулсан нэр хүндтэй эрхэм юм.

Тэрбээр хоёр өдрийн турш JCI-ийн гишүүдэд манлайллын тухай сонирхолтой хичээл зааж, оюуны хөрөнгө оруулалт хийлээ. Арга хэмжээний үеэр бид түүнтэй уулзаж манлайлал, Монгол орны хөгжлийн гарцын талаар яриа өрнүүлснээ танд хүргэж байна.


-Харвардын тэргүүлэх зэргийн профессор учраас таныг урьж хичээл заалгах сонирхолтой газрууд олон байх. Яагаад Монголыг сонгож, зорьж ирэх болсон бэ?

-Юуны түрүүнд энэ академид багшлахаар уригдсан. Гэхдээ 2002 онд миний нэг шавь Монгол хүн байсан. Тэрээр одоогийн Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж. Тэгээд би Монголд ирж үзье гэж боддог байлаа. Энэ удаад завшаан гарсан учраас ирсэн байгаа.

-Та хоёр өдрийн сургалт хийж байгаа юм байна. Эхний өдрийн хичээл нь жинхэнэ манлайллын талаар байсан. Жинхэнэ манлайлал, хуурамч манлайлал гэж юу вэ?

-Жинхэнэ манлайлал гэдэг нь аливаа асуудал үүсэх юм бол түүнийг гаргаж ирж, шийдэх тал дээр бүтээлчээр хандаж ажиллахыг хэлж байгаа юм.  Эсрэг буюу хуурамч манлайлал нь асуудлыг нуун дарагдуулах хандлагатай байдаг. Гол ялгаа нь энэ.

-Таны өнөөдрийн сургалт ямар сэдэвтэй байв?

-Өнөөдрийн нийгэм манлайлагчдыг өөрчлөлтийн төлөөлөгчид байх шаардлага тавьдаг. Учир нь өнөөгийн нийгэмд манлайлагч хүн аливаа засаг захиргааны нэгж, компанид ямар ч албан тушаал харгалзалгүй манлайллыг үзүүлэх бололцоотой.

Жишээ нь JCI Монгол манлайлагч залуусаас бүрдсэн байгууллага юм. Эд нийгмийн аль ч давхаргад манлайлал үзүүлдэг залуус байдаг юм байна. Ардчилсан нийгэмд үүнийг аль болох дэмжиж байх ёстой.

10477093_939470562773745_8458782433724532630_n_1Ерөнхийдөө хоорондоо уялдаа холбоотой нийгэмд ашиг сонирхлын бүлгүүдийн дундах зааг ялгааг эвдэж, бие биенээ ойлголцож, харилцаа холбооны гүүрийг барьж байх хэрэгтэй. Манлайлагч хүнээс ийм чадвар шаарддаг болсон. Өнөөдрийн сэдэв бол үүнийг хэрхэн, яаж хийх ёстой вэ гэдгийг ойлгуулах зорилготой.

-Таныг олон улсын засгийн газар, томоохон корпорациуд, боловсролын системд судалгаа хийж манлайллын тухай өөрийнхөө шинэ онолыг хөгжүүлсэн гэж сонссон. Та энэхүү онолынхоо тухай мэдээлэл өгөөч. Гол санаа нь юу вэ?

-Аливаа компани, засаг захиргааны байгууллагад удирдагч хүн, манлайлагч хүн хоёрыг нэг ойлголт гэж үздэг. Манлайлагч хүн байна гэдэг манлайллын үйлдэлтэй байхыг хэлнэ. Үүнээс биш захиран захиргаадах эрх мэдэлтэй хүн манлайлагч биш. Эхний суурь ойлголт нь энэ.

Хоёр дахь ойлголт нь хуучны манлайллын арга барил нь өөрийгөө бусдаар дагуулах, хүсэж байгаа зүйлээ хийлгэх байсан бол орчин үед үүний эсрэгээр буюу хүмүүсийг сэдэлжүүлэх, хүсэл эрмэлзлэлийг нь төрүүлэхэд орчин цагийн манлайлал оршино.

Хүүхдээр жишээ авахад та тэднийг бие даасан, чадварлаг болоосой гэж боддогтой адил багийнхнаа тийм байдлаар манлайлах хэрэгтэй.

Одоогийн нийгэмд тулгараад байгаа асуудлууд нэг хүний бүтээлч сэтгэлгээн дээр тулгуурлах боломжгүй. Харин байгууллагаас, нийгмээс, системээс гарсан бүтээлч сэтгэлгээ асуудлуудыг шийдэж чадна. Манлайлна гэдэг нь хүмүүсийн төлөө үйлдэл хийх биш хүмүүстэй хамт хийх юм.

Гурав дахь санаа нь хуучны манлайллын арга нь тухайн хүн өөрийнхөө бүлэг, багийг удирдаад аваад явах байсан бол өнөөдрийн нийгэмд тулгамдаж буй асуудлууд хоорондоо уялдаа холбоотой, нэг бүлэг хүмүүсээс даваад гарчихсан. Тийм учраас зөвхөн өөрийн бүлэгтээ биш бүлэг хооронд манлайлах шаардлага гарч байна.

Зарим асуудлууд нэг улс орныг бус олон улс орныг, магадгүй хүн төрөлхтний шийдэж чадахгүй асуудал байдаг. Тэгвэл хүмүүс шийдлийг нь олоход, бүтээлч байхад манлайлагч хүн туслах хэрэгтэй болсон.

Мөн орчин үед ихэнх тохиолдолд манлайлагч хүн дэлхий нийтийн өөрчлөлтийн зохицуулагч байх шаардлагатай болж байна. Дэлхий маш хурдацтай өөрчлөгдөж байгаа. Тиймээс манлайлагч хүн зөвхөн өөрийнхөө, багийнхаа асуудалд анхаарал хандуулахаас гадна дэлхий нийтийн өөрчлөлтөнд мэдрэмжтэй хандах хэрэгтэй.

Хуучны манлайлал нь илүүтэй овог аймгийн шинэ чанартай, тухайн бүлгийнхнээ хооллох ундлах, аюулгүй, ашиг орлоготой байлгах гэдэгт анхаарлаа хандуулдаг байсан бол одоо зөвхөн өөрийн бүлгийн асуудалд анхаарлаа хандуулаад яваад байх юм бол тэднийг хамгаалж, тэжээж чадахгүй.

10606113_1124983397546020_8312848933419417076_n"Хөгжил дэвшил бол аль нэг хүний шийдэх ёстой асуудал биш олон манлайлагчдын шийдэх асуудал"

-Монголчууд энэ цаг үед хөгжлийн гарцаа хайж байна. Биднийг хөгжлийн гол саад бэрхшээл нь юу гэж та харж байгаа вэ. Мөн бидэнд ямар манлайлагчид хэрэгтэй вэ?

-Бэрхшээлийг эхлээд томъёолох хэрэгтэй. Ер нь бол дараах зургаан бэрхшээл аль ч улс орон, байгууллага, албан газарт тохиолддог. Үүнийг шийдсэнээр хөгжлийн үүд нээгддэг.

Нэг дэх нь Хөгжил, дэвшлийн бэрхшээл:  Энэ үед үүссэн асуудлыг тухайн бүлэг хүн шийдэх чадвартай болтол нь хөгжүүлэх ёстой. Энэ хөгжүүлэлтийг хийх хүн, баг, хамт олонд энэ төрлийн бэрхшээл байнга тохиолдож байдаг.

Хоёр дахь нь Шилжилтийн бэрхшээл: Хүмүүс хөгжиж дэвшихийн тулд аливаа хуучин арга барил, дадал зуршлаа хаях, магадгүй үнэт зүйлсээ өөрчлөх, сэтгэлгээний арга барилаа солих шаардлага гарна. Энэ нь маш хэцүү үе юм. Монгол Улс он удаан жил нүүдэлчин амьдарсан ард түмэн. Одоо орчин үед хот суурин газарт шилжин амьдрах болсон тул зарим нэг үнэт зүйлс, соёл, дадал зуршлаа хаях шаардлагатай.

Гурав дахь нь Хадгалах хамгаалах бэрхшээл: Зарим чухал зүйлсийг хадгалж, авч үлдэх шаардлагатай байдаг. Монгол Улс эртний түүх соёлтой ард түмэн. Нэг өдөр сэрэхэд л хамаг зүйлээ хаяад, өөрсдийгөө хэн болохыг мартчихсан байх вий. Тийм болохоор хадгалан хамгаалах бэрхшээлийг даван туулахын тулд юуг авч үлдэх ёстойгоо сайн мэдэх хэрэгтэй.

Дөрөв дэх нь Идэвхтний бэрхшээл: Аливаа асуудлыг гаргаж ирж, шийдэх талаар ярилцах, зоригтой дуугардаг байх хэрэгцээ бий. Хөгжихийн тулд энэ заавал хийгдэх ёстой.

Тав дахь нь Хямралын бэрхшээл: Дэлхийн өөр нэг буланд ямар нэг хямрал болоход бидний өдөр тутмын амьдралд нөлөөлдөг болчихсон. Үүнээс болж хүмүүс сэтгэл санаагаар унадаг, гутардаг. Энэ гутралыг даван туулах, хүмүүсийн сэтгэл санааг засах, завь гэж үзвэл завин дээр нь авч үлдэхэд нэг төрлийн манлайлал шаардлагатай.

Зургаа дахь бэрхшээл нь Бүтээлч сэтгэлгээний бэрхшээл: Монгол Улс хөгжихөд маш их бүтээлч сэтгэлгээ шаардлагатай. Үүнд сэтгэн бодох, төсөөлөх, турших чадварууд хэрэгтэй. Мөн аливаа алдаагаа даван туулах чадвар ч чухал юм.

Энэ зургаан төрлийн бэрхшээлийг бүгдийг нь шийддэг хүн байна гэдэг боломжгүй зүйл. Дээрх асуудлыг шийдэхэд зургаан өөр төрлийн манлайлал хэрэгтэй.

Эдгээр манлайлагчдыг Монгол Улс бий болгож чадаж байна уу гэдэг асуудал. Хөгжил дэвшил бол аль нэг хүний шийдэх ёстой асуудал биш олон манлайлагчдын шийдэх асуудал. Ингэж байж улс орны хөгжлийн гарц гарч ирнэ. 

-Ярилцсанд баярлалаа.

САНАЛ БОЛГОХ НИЙТЛЭЛ

  • Явдал дундаа утсаа ашигладаг хүмүүст зориулж алхах шугам гаргажээ
    Хятад болон Америкт утсаа явдал дундаа ашигладаг хүмүүст зориулсан алхах шугам хийсний дараахан Бельгийн нийслэлд ийм шугамтай болсон байна. Утсаа оролдон явах хүмүүс нэг нэгээ мөргөж, утсаа унагаж улмаар утасны эвдрэлд өртдөг тул ийм зүйл хийх нь зүйтэй гэж ухаалаг утасны мэргэжилтнүүд үзжээ.
  • Гүн гүнзгий утга агуулга бүхий гудамжны зургууд
    Гудамжны зургууд буюу Стрийт артууд аль хэдийн дан ганц хотын өнгө үзэмжийг нэмдэг граффити аль эсвэл хүмүүсийн харааг булаасан гайхалтай зургууд байхаа больж олон нийт болон нийгэмд янз бүрийн мессежийг хүргэсэн гүн гүнзгий утга агуулга бүхий урлагийн нэгэн төрөл болон хөгжөөд байгаа. Өөрөөр хэлбэл тухайн уран бүтээлч өөрийн уран бүтээлээрээ дамжуулан нийгэмд ямар нэгэн мессежийг өгдөг...
  • Компаний тухай дэлхийн улсууд, нийгмийн ойлголтууд (2)
    Орчин үеийн ардчилсан нийгэм Монгол улсад нэвтрээд, бид нэвтрүүлж эхлээд 26 жил өнгөрсөн байна. Энэ хугацаанд мэдээж алдсан оносон зүйл их. Бидний ололтуудын хамгийн эхэнд ХУВИЙН ЭД ХӨРӨНГӨТЭЙ БОЛОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛСОН ЯВДАЛ. Ингэснээр дэлхийд 200 гаруй жил хөгжсөн ХУВИЙН КОМПАНИ гэх ойлголт бидэнд танил болж, Монгол улсад 100 гаруй мянган хувийн компани үйл ажиллага...
  • Дэлхийн улс орнуудын хүнсэн далбаа
    1. Итали 2. Их Британи 3. Америк 4. Бразил 5. Франц 6. Швейцари 7. Грек 8. Турк 9. Хятад  10. Япон 11. Өмнөд Солонгос 12. Тайланд 13. Индонези 14. Энэтхэг 15. Вьетнам
  • Шакира болон Пике нарт төрсөн өдрийн мэнд хүргэе!
    Дуучин Шакира болон түүний нөхөр Пике нар хамгийн шилдэг төрсөн өдрийн бэлэг авлаа. 2-р сарын 2-нд буюу нэг өдөр төрсөн хос маань төрсөн өдрөөсөө 4 хоногийн өмнө 2 дахь хүүгээ өлгийдөн авч, Саша "хүн төрөлхтний хамгаалагч, дайчин" гэсэн утгатай нэр хайрлаад байна. Мөн Шакира дахин 8,9 хүүхэдтэй болж өөрийн хөл бөмбөгийн баг бүрдүүлэхийг хүсдэгээ нуулгүй ярьжээ. Эх су...
  • ПАРТИЗАНУУД: Тэд сумод Монголчуудыг манлайлсан
    Энэ хүмүүс Монголчуудаа манлайлж СУМО-д жим гаргаж, жим нь зам болж, зам нь дардан болж, өнөөдөр Монголчууд Японы Мэргэжлийн Сумог эзэгнэх эхлэлийг тавьсан. Тэд булган сүүлтэй манлайлагч залуус.
  • Поп Дива нарыг дуурайгч залуу
    Түүнийг Мина Гергес гэдэг ба өөрийн сонирхлоор эмэгтэй алдартнуудыг дуурайж зураг авахуулдгаараа твиттер, инстаграмд алдартай.  Зурагт оруулах хувцас хэрэглэлээ өөрөө бэлдэж хийдэг нь түүний онцлог юм.
  • Дуртай өнгө чинь таныг тодорхойлно
     Улаан бол эрч хүчний билэгдэл өнгө. Хүчтэй, эрүүл байхыг хүсдэг хүн энэ өнгөнд дурладаг. Ерөнхий төлөв.Эрч хүчтэй, идэвхтэй байхыг хичээдэг. Бусад хүмүүст сэтгэл гаргадаг ба тиймээс ч хүмүүс таниас тусламж хүсдэг. Шударга шулуун зантай ба бусдыг татах удирдагч чанартай. Заавал анхаарах хэрэгтэй зүйл бол эрч хүчтэйгээс боловч түргэн ууртай, юманд сэтгэл дундуур байх хандлагатай ту...
  • Жеймс Бонд киноны шинэ анги 2015 онд нээлтээ хийнэ
    Тагнуулын нууц ажилтан 007 Жеймс Бонд киноны 24 дахь цуврал болох шинэ анги ирэх 2015 оны 10-р сарын 23-ны өдөр Их Британи улсад албан ёсны нээлтээ хийхээр болжээ. Тус шинэ цувралыг Spectre хэмээн нэрлэсэн бөгөөд гол дүрд нь дөрөв дахь удаагаа Английн алдарт жүжигчин Даниэл Грейг тоглосон байна.  Харин гол дүрүүдэд Италийн үзэсгэлэнт жүжигчин Моника Беллучи болон Оскарын шагналт Ав...
  • Бүсгүйчүүд бүх амьдралынхаа туршид хэдэн жил хоолны дэглэм барьдаг вэ!
         Англид эмэгтэйчүүдийн  дунд турах зорилгоор хоолны дэглэм хир удаан барьдаг  талаар судалгаа явуулжээ. Гэтэл  амьдралынхаа туршид бүхэл бүтэн 17 жил! гэсэн цочирдмоор тоо гарсныг "Cosmopolitan" сэтгүүлд нийтэлжээ. Мөн дээрх судалгаанаас үзвэл, Англи эмэгтэйчүүдийн 90% нь амьдралдаа ядаж нэг удаа хоолны дэглэм барьж, дунджаар нэг жилд...
  • Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн 13 сонирхолтой ялгаа
    Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс өөр хоорондоо ялгаатай нь мэдээжийн хэрэг. Гэхдээ жижиг сажиг, анзаарагдамгүй зүйлийг хүртэл тэд өөрөөр хийдэг ажээ.    1. Тэд хувцасаа тайлахдаа Эрчүүд хувцсаа тайлахдаа гараа ар талаараа гаргаж, хувцасныхаа ар талаас татдаг бол эмэгтэйчүүд урд талаасаа хувцасныхаа зах ирмэгээс татдаг. Иймээс эмэгтэйчүүдийн тайлсан хувцасны дотор нь дандаа эргэчихсэн ба...
  • Леди Гага ээж болохыг хүсэж байна
    Hollywood.com сайтад мэдээлснээр  Леди Гага сүйт залуу Тэйлор Киннитэй хүүхдийн асуудлаар "нохой муур мэт" маргалдаж байгаа гэнэ. Тэд Валентины өдрөөр сүй тавьсан ба Леди Гага зүгээр нэг ноход тэжээгээд явахыг хүссэнгүй ээж болох хүсэлтэйгээ хэлсэн ч найз залуу нь үүнд бэлэн биш байгаа бололтой. Үүнээсээ болж тэд ихэд муудалцах болсныг тэдний ойрын их сурвалжууд дурдсан б...
  • Нойрсож буй хүүхдүүдийн инээмсэглэл
    Бяцхан сахиусан тэнгэрүүд нойрсож байхдаа ч хамгийн үзэсгэлэнтэй, ариухан харагдах аж. Бидний хайр тэднийг ийм хайр татам болгодог юм шүү.
  • Өвөө болох гэж буй эрийн анхны сэтгэгдэл
  • Номонд дурлагсдад зориулсан үнэртэй ус
    Уншигч та хуучирч муудсан номыг дэлгэн, шаргалтаж гандсан цааснуудыг нь эргүүлэх зуураа уртаа гэгч нь амьсгаа аваад тэрхүү хуучин номны үнэрийг үнэртэж байсан байх. Номноос үнэртдэг энэхүү нууцлаг үнэрийг зарим хүмүүс таалдаггүй байхад зарим хүмүүс энэхүү үнэрт ихэд дурладаг байна. Харин уг содон бөгөөд нууцлаг үнэрт дурлагсад энэхүү үнэрийг дан ганц номноос төдийгүй хаа яваа газартаа &...
  • Үдийн цайны дараа дуг хийх нь ажлын бүтээмжийг дээшлүүлдэг.
    Өдрийн цайндаа орсны дараа та ердөө ганцхан цаг унтахад л ядаргаа тайлагдаж, тархины үйл ажиллагаа сайжран, арьс амарч, залууждаг болохыг Калифорни муж улсын Беркли их сургуулийн эрдэмтэд тогтоожээ. Тус судалгааны ажилд сайн дурын 39 хүнийг хоёр баг болгон үд дундын үед цуврал тест явуулсан байна. Эхний багийн хүмүүст дуг хийх боломж олгож, харин нөгөө багийнханд тийм боломж олголгүй а...
  • Төгс гэгээрнэ гэж эмэгтэйчүүдийг ойлгохыг хэлнэ
    Сүүлийн үед блогтоо бичлэг нэмэхгүй нэлээд удлаа. Тэгж тэгж хаврын синдром уу юув мэдэхгүй нэг ийм бичлэг бичлээ. Өөр нэг блог дээрээ эртээд нийтлэсэн, энэ удаад энэ блог дээрээ нийтэлчихэе дээ. Би гэдэг хүн их юм үзсэн хүн. Үзсэн харсан гэдэг утгаараа. Гэхдээ энэ эмэгтэйчүүдийг ойлгоод ч байгаам шиг ойлгохгүй ч байгаам шиг аймар хэцүү улсууд юм. Тэгээд өөрийн үзэл бодлоо бичлээ :ь Эм...
  • Сканнэрдсан зүйлсийг текст болгон таниулагч програм
    Зарим материалыг хуулж шивэх хэрэгцээ цөөнгүй гардаг. Дармал материалыг сканнердаад шивэлгүй шууд програмаар текст болгон таниулдаг програмууд байдаг. Эдгээр програмуудыг OCR (optical character recognition) програмууд гэж нэрлэдэг. ABBYY FineReader - Энэ төрөлдөө маш сайн програм гэж боддог. Монгол хэл хэлний санд нь багтсан, юникод дэмждэг, танихдаа ч маш алдаа багатай сайн тан...
  • Ээждээ хаягдсан NBA "Бүх од" Жимми Батлэр
    НБА-ийн ерөнхий менежер: "Миний урьд өмнө нь сонсож байсан зүйлсээс хамгийн гайхалтай нь түүний түүх. Түүний амьдралд сөхөрч болох олон шалтгаанууд гарч ирж байсан. Гэхдээ тэр болгонд Жимми бууж өгөөгүй. Түүнтэй энэ талаар ярих болгонд Жиммигийн хоолой зангирдаг юм" хэмээн 2011 онд хэлж байлаа.Түүнийг өлгийтэй байхад нь аав нь гэр бүлээ орхиод явсан юм. Харамсалтай нь түүн...
  • Кинон дээр гардаг мангасуудын жинхэнэ дүр төрх
    Холливуудын олон алдартай кинонууд дээр гардаг аймшигт мангасууд болон хорон санаатнуудын дүрүүдийн жинхэнэ дүр төрх буюу эдгээр дүрүүдийг бүтээсэн жүжигчдийг танилцуулж байна. Магадгүй урьд өмнө нь та эдгээр дүрүүдийн заримыг зүгээр л бүгдийг нь компьютер графикаар бүтээдэг байх гэж боддог байсан байж болох юм. Харин яг үнэн хэрэгтээ эдгээр дүрүүдийг жинхэнэ жүжигчидийг тусгай баг, нүү...
Та соёлтой, боловсон, хуулийн хүрээнд сэтгэгдлээ үлдээгээрэй. Баярлалаа.
  • 500 тэмдэгт
  • болих
  • оруулах

Холбоо тогтоох

Та Like дарж манай мэдээллийг авч байгаарай.